Önce hangi alanı hesapladığımızı ayıralım

Elinizde toplam arsa alanı ve bu arsaya ilişkin bir pay kesri varsa, kesrin matematiksel alan karşılığını bulabilirsiniz. Örneğin 1.200 metrekarelik bir arsada 3/40 pay, toplamın kırkta üçünü ifade eder. Buradaki işlem, bir dairenin içini ölçmekten farklıdır. Hesaplayıcı size odaların toplam alanını, satılabilir alanı veya bahçede ayrılmış bir parçanın sınırlarını göstermez. Yalnızca yazdığınız kesri toplam alanla çarpar.

Bu ayrım özellikle bir ilandaki metrekareyle belge üzerindeki payı karşılaştırırken önemlidir. İki farklı büyüklüğü aynı şey sanarsanız, doğru hesaplanmış sayılardan yanlış bir sonuca varabilirsiniz. Aracın sonuç başlığında bu nedenle alan eşdeğeri yazıyor. Sayısal karşılık, tek başına taşınmazın değerini veya herhangi bir hukuki hakkın kapsamını belirlemez.

Üç alan nasıl doldurulur?

Arsa alanına toplam yüzölçümünü metrekare cinsinden yazın. Pay alanına kesrin üstündeki, payda alanına altındaki tam sayıyı girin. Kesir 3/40 ise pay 3, payda 40 olur; pay alanına 0,075 yazılmaz. Payda sıfır olamaz. Bu sınırlı modelde pay da paydayı geçemez, çünkü bir bütünün en fazla tamamını ele alıyoruz.

Ondalıklı arsa alanı kullanabilirsiniz. Örneğin 850,50 yazılması 850 metrekare 50 santimetrekare demek değildir; 850,5 metrekaredir. Birim dönüşümünü girdiden önce yapın. Hektar cinsinden bir sayıyı metrekare alanına aynen yazmak, sonucu on bin kat farklılaştırır. Uygulama alanın hangi belgeden geldiğini veya güncel kaydı kendiliğinden sorgulamaz.

1.200 metrekare ve 3/40 pay örneği

İlk adımda kesri bulalım: 3 ÷ 40 = 0,075. Bu, toplam alanın yüzde 7,5'idir. İkinci adımda toplamı bu oranla çarparız: 1.200 × 0,075 = 90 m². Sonuç ekranında hem 90 metrekarelik eşdeğeri hem yüzde 7,5 pay oranını görürsünüz. Geriye kalan 1.110 metrekare de yalnızca bu matematiksel bütünün tamamlayıcısıdır.

Kontrolü tersinden yapabilirsiniz: 90'ı 1.200'e böldüğünüzde yeniden 0,075 çıkar. Böylece yanlışlıkla 40/3 yazmadığınızı veya toplam alanı karıştırmadığınızı anlarsınız. Sonucu belge üzerindeki kesirle kontrol etmek, yalnızca ekranda yuvarlanmış yüzdeye bakmaktan daha güvenlidir.

Aynı kesri farklı yazmak sonucu değiştirir mi?

3/40 ile 6/80 aynı büyüklüktür. İkinci kesrin hem payı hem paydası ikiyle çarpılmıştır. Dolayısıyla 1.200 metrekare için iki giriş de 90 metrekare verir. Buna karşılık yalnız payı ikiyle çarpmak payınızı iki katına çıkarır; yalnız paydayı ikiyle çarpmak yarıya indirir. Kesir sadeleştirilirken her iki tarafın aynı sayıya bölünmesi gerekir.

Bir başka örnekte, 900 metrekarenin 1/3'ü 300 metrekaredir. Burada yüzdeyi önce 33,33'e yuvarlayıp çarpmak 299,97 verir. Aradaki üç santimetrekare değil, 0,03 metrekare fark yuvarlamadan doğar. Kesirle hesaplamayı sürdürmek bu gereksiz ara hatayı önler.

Sonuçtan ne çıkarılmamalı?

Alan karşılığından doğrudan oda büyüklüğü, kat sayısı, yapılaşma hakkı veya satış fiyatı türetmeyin. Bunlar bu üç girdinin anlatmadığı ayrı bilgilere bağlıdır. Payların doğru oluşturulup oluşturulmadığı, hangi kaydın esas alınacağı ve uyuşmazlıkların değerlendirilmesi hesaplayıcının işi değildir. Bir işlemde belgedeki bilgilerin anlamından emin değilseniz, ilgili kayıt ve uzman değerlendirmesi gerekir.

Birden fazla payı toplarken de aynı toplam alanı ve aynı bütünü kullandığınızdan emin olun. Farklı parsellerdeki 1/10 paylar, yalnız paydaları aynı diye birbirine eklenemez. Her birinin alan eşdeğeri önce kendi alanından hesaplanır. Sonuçları karşılaştırırken kullanılan alanı, kesri ve birimi birlikte not etmek sayının bağlamını korur.

İki farklı arsayı karşılaştırma örneği

Birinci arsada 600 m²'nin 1/6 payı 100 m², ikinci arsada 1.500 m²'nin 1/20 payı 75 m² eder. İlk kesir de alan karşılığı da daha büyüktür, fakat bu sayılar fiyat üstünlüğü göstermez. Toplamı bilmeden yalnız kesirleri karşılaştırmak da yeterli olmaz: küçük bir arsanın büyük payı, büyük bir arsanın küçük payından daha az alan verebilir. Her işlemde kesrin hangi bütüne ait olduğunu koruyun.