Mevduat Faizi Hesaplama: Brüt ve Net Faiz

Anapara, vade boyunca değişmeden kaldığı kabul edilen başlangıç tutarıdır. Lira ve kuruş olarak girilir. Örneğin 25.000 lira için 25000, yirmi beş lira elli kuruş için 25,50 yazabilirsiniz. Faizin veya başka bir masrafın anaparaya eklenmesi farklı bir senaryo oluşturur. Form bu tutarın hesabınıza ne zaman yatırıldığını veya dönem içinde hangi hareketlerin yapıldığını sorgulamaz.

Faiz alanına yıllık brüt yüzde girilir. Yıllık yüzde 40 için 40 yazın; 0,40 girmek yüzde 0,40 anlamına gelir. Elinizde aylık veya başka dönemlik oran varsa bu alanın yıllık oran beklediğini dikkate alın. Araç canlı banka tarifesi almaz, kişiye özel teklif sorgulamaz ve belirli bir ürünün uygulanacak oranını seçmez. Hazır yüzdeyi gerçek işlem koşulunuz olarak kabul etmek yerine kaynağındaki süre ve kapsamı kontrol edin.

Vade alanı 1 ile 36.500 arasında tam gün kabul eder. Başlangıç ve bitiş tarihi girilmediği için gün sayısı otomatik bulunmaz. Başlangıç gününün sayılıp sayılmaması, hafta sonu, tatil, valör veya erken çekim koşulları bu formun içinde çözülmez. Gün sayısını kendi işlem koşullarınıza göre hazırlayın. Aynı tutar ve yıllık oranla farklı gün sayıları farklı brüt faiz üretir; bu fark önce süre girdisine bakılarak anlaşılmalıdır.

Yıl esası 365, 366 veya 360 olarak seçilir ve bütün vadeye sabit bölen olarak uygulanır. Aynı pozitif anapara, oran ve gün için 360 daha yüksek yıl payı, dolayısıyla daha yüksek brüt faiz verir. 366 seçimi dönemi takvim yıllarına ayırmaz. 360 seçimi de her ayı kendiliğinden 30 gün saymaz. Bu seçenekler hazır gün sayısının nasıl oranlanacağını belirler; tarih aralığının hangi yöntemle sayılacağını ayrıca belirlemeniz gerekir.

Bu modelde stopaj brüt faiz üzerinden hesaplanır. Anaparaya uygulanmaz. Örneğin brüt faiz 300 TL, girilen stopaj yüzde 20 ise kesinti 60 TL’dir; kalan faiz 240 TL olur. Anapara 10.000 TL ise vade sonu 10.240 TL’dir. Stopajı doğrudan 10.000 TL’ye uygulamak farklı ve bu modelde yanlış bir hesap kurar. Oranın yanında hangi tutar tabanının kullanıldığına dikkat edin.

Stopaj alanı 0 ile 100 arasında yüzde kabul eder. Yüzde 20 için 20 yazılır. Bu aralık sayısal senaryoları ve sınır kontrollerini destekler; içindeki her sayının gerçek bir üründe geçerli olduğu anlamına gelmez. Araç mevzuata, ürün türüne, açılış veya yenileme tarihine göre bir oran seçmez. Stopaj girdisinin uygunluğunu siz belirlersiniz; sonuç yalnız o sayının brüt faiz üzerindeki matematiksel etkisini gösterir.

P anapara, R yıllık yüzde, d vade günü, B yıl esası ve s stopaj yüzdesi olsun. Önce brüt faiz G = P×R×d/(100×B) bulunur. Sonra stopaj S = G×s/100 hesaplanır. Kalan net faiz N = G×(100−s)/100 olur. Vade sonu toplamı T = P+N şeklindedir. Brüt, stopaj ve net aynı dönemi anlatır; yıllık oranla dönem faizini birbirine karıştırmayın.

10.000 TL, yıllık yüzde 12, 90 gün ve 360 esasıyla yıl payı 90/360 = 1/4’tür. Brüt dönem oranı yüzde 3, brüt faiz 300 TL olur. Yalnız karşılaştırma amacıyla stopajı yüzde 20 seçerseniz kesinti 60 TL, net 240 TL çıkar. Girilen stopaj sonrası dönem oranı yüzde 2,4’tür. Bu yüzde, seçtiğiniz 90 güne ait basit orandır; yıllık net getiri veya bütün giderler dahil oran olarak okunmaz.

Kavramsal olarak net, brüt eksi stopajdır. Ancak stopaj brüte çok yakın olduğunda, sınırlı basamaklı iki tutarı ayrı yuvarlayıp çıkarmak küçük neti kaybettirebilir. Araç kalan yüzdeyi kabul edilen ondalık sayılardan tam kesirle kurar ve neti doğrudan bu çarpanla hesaplar. Böylece çok küçük fark, iki yakın yuvarlanmış para tutarının çıkarılmasına bağlı kalmaz.

Örneğin stopaj girdisi yüzde 100’den çok az küçükse ve brüt faiz pozitifse matematiksel net de pozitiftir. Ekrandaki kısa brüt ve stopaj görünümü aynı sayıya yuvarlanabilir; bu görünüm netin mutlaka sıfır olduğu anlamına gelmez. Net satırı ve kesin kesir karşılıkları ayrı korunur. Bu hassasiyet açıklaması uç bir oranı gerçek vergi uygulaması olarak önermez; yalnız sayısal sınırın nasıl ele alındığını anlatır.

Stopaj 0 girildiğinde kesinti gerçek sıfırdır ve net faiz brüt faize eşittir. Bu, formdaki varsayımın sonucudur. Vergi muafiyeti, ürünün vergisizliği veya gerçek işlemin başka kesintiler taşımadığı sonucunu oluşturmaz. Hazır örneği kendi işlem bilgilerinize uyarlarken özellikle bu alanı gözden geçirin. Sıfırın boş bırakılmış veya otomatik belirlenmiş bir oran olduğunu düşünmeyin; hesapta kullanılan açık bir sayıdır.

Stopaj tam 100 girildiğinde varsayımsal kesinti brüt faizin tamamını alır. Net gerçek 0, vade sonu anaparaya eşit olur. Bu sınırda pozitif brüt faiz bulunmasıyla netin sıfır olması çelişmez; bütün brüt tutar girilen kesintiye gitmiştir. Anapara veya yıllık faiz oranı sıfırsa brüt de sıfır olur. Bu durumlarda stopaj ve net de sıfırdır; tutarlar birbirinden ayrı matematiksel nedenlerle sıfıra ulaşabilir.

Ana sonuç olan net faiz, anaparanıza eklenen ve yalnız girdiğiniz stopajdan sonra kalan tutardır. Vade sonu satırı başlangıç anaparasını da içerir. Örneğin 240 TL net faiz ve 10.000 TL anapara için vade sonu 10.240 TL olur. 10.240 TL’nin tamamını kazanç saymak anaparayı da kazanç içine alır. Brüt faiz de nete eşit olmak zorunda değildir; girilen kesintinin etkisini ayrı okuyun.

Sonuç ayrıntılarında brüt ve stopajın yanında vade sonu, dönem oranları, kullanılan gün ve yıl esası bulunur. Bu döküm başka bir hesapla karşılaştırmada yararlıdır. Anapara ve yıllık yüzde aynı görünse bile gün, bölen veya stopaj farklı olabilir. Önce beş girdiyi eşleştirin, sonra brüt ile netin aynı başlıklarda karşılaştırıldığından emin olun. Bir tarafta brüt, ötekinde net tutara bakmak hesap hatası izlenimi yaratabilir.

Brüt, stopaj, net ve vade sonu kendi kesin karşılıklarından ayrı ayrı en yakın kuruşa yuvarlanır. Tam yarım kuruşta yukarı yön seçilir. Bu nedenle yuvarlanmış brütten yuvarlanmış stopajı çıkarmak, ayrı yuvarlanan netle bir kuruş farklı sonuç verebilir. Kesin tutarlar arasında G = S+N bağıntısı korunur; iki ondalıklı satırlar bağımsız gösterim işlemleridir. Bir kurumun farklı tahakkuk veya yuvarlama yöntemini uyguladığı iddia edilmez.

Küçük bir örnekte brüt 0,01 TL, stopaj 0,005 TL ve net 0,005 TL olsun. Ayrı kuruş görünümünde brüt 0,01 TL, stopaj 0,01 TL, net 0,01 TL olur. Görünen iki kalemi çıkarıp sıfır bulmak kesin neti değiştirmez. Tutarları denetlerken önce yuvarlama öncesi karşılıkları kullanın. Kuruşta 0,00 görünmesi de tutarın matematiksel olarak sıfır olduğunu tek başına göstermez; daha küçük pozitif tutar bu görünüme yuvarlanmış olabilir.

Net faiz anaparaya göre çok küçük olduğunda vade sonunun kısa görünümü başlangıç tutarıyla aynı sayıya yuvarlanabilir. Araç neti bu iki toplamın farkından bulmaz; net ayrı çarpımdan hesaplanır. Kesin toplamda küçük ek tutar korunur. Görünen birkaç rakam değişmiyor diye faizin kaybolduğunu veya hiç oluşmadığını varsaymayın; net satırıyla kesin toplamı birlikte inceleyin.

Kabul edilen sayılar normalize ondalık yazımlarıyla tam kesre çevrilir. Çok uzun bir giriş sayıya dönüşürken bazı basamaklar kaybolmuşsa bunlar sonradan geri getirilemez. Kısa görünüm en fazla 12 anlamlı basamakla yaklaşıktır. Çok küçük sıfırdan farklı tutarlar sayısal karşılık aralığına sığmadığında bilimsel metin ve kesin kesirle korunur. Büyük kuruş tam sayıları da rakamlarını kaybetmemek için metin olarak gösterilebilir. Bunlar gösterim sınırlarıdır; gerçek tutarı sessizce sıfıra çevirme kuralı değildir.

Bu model tek bir sabit bakiye ve tek bir yıllık oran içindir. Vade içinde para ekleme, para çekme, farklı bakiye günleri veya oran değişimleri için alan bulunmaz. Böyle bir hareketi tek anaparaya ve tek gün sayısına sıkıştırmak gerçek işlemi tam temsil etmeyebilir. Erken bozma koşulları, valör ve ürünün özel tahakkuk düzeni de kendiliğinden uygulanmaz. Hesap yalnız beş girdinin oluşturduğu sabit senaryoyu değerlendirir.

Faiz vade içinde yeniden anaparaya eklenmez; basit yöntem kullanılır. Bir yılın sonunda faizi yeniden yatırmak veya birden fazla kısa vadeyi arka arkaya yenilemek başka bir senaryodur. Uzun gün sayısı seçmek otomatik bileşikleşme oluşturmaz. Yenilenen dönemlerde aynı oran veya stopajın geçerli kalacağı da varsayılmaz. Bu sayfanın tek vade hesabını gelecekteki bütün dönemlerin toplam getiri sözü olarak okumayın.

İki senaryoyu karşılaştırmak için yalnız bir girdiyi değiştirmeniz sonucu anlamayı kolaylaştırır. Aynı anapara, gün ve yıl esasıyla yıllık oran artarsa brüt faiz artar. Stopaj yüzdesi yükseldiğinde brüt değişmez, yalnız kalan net azalır. Anapara sabitken gün sayısını iki katına çıkarmak yuvarlama öncesi brütü ve aynı stopajla neti iki katına çıkarır. Bu orantılar giriş ve aktarım hatalarını fark etmeye yardımcı olur.

Buradaki net tanımı yalnız girilen stopaj sonrasıdır. Başka vergi, komisyon, hesap ücreti veya enflasyon etkisi uygulanmaz. Bu nedenle bütün maliyetler sonrası net getiri, gerçek satın alma gücü veya hukuken uygulanacak ödeme tutarı üretilmez. Sonucu paylaşırken anapara, yıllık yüzde, vade günü, yıl esası ve kullanıcı stopajını birlikte belirtin. Brüt/net başlığının ve yuvarlama yönteminin açık olması, aynı sayıların hangi soruya karşılık geldiğini anlaşılır tutar.

Önce aynı brüt faiz tutarına ulaşılıp ulaşılmadığına bakın. Brüt farklıysa anapara, yıllık oran, gün veya yıl esası girdilerinden biri farklı olabilir. Brüt aynı, net farklıysa girilen stopajı ve yuvarlamanın hangi aşamada yapıldığını karşılaştırın. Örneğin 300 TL brütte yüzde 10 kesinti 30 TL, yüzde 20 kesinti 60 TL olur; brüt iki hesapta da değişmez. Böyle bir döküm, yalnız vade sonu toplamına bakmaktan daha açıklayıcıdır.

Sayı alanlarına TL veya yüzde işareti eklemeyin; tutarı ve yüzdeleri sayıyla girin. Sonucu kopyalarken kısa görünümün yaklaşık olduğunu koruyun. Ekranda aynı yuvarlanmış toplamı görmek iki senaryonun bütün koşullarının aynı olduğunu kanıtlamaz; küçük bir net fark toplamın görünen son basamağının altında kalmış olabilir. Hesap ayrıntıları bu yüzden faiz ile toplamı ve kesin karşılıkları ayrı tutar.