Taşıt Kredisi Hesaplama: Peşinat, Net Takas ve Nakit Planı

“Araç satış bedeli” alanına, satıcıyla değerlendirdiğiniz toplam araç bedelini yazın. Bu bedel, kredi anaparasıyla aynı olmak zorunda değildir. Örneğin araç 1.000.000 TL, nakit peşinatınız 200.000 TL ve takasta sayılacak net katkınız 300.000 TL ise kalan finansman 500.000 TL’dir. Peşinat ve takas, satış bedelinin iki ayrı parçasını karşılar. Aynı katkıyı hem nakit hem takas alanına yazmak, ihtiyaç duyulan krediyi yanlış küçültür.

Nakit peşinat alanına yalnız araç bedeline karşılık satıcıya ödeyeceğiniz nakdi girin. Başlangıçta ayrıca ödenen giderleri bu tutara eklemeyin; onların ayrı alanı vardır. Birikiminizin tamamını peşinat alanına yazmak da doğru olmayabilir. Bir kısmını giderler veya başka amaçlar için ayırıyorsanız burada araç bedeline sayılacak kısmı kullanın. Hesap, mevcut paranızı veya kişisel bütçenizi kendiliğinden öğrenmez; girdilerin hangi kaleme ait olduğunu siz belirlersiniz.

Eski aracınız için görüştüğünüz brüt fiyat ile yeni aracın bedelinden gerçekten düşülecek katkı farklı olabilir. Eski aracın kapanacak borcu, kesintiler veya ayrı bir ödeme yükümlülüğü varsa satıcının hesaba sayacağı net değeri öğrenin. Örneğin eski araç için 350.000 TL konuşulmuş, fakat yeni alıma sayılacak net katkı 300.000 TL olarak belirlenmişse bu forma 300.000 TL yazılır. Araç, aradaki farkın nedenini tahmin edip sizin yerinize kesinti yapmaz.

Takas katkısı, başlangıçta cebinizden çıkan yeni bir nakit ödeme değildir; daha önce sahip olduğunuz bir varlığın alımda kullanılmasıdır. Bu nedenle “Toplam nakit çıkışı” satırına takas değeri eklenmez. Buna karşılık alımda kullanılan bütün kaynakları görmek istediğinizde takası da hesaba katmanız gerekir. Sonuçtaki ayrı kaynak satırı bu işi yapar. İki toplamın farkı net takas katkısıdır; birbirinden farklı görünmeleri bir hesap hatası sayılmaz.

Bu modelde kredi anaparası = araç bedeli − nakit peşinat − net takas katkısı olur. Anapara, taksit planının başlangıç borcudur. Form pozitif bir kalan kredi tutarı ister. Peşinat ile takasın toplamı satış bedeline eşitse bu alım için modelde kalan kredi yoktur; toplam satış bedelini aşıyorsa da girdileri yeniden ayırmanız gerekir. Araç fazlalığı eksi kredi veya satıcıdan alınacak para gibi yorumlayarak bir borç planı oluşturmaz.

Lira ve kuruş değerleri hesapta tam kuruş olarak tutulur. Böylece satış bedelinden peşinat ve takas çıkarılırken çok büyük tutarlarda bile kuruş farkı kaybolmaz. Her para alanı en çok 1 trilyon TL ve en fazla iki ondalık basamak kabul eder. Bu teknik aralık, bu büyüklükte bir araç kredisinin verilebileceği iddiası değildir. Güncel ürün koşulları ve kişisel kredi kararı bu formun yaptığı aritmetik işlemin dışında kalır.

“Peşin alım / kredi gideri” alanı, başlangıçta ayrıca ödediğiniz doğrulanmış toplam gider içindir. Bu model gideri krediye ekleyerek taksitlendirmez. Hazır örnekte peşin gider 10.000 TL ise kredi anaparası yine 500.000 TL kalır. Başlangıç nakdi ise 200.000 TL peşinat ile 10.000 TL giderin toplamı olan 210.000 TL olur. Gideri hem satış bedelinde hem ayrı gider alanında yazarsanız aynı kalemi iki kez saymış olabilirsiniz.

Bu alan herhangi bir vergi, sigorta veya ücret oranını kendiliğinden belirlemez. Elinizdeki belgeden alacağınız toplam tutarı girersiniz. Farklı zamanlarda ödenecek yıllık sigortalar, bakım veya yakıt harcamaları başlangıç gideriymiş gibi bu alana toplanmamalıdır. Bu sürüm aracın bütün sahip olma maliyetini hesaplamaz. Peşin giderin sıfır olması da gerçekte hiçbir ücret bulunmadığına dair karar değildir; yalnız o senaryoda ek başlangıç tutarı girilmediğini gösterir.

Faiz alanı sabit aylık yüzde ister. Aylık yüzde 2 için 2 yazılır; 0,02 yazmak yüzde 0,02 anlamına gelir. Belgede yıllık oran bulunuyorsa onu tanımını incelemeden bu alana aktarmayın. Yıllık nominal ve yıllık bileşik oranların aylık karşılıkları aynı yolla bulunmaz. Bu form yıllık oranı aylığa dönüştürmez; doğrudan sizin doğruladığınız aylık oranla çalışır. Vade alanı 1–600 tam ay kabul eder. Bu sayılar teknik işlem aralığıdır; seçtiğiniz taşıtın yasal vadesini veya bankanın kabul edeceği ay sayısını belirlemez.

Faiz üzerine kullanıcı ek yükü alanı ise yalnızca oransal bir senaryo kurar. Örneğin aylık faiz yüzde 1, girilen ek yük yüzde 20 ise hesapta kullanılan dönem oranı yüzde 1,2 olur: 0,01 × 1,20 = 0,012. Yüzde 20’nin tabanı anapara değil faiz tutarıdır. Bu örnek yürürlükteki bir verginin adı veya oranı olarak sunulmaz. Gerçek belgede farklı matrah ya da ayrı tahakkuk kuralları varsa tek birleşik yük alanı onları birebir modellemez.

İlk taksit bir ay sonra ödenir; sonraki ödemeler eşit aylık dönemlerle ilerler. Oranın vade boyunca sabit kaldığı varsayılır. Anapara P, hesapta kullanılan aylık ondalık oran r ve ay sayısı n ise teorik taksit A = P × r / [1 − (1 + r)^(−n)] formülüyle bulunur. Faiz sıfır olduğunda ayrı kural kullanılır: A = P / n. Böylece sıfır oranlı örnekte tanımsız bir bölme yapılmaz.

Taksitin içindeki finansman payı her ay kalan anaparaya göre değişir. Ödemenin geri kalan bölümü borcu azaltır. İlk taksitin tamamını başlangıç borcundan çıkarmak bu ayrımı gözden kaçırır. Araç dönem başı borcunu, taksiti, anapara ödemesini, faiz ve girilen yük toplamını, dönem sonu borcunu ayrı sütunlarda gösterir. Her satırda taksit, anapara ödemesi ile finansman payının toplamına eşittir.

Teorik taksit kesin kesir hesabından en yakın kuruşa çevrilir. Pozitif tutarda tam yarım kuruş bir üst kuruşa gider. Her dönemin faiz ve kullanıcı yükü birleşimi de o dönemin açılış bakiyesinden hesaplanarak kuruşa yuvarlanır. Kalan anapara tam kuruşla izlenir. Planlanan son taksit, kalan borç ile o dönemin finansman payını birlikte kapatır; önceki taksitlerle birkaç kuruş fark oluşabilir.

Çok küçük tutarlarda kuruşa yuvarlanan ödemeler borcu planlanan aydan önce bitirebilir. Böyle bir durumda araç borç bittikten sonra sıfır veya varsayımsal taksit satırları eklemez. “Planlanan taksit sayısı” ile “Oluşan taksit sayısı” ayrı gösterilir. Kuruşa çevrilen sabit taksit sıfırsa veya dönem finansman payını aşmıyorsa da sessizce borç artıran bir tablo kurulmaz; tutar, oran veya vade için düzeltme istenir. Bu davranış teknik modelin sınırını görünür tutar.

Araç bedeli 1.000.000 TL, nakit peşinat 200.000 TL, net takas 300.000 TL ve peşin gider 10.000 TL olsun. Aylık yüzde 2, 12 ay ve sıfır kullanıcı ek yüküyle kredi anaparası 500.000 TL çıkar. İlk taksit 47.279,80 TL’dir. İlk ay finansman payı 10.000 TL, anapara ödemesi 37.279,80 TL, kalan borç 462.720,20 TL olur. Bu sayılar yalnız bu girdilerin model sonucudur.

Son taksit 47.279,78 TL, taksitler toplamı 567.357,58 TL ve finansman paylarının toplamı 67.357,58 TL olur. Başlangıçta 210.000 TL nakit gerekir. Taksitler de eklendiğinde toplam nakit çıkışı 777.357,58 TL’dir. Net takas katkısını bir kez ekleyince kullanılan toplam kaynak 1.077.357,58 TL olur. Bu son tutar aynı zamanda satış bedeli, peşin gider ve finansman farkının toplamıdır.

Satış bedeli 800.000 TL, nakit peşinat 100.000 TL, net takas 300.000 TL ve peşin gider 5.000 TL olsun. Kalan kredi 400.000 TL’dir. Aylık yüzde 1 ve faiz üzerine örnek yüzde 20 kullanıcı yüküyle dönem oranı yüzde 1,2 olur. Altı aylık bu planda ilk taksit 69.494,50 TL çıkar. İlk ay faiz ve girilen yük birleşimi 4.800 TL, anapara ödemesi 64.694,50 TL’dir.

Bu örnekte altı taksitin toplamı 416.967 TL, birleşik finansman farkı 16.967 TL olur. Başlangıç nakdi 105.000 TL, toplam nakit çıkışı 521.967 TL ve takas dahil kullanılan kaynak 821.967 TL’dir. Ek yük alanı bir vergi tarifesi seçmediğinden sonuçtaki finansman sütununu ayrı ayrı yasal vergi kalemleriymiş gibi dağıtmayın. Kendi teklifinizle karşılaştırırken hangi tutarın hangi tabana uygulandığını ayrıca kontrol edin.

Yalnız kuruş davranışını kolay görmek için araç bedelini 100 TL, peşinatı 20 TL, net takası 10 TL, gideri 2 TL ve vadeyi üç ay alalım. Bu küçük sayılar bir araç fiyatı veya teklif değildir. Aylık faiz sıfırsa kullanıcı yükü alanına yüzde 25 yazılsa bile sıfır faizden ek finansman payı oluşmaz. Kredi anaparası 70 TL, teorik taksit 70 / 3 TL’dir.

Ödemeler 23,33 TL, 23,33 TL ve 23,34 TL olur; toplam tam 70 TL’ye tamamlanır. Başlangıç nakdi 22 TL, bütün dönemlerdeki nakit çıkışı 92 TL ve takas dahil kullanılan kaynak 102 TL’dir. Son iki tutar arasındaki 10 TL, takasın net katkısıdır. Bu örnek, faiz sıfırken peşin giderin yine bütçede yer aldığını ve son taksitin kalan kuruşa uyarlanabildiğini birlikte gösterir.

İlk akışta satış bedelinden peşinatı ve net takası çıkarın. Ardından yalnız peşinat ile peşin gideri toplayarak başlangıç nakdini bulun. Hazır örnekte bu iki sonuç 500.000 TL kredi ve 210.000 TL başlangıç nakdidir. Sonra taksitler toplamını başlangıç nakdine ekleyin; 777.357,58 TL nakit çıkışına ulaşırsınız. Net takası bu aşamada tekrar eklemeyin. Ayrı kaynak satırı için en son 300.000 TL takas katkısını bir kez kullanın.

İkinci akışta ödeme tablosunu kontrol edin. Her satırda dönem başı borçtan anapara ödemesini çıkarınca kalan borcu bulmalısınız. Sonraki satırın açılış borcu bu kalanla aynı olmalıdır. Bütün anapara ödemeleri başlangıç kredisine, bütün taksitler de üstteki taksitler toplamına eşit olmalıdır. Son satırda kalan borç sıfırdır. Bu eşitlikler modelin kendi içinde tutarlı olduğunu gösterir; bankanın gerçek takvimine ve bütün sözleşme kurallarına uygunluk belgesi oluşturmaz.

İki araç veya teklif arasında yalnız aylık taksiti karşılaştırmak yanıltabilir. Satış bedeli, takasta kabul edilen net katkı, peşin gider ve toplam vade aynı kapsamda olmalıdır. Bir satıcı takasa daha yüksek bedel sayarken satış fiyatını da değiştirebilir. Bu durumda yalnız takas değerine bakmak yerine kalan krediyi, başlangıç nakdini ve kullanılan toplam kaynağı birlikte okuyun. Formda değişkenleri tek tek değiştirerek her farkın hangi girdiden geldiğini ayırabilirsiniz.

Gerçek ödeme tarihleri, günlük faiz, erteleme, değişken oran, balon ödeme, ara ödeme, erken kapama ve gecikme bu plana dahil değildir. Teklif belgenizde böyle bir koşul varsa hesabı aynı takvimi modelliyormuş gibi kullanmayın. Paylaşma ve siteye ekleme seçenekleri aracın temiz adresini paylaşır; girdilerinizi veya sonucunuzu adrese eklemez. Ekran görüntüsü alma seçeneği ise görünür girdileri ve sonucu görüntüye taşıyabilir; iletmeden önce içerdiği bilgileri gözden geçirin.

[Ticaret Bakanlığı’nın tüketici kredisi rehberindeki ödeme planı açıklaması](https://tuketici.ticaret.gov.tr/yayinlar/tuketici-bilgi-rehberi/tuketici-kredisi-sozlesmeleri-hakkinda-bilgilendirme), anüite yaklaşımı ve kalan anapara üzerinden finansman payı için okunmuştur. Sabit oranlı eşit dönem modeli için [OpenStax Principles of Finance 2e, Loan Amortization](https://openstax.org/books/principles-finance-2e/pages/8-3-loan-amortization) bölümü incelenmiştir. Buradaki peşinat, net takas ve nakit toplamları sayfada açıkça tanımlanan bütçe eşitlikleridir. Kaynakların okunması güncel vergi, kredi sınırı veya kullanıcıya özel sözleşme koşullarının tamamının doğrulandığı anlamına gelmez.