Ticari Araç Kredisi · Eşit Anapara Planı

Başlangıç kredi anaparası P, araç bedelinden nakit peşinat ve takas değeri çıkarılarak bulunur: P=bedel−peşinat−takas. Peşinat ve takas, finanse edilecek tutarı azaltan iki ayrı kaynaktır. Peşinat nakit ödemedir; takas ise bu hesapta ayrıca nakde çevrilmiş bir gelir sayılmaz. Aynı takası hem kredi tutarından düşmek hem başlangıçta ödenmiş nakit gibi göstermek, nakit çıkışını yanlış büyütür. Model bu kalemleri farklı toplamlarla izler.

Takasta kullanılan tutar, araç bedelinden düşülen net katkıdır. Eski aracın brüt ilan fiyatı veya eski araç borcu bu alanın karşılığı değildir. Net katkının hesap dışında ayrıca belirlendiği varsayılır. Araç, eski aracın üzerindeki borcu kapatma işlemi yapmaz veya brüt bir değerden net takası kendisi üretmez. Bu ayrım, kredi ihtiyacını azaltan tutarın başlangıçta doğru anlaşılmasını sağlar.

Araç bedeli, karşılaştırmanın başlangıç tutarıdır. Girdi alanına hangi toplamı yazdığınızı kullanıcı olarak belirlemelisiniz. Araç vergi dahil bedel üretmez, fiyatın unsurlarını ayırmaz veya satış belgesini doğrulamaz. Peşinat ve takas toplamı bedelden küçük olmalıdır; kredi anaparası sıfır ya da negatif olamaz. Tamamen kendi kaynaklarınızla karşılanan bir alım bu kredi modelinde hesaplanmaz. Böyle bir ret, finansal uygunluk veya satın alma hakkı kararı değildir.

Ayrı gider F, başlangıçta ayrıca ödendiğini varsaydığınız tutardır. Peşinatla birlikte ilk nakit çıkışına katılır, ancak kredi anaparasına eklenmez ve faiz taşımaz. F’nin banka ücreti, sigorta, vergi veya başka bir gerçek gider olarak alınabilirliği belirlenmez. Aynı gideri araç bedeline dahil edip ayrıca F’ye yazmak, seçtiğiniz senaryoda tutarın tekrar sayılmasına yol açabilir. Alanları hazırlarken aynı kalemin hangi tutarın içinde olduğunu açıkça ayırın.

Araç bedeli 0,01 TL ile 1 trilyon TL arasında olabilir. Peşinat, takas ve ayrı gider sıfır ile 1 trilyon TL arasında, kuruşla girilir. Sonuçta kalan kredi anaparası pozitif olmalıdır. Bu aralıklar yerel hesabın teknik sınırlarıdır; bankanın finansman oranı, kredi limiti veya taşıt değerine göre kullandırım hakkı olarak yorumlanmaz. Araç bedeli ile kullanıcının seçtiği kaynakları aritmetik olarak birleştirmek, gerçek kredi başvurusunu değerlendirmek değildir.

Aylık oranı kullanıcı verir; yüzde 2 için 2 yazılır. Oran 0–100 arasında ve en çok altı ondalık basamakla kabul edilir. Taksit sayısı 1–600 arasında tam sayıdır. Bütün aylar eşit örnek dönemleridir ve ilk ödeme birinci dönemin sonunda yapılır. Yıllık oran kendiliğinden aylığa çevrilmez. Gerçek gün sayısı, tarih, tatil, vade kaydırması veya değişken oran hesabı bulunmaz. Teknik dönem sınırı bir banka vadesi değildir.

Her döneme pozitif bir anapara payı ayrılması için kredi tutarının kuruş sayısı en az taksit sayısı kadar olmalıdır. Örneğin birkaç kuruşluk bir borcu yüzlerce pozitif anapara ödemesine ayırmak mümkün değildir. Bu koşul sağlanmazsa model sıfır anaparalı aylar oluşturmak yerine girdiyi reddeder. Sınır, kuruşla çalışan eşit anapara paylaşımını korur; kişinin kredi alabilirliği veya ticari ürün uygunluğuyla ilgili bir sonuç üretmez.

İdeal eşit anapara hesabında her ay P/n kadar borç azaltılır. Ancak tutar kuruşla yazıldığında bölme her zaman tam çıkmaz. Model önce kredi anaparasını tam kuruş sayısına çevirir. Bu sayının n’ye tam bölümünü q, kalanını da rem olarak düşünün. İlk rem dönemde q+1 kuruş, diğer dönemlerde q kuruş anapara ödenir. Böylece payların toplamı ilk kredi tutarını tam olarak karşılar.

Bu yöntemde anapara payları en fazla bir kuruş farklıdır. Bölme kalansızsa bütün ayların anapara payı aynıdır. Kalan varsa bir kuruşluk fazlalıklar ilk dönemlere dağıtılır; sonunda birikmiş büyük bir anapara düzeltmesi yapılmaz. “Eşit anapara” ifadesi bu nedenle kuruşa uyarlanmış eşit paylaşım hedefini anlatır. İlk aylardaki küçük fark faiz değildir; baştan belirlenen anapara dağılımının parçasıdır ve tabloda anapara sütununda görünür.

Anapara payı, aylık oran seçildiğinde yeniden türetilmez. Aynı bedel, peşinat, takas ve taksit sayısıyla oranı değiştirmeniz anaparanın kuruş paylaşımını değiştirmez; faizleri ve toplam ödemeleri değiştirir. Bu ayrım, borcun hangi hızla azalacağını önceden görmeyi sağlar. Eşit toplam taksit planında ise sabit taksitin içindeki anapara ve faiz dengesi farklı şekilde ilerler. İki planın aynı kredi tutarı için aynı aylık ödemeleri vermesi beklenmemelidir.

Her ay açılış borcu sabit aylık dönem oranıyla çarpılır. Bulunan faiz en yakın kuruşa alınır; tam yarım kuruşta yukarı gidilir. O ayki toplam kredi ödemesi, önceden belirlenmiş anapara payı ile bu faizin toplamıdır. Kapanış borcu ise açılış borcundan yalnız anapara payı çıkarılarak bulunur. Faiz nakden ödenir; kalan borca eklenmez. İlk ayın faiz matrahı ilk kredi anaparası, sonraki ayların matrahı azalmış bakiyelerdir.

Pozitif aylık oranla faiz matrahı her ay azalır. Buna rağmen kuruşa alınmış faizlerin iki komşu ayda eşit görünmesi mümkündür. Anapara paylarının da aynı veya ilk kalan dağıtımı sonrasında bir kuruş daha düşük olması nedeniyle toplam ödemeler artmayan bir sıra oluşturur; bazıları eşit kalabilir. Bu yüzden “her ay kesin azalır” ifadesi kullanılmaz. Ödeme değişiminin yönünü anlamak için hem anapara payını hem dönem faizini birlikte okuyun.

Sıfır oranda faizlerin tamamı sıfırdır ve toplam ödeme yalnız anapara payıdır. Kuruş kalanı varsa ilk bazı ödemeler bir kuruş fazla olabilir. Bu durum sıfır faizli planın da her zaman tek bir sabit ödeme tutarıyla anlatılamayacağını gösterir. Taksit sayısı bir olduğunda ise bütün anapara ilk dönemde kapanır ve aynı dönemin faizi eklenir. Planın sonunda kalan borç sıfırdır; ayrı bir balon veya ödemesiz aşama kurulmaz.

Gerçek senaryoda her dönemin faizi ayrı kuruşa alınır ve toplam faiz bu tutarların toplamıdır. Karşılaştırma amacıyla, aynı açılış borçlarına ait yuvarlanmamış faizlerin toplamı da bulunur; bu toplam yalnız bir kez kuruşa alınır. İki sonuç küçük bir görünüm farkı verebilir. Burada faiz matrahları veya anapara planı değiştirilmez. Fark, yalnız yuvarlamanın her dönemde yapılmasıyla toplam sonunda yapılması arasındadır.

Gösterilen fark, dönemlerde kuruşa alınan faizler toplamı eksi toplamı bir kez yuvarlanan referans faizdir. Pozitif, negatif veya sıfır olabilir. Yeni bir ücret değildir ve kredi ödemelerine tekrar eklenmez. Gerçek toplam nakit hesabında dönemsel faizler zaten kullanılmıştır. Referansı ödenecek asıl faiz gibi kabul edip gerçek toplamın yerine koymak da modelin seçtiği politikayı değiştirmiş olur. Bu karşılaştırma banka hesabına göre eksik ya da fazla tahsilat tespiti yapmaz.

Başlangıçtaki nakit çıkışı peşinat+F’dir. Daha sonra bütün kredi ödemeleri buna eklenir. Böylece toplam nakit çıkışı, peşinat+F+taksitler toplamı olur. Takas bu toplamda nakit gibi sayılmaz. Takas dahil toplam kaynak ayrıca gösterilir: takas+toplam nakit çıkışı. Bu iki toplamın farklı olması bir hesap hatası değildir; biri cebinizden çıkacağı varsayılan parayı, diğeri alım için kullanılan takas kaynağını da içeren toplamı anlatır.

Temel kontrol ilişkisi toplam kaynak=araç bedeli+F+toplam faizdir. Çünkü taksitlerin anapara parçaları P’yi, peşinat ve takas da bedelin kalanını karşılar. Araç bedeli üzerindeki toplam fark ise F+toplam faiz olur. Bu fark bulunurken yalnız nakit çıkışından araç bedelini çıkarmayın; takasın nakit dışı katkısı bu karşılaştırmada eksik kalır. Takas dahil kaynak toplamını kullanmak, bedelin nasıl karşılandığıyla maliyetin nasıl oluştuğunu aynı çerçevede tutar.

Bu toplamlar vergi avantajı, gider yazma veya aracın değer kaybını anlatmaz. Aracın gelecekteki satış bedeli, kullanım giderleri ve başka borçlar hesaba katılmaz. Takas değerini satış geliri olarak ikinci kez eklemek veya kredi anaparasını taksit toplamının yanına yeniden koymak da kaynak hesabını bozar. Kredi anaparası taksitler içinde zaten geri ödenir. Özet ile tabloyu karşılaştırırken her kaynağı ve her gideri yalnız bir kez izleyin.

Önce araç bedelini, nakit peşinatı ve kredi ihtiyacını azaltmak için kullanacağınız takas tutarını hazırlayın. Aynı kaynağın iki alanda tekrar bulunmadığını kontrol edin. Ayrı gider varsa başlangıçta ödendiği varsayımını ayrıca belirtin. Bu bilgilerle oluşan P’nin pozitif olması ve kuruş sayısının taksit sayısını karşılaması gerekir. Kredi anaparası beklediğinizden farklıysa faiz hesabına geçmeden önce bedel, peşinat ve takas ilişkisini düzeltin.

Aylık örnek oranı ve taksit sayısını girdikten sonra ilk ve son ödeme tutarlarını karşılaştırın. Ardından tabloda anapara paylarının toplam borcu nasıl azalttığına bakın. İlk kuruş fazlalıkları varsa bunların önceden dağıtılmış anapara olduğunu hatırlayın. Başlangıç nakdiyle aylık kredi ödemelerini ayrı okuyun. Böylece alım anındaki kaynak ihtiyacı ile sonraki aylarda karşılanacak ödemeler aynı tutarmış gibi görünmez. Son olarak nakit ve takas dahil kaynak toplamlarını ayırın.

Aynı araç bedeli, peşinat, takas, gider ve aylık oranla yalnız taksit sayısını değiştirerek iki varsayımsal planı karşılaştırabilirsiniz. Anapara daha çok döneme yayıldığında her dönemki borç azaltımı değişir; borç daha farklı bir hızla kapanır. İlk ödemeyi, son ödemeyi ve toplam faizi birlikte okuyun. Yalnız en düşük görünen tek bir takside bakmak, diğer aylardaki nakit ihtiyacını ve bütün planın toplamını gizleyebilir.

Peşinatı veya takası da değiştirirseniz başlangıç kredi tutarı değişir. Bu durumda yalnız ödeme yönteminin etkisini ölçmüş olmazsınız. Önce aynı P üzerinden süreyi karşılaştırmak, ardından kaynakları ayrı değiştirmek sonucu anlamayı kolaylaştırır. Eşit toplam taksitli başka bir planla karşılaştırırken de anapara, oran, süre ve giderlerin aynı anlamda kullanıldığını kontrol edin. Bu araç alternatif bir banka teklifinin uygunluğunu değerlendirmez; sizin girdilerinizle oluşan eşit anapara nakit akışını açıklar.

Araç bedeli 1.000.000 TL, nakit peşinat 200.000 TL, takas 300.000 TL ve ayrı gider 10.000 TL olsun. Aylık örnek oran yüzde 2, süre altı dönemdir. Kredi anaparası 500.000 TL olur. Kuruş paylaşımında ilk iki dönemin anaparası 83.333,34 TL, diğer dönemlerin anaparası 83.333,33 TL’dir. Başlangıç nakit çıkışı 210.000 TL’dir; takas buna nakit gibi eklenmez.

İlk kredi ödemesi 93.333,34 TL, son ödeme 85.000 TL’dir. Toplam faiz 35.000 TL, taksitler toplamı 535.000 TL olur. Toplam nakit çıkışı 745.000 TL; takas dahil toplam kaynak 1.045.000 TL’dir. Araç bedeli üzerindeki 45.000 TL fark, 10.000 TL gider ile 35.000 TL faizin toplamıdır. Böylece takas bir kez kaynakta, kredi anaparası da taksitlerin içinde bir kez sayılmış olur.

Araç bedeli 900 TL, peşinat 200 TL, takas 100 TL, ayrı gider 20 TL ve aylık oran sıfır olsun. Üç döneme yayılacak kredi anaparası 600 TL’dir. Bu tutar kalansız bölündüğünden her ay 200 TL anapara ödenir. Faiz bulunmaz; üç kredi ödemesi de 200 TL olur. Başlangıç nakit çıkışı peşinat ile giderin toplamı olan 220 TL’dir.

Toplam nakit çıkışı 820 TL’dir. Buna nakit dışı takas kaynağı 100 TL eklenince toplam kaynak 920 TL olur. Araç bedeli üzerindeki fark 20 TL’dir ve yalnız ayrı giderden gelir. Bu örnekte sıfır faiz, toplam farkın sıfır olduğunu göstermez. Takası nakit çıkışına da eklemek veya gideri taksitlere yeniden koymak, özet ile tablo arasındaki doğru ilişkiyi bozardı.

Araç bedeli 1,01 TL; peşinat, takas ve ayrı gider sıfır olsun. Aylık oran yüzde 50, taksit sayısı üçtür. Bu küçük tutarlı, yüksek oranlı senaryo yalnız teknik bir yuvarlama örneğidir; güncel teklif değildir. Anapara payları 0,34 TL, 0,34 TL ve 0,33 TL olarak dağıtılır. Açılış borçları sırasıyla 1,01 TL, 0,67 TL ve 0,33 TL’dir.

Bu borçlara ait yuvarlanmamış faizler 0,505 TL, 0,335 TL ve 0,165 TL’dir. Her dönem yarım yukarı kuruşa alınca 0,51 TL, 0,34 TL ve 0,17 TL faiz oluşur. Toplam faiz 1,02 TL; ödemeler 0,85 TL, 0,68 TL ve 0,50 TL’dir. Toplam nakit ve toplam kaynak 2,03 TL olur; araç bedeli üzerindeki fark 1,02 TL’dir.

Aynı kuruş anapara planındaki yuvarlanmamış faizlerin toplamı 1,005 TL’dir. Bu toplam bir kez kuruşa alınınca referans 1,01 TL görünür. Dönemsel toplam ile referans arasındaki fark +0,01 TL’dir ve ayrıca tahsil edilmez. Referans, anaparayı ideal tam kesir P/n ile yeniden dağıtan başka bir plan değildir; aynı açılış borçlarını kullanır. Değişen yalnız faizlerin hangi aşamada kuruşa alındığıdır.

[Colorado State University Extension, Long-Term Loan Repayment Methods](https://extension.colostate.edu/resource/long-term-loan-repayment-methods/) eşit anapara ile eşit toplam ödeme yapılarını ayıran birincil matematik kaynağıdır. Sayfada Mart 2012 yayım ve Ağustos 2025 inceleme bilgisi bulunur. [Iowa State University Extension, Types of Term Loan Payment Schedules](https://www.extension.iastate.edu/AgDM/wholefarm/html/c5-93.html) aynı ayrımı destekler; Mayıs 2023 güncelleme kaydı taşır. Her iki kaynak 17 Ekim 2026 tarihinde okunmuştur. Okuma tarihi yayım, güncelleme veya bir banka ürününün yürürlük tarihi değildir.

Bu kaynakların genel ödeme matematiği esas alınmıştır; kendi örnekleri, metinleri veya tabloları buraya aktarılmamıştır. İlk kalan dönemlere birer kuruş dağıtma ve her dönem faizini yarım yukarı kuruşa alma bu yerel senaryonun açık tercihleridir. Bankanın ürünü, güncel oranı, vergi, BSMV, KKDF, uygunluk, yasal vade, kredi onayı veya resmî yıllık maliyet oranı hesaplanmaz. Balon, ödemesiz aşama ve faiz kapitalizasyonu da bu planın kapsamı dışındadır.