Rastgele Seçim: Tek ve Çoklu Çekilişte Havuzu Doğru Kurun

Seçenek kutusunda satır sonu, bir seçeneğin bittiği yerdir. Örneğin Yürüyüş, Müze ve Sinema üç ayrı satıra yazıldığında üç havuz üyesi oluşur. Aynı satırda virgülle ayırdığınız “Yürüyüş, Müze” ise tek metin sayılır. Noktalı virgül de yeni seçenek başlatmaz. Böylece “Ankara, Türkiye” gibi kendi içinde virgül bulunan bir adres parçalanmaz. Listenizi başka bir belgeden yapıştırıyorsanız seçeneklerin gerçekten ayrı satırlarda durduğunu kontrol edin.

Windows, Unix veya eski belge biçimlerinin farklı satır sonları aynı şekilde ayrılır. Boş satırlar, yalnız boşluk veya sekme içeren satırlar seçime katılmaz. Her kalan metnin başındaki ve sonundaki boşluklar temizlenir; metnin içindeki kelimeler ve boşluklar korunur. Kaynak satır numarası ise ilk yazdığınız listedeki konumu gösterir. Araya boş satır koyduğunuzda sonuç tablosunda 1 ve 3 görülmesi, ikinci seçeneğin kaybolduğunu değil ikinci giriş satırının boş olduğunu anlatabilir.

Sonuçta “Dolu girdi satırı” ve “Seçime katılan havuz” ayrı gösterilir. Her satırı ayrı hak saydığınızda bu iki sayı eşittir. Aynı metni tek seçenek saydığınızda ise havuz, dolu satır sayısından daha küçük olabilir. “Birleştirilen tekrar satırı” bu farkı açıklar. Bu satırları okumadan yalnız kazanan metne bakmak, listenin hangi kuralla kullanıldığını gözden kaçırmanıza yol açar.

Örneğin Çay, Çay, Kahve üç dolu satırdır. Satır haklarını korursanız havuz üç üyeli olur; aynı yazılmış iki Çay satırı farklı üyelerdir. Tek metin seçeneğini açarsanız havuz iki üyeye iner: Çay ve Kahve. Bir satır birleştirilmiştir. İki işlemin ekranda benzer metin üretmesi, aynı olasılıkları kullandıkları anlamına gelmez. Çekilişten önce hangi hakkı vermek istediğinizi açıkça seçin.

Üç farklı satırdan birini çekerken her satırın olasılığı 1/3 olur. Listeyi üstten alta okumak ilk satıra daha yüksek hak vermez; satır sırası seçeneklerin niteliğini de göstermez. Düğmeye bir kez bastığınızda bu üç mümkün sonuçtan yalnız birini görürsünüz. Bir seçenek çıkmadığı için o seçeneğin olasılığı sıfır olmaz. Eş olasılık, her küçük deneme grubunda eşit sayıda görünme zorunluluğu değildir.

Aynı metin birden çok satırda bulunuyorsa metnin toplam olasılığı, o metne ait satır haklarının toplamıdır. Çay iki, Kahve bir satırsa tek çekilişte Çay 2/3, Kahve 1/3 olasılığa sahiptir. Bunlar aynı metni ayrı hak sayma kuralının doğrudan sonucudur. Hesaplayıcı açık bir ağırlık yüzdesi alanı kullanmaz; metin tekrarı burada yalnız korunmuş satır sayısı yoluyla etkili olur.

Tek metin kuralında baş ve son boşlukları temizlendikten sonra kanonik Unicode eşdeğerliği dikkate alınır. Bazı harfler tek karakterle veya harf ile birleştirici işaretin birlikte yazılmasıyla temsil edilebilir. [Unicode normalleştirme açıklamasındaki NFC biçimi](https://www.unicode.org/reports/tr15/) bu kanonik eşdeğer metinlerin aynı anahtarla karşılaştırılmasına yardım eder. Birleştirilen grupta ilk yazılan satırın temizlenmiş metni gösterilir.

Bu işlem bir kişi tanıma veya dilsel benzerlik araması değildir. “Ali” ve “ALİ”, “Ayşe Kaya” ve “Ayşe Kaya” ya da “Mavi ekip” ve “Mavi takım” farklı metinler olarak kalır. Harf büyüklüğü değişmez, içerideki iki boşluk teke indirilmez, yazım hatası düzeltilmez. [ECMAScript metin yöntemleri](https://tc39.es/ecma262/multipage/text-processing.html#sec-string.prototype.normalize) kullanılan işlemlerin sınırını açıklar. Aynı katılımcının farklı yazılmış adlarını tek hakka indirmek istiyorsanız listeyi önceden düzenleyin.

“Hayır · aynı havuz üyesi bir kez” seçeneği, seçilen üyeyi bu çalıştırmanın sonraki çekilişlerinden çıkarır. Dört farklı ekipten iki ekip seçiyorsanız ilk çekilişte dört üye, ikinci çekilişte üç üye kalır. İki sonuçta aynı havuz üyesi bulunmaz. Bunun uygulanabilmesi için seçim sayısı havuz büyüklüğünü aşmamalıdır. Üç üyeden beş farklı üye çekmek mümkün olmadığı için hesaplayıcı seçim sayısı alanında hata verir.

Satır kuralını koruduğunuz bir listede aynı metnin iki ayrı satırı varsa bu iki üye birbirinden farklıdır. Çay, Çay, Kahve havuzundan tekrar olmadan iki üye seçildiğinde tabloda iki Çay görülebilir; farklı kaynak satırlarından gelmiştir. Metinlerin de tekrarlanmamasını istiyorsanız tek metin kuralını ve tekrar olmadan seçimi birlikte kullanın. Yalnız tekrar düğmesini kapatmak, listede zaten bulunan eş metinleri kaldırmaz.

“Evet · her çekilişte yeniden seçilebilir” seçeneğinde her seçim aynı havuzun tamamından yapılır. Üç üyeden beş kez seçim yapabilirsiniz; aynı üye birden fazla sonuçta bulunabilir. Bir üyenin ilk çekilişte çıkması onu sonraki çekiliş için havuzdan çıkarmaz. Üç üyeli havuzda her çekilişte her üyenin payı yine 1/3 olarak kalır. Önceki kazananı bilmek sonraki sonucun hangi metin olacağını belirlemez.

Yeniden seçilebilme, mutlaka bir tekrar çıkacağı anlamına gelmez. Üç üyeden üç seçimde Çay, Kahve, Su gibi bütün üyelerin birer kez geldiği bir sonuç da mümkündür. Üç kez Çay gelmesi de aynı kuralla mümkündür. Çıktının tekrar içermesi veya içermemesi, seçtiğiniz kuralı tek başına kanıtlamaz. Sonuçtaki “Yeniden seçilme” satırını ve kullandığınız form alanını birlikte okuyun.

İlk örnek kartı Yürüyüş, Müze ve Sinema listesini yükler. Seçim sayısı bir, satır kuralı her dolu satır ayrı hak ve yeniden seçilme kapalıdır. Düğmeye bastığınızda ana sonuçta bu üç metinden biri çıkar. Havuz üç, dolu satır üç ve çekiliş sayısı bir olmalıdır. Tabloda bir sonuç satırı bulunur; kaynak satır değeri seçilen etkinliğin listedeki yerini gösterir.

Örneğin Sinema çıktıysa bu, aracın hava durumunu, bütçenizi veya müzenin açık olup olmadığını değerlendirdiğini göstermez. Listeyi siz oluşturduğunuz için geçerli seçenekleri de siz belirlemelisiniz. Uygun olmadığını bildiğiniz bir etkinliği listede bırakıp seçilince kabul etmiyorsanız çekiliş kuralınız fiilen değişir. Kullanacağınız seçenekleri önce hazırlamak, sonucu gördükten sonra havuzu değiştirmekten daha anlaşılır bir yöntemdir.

İkinci örnek Kuzey, Güney, Doğu ve Batı ekiplerinden iki seçim yapar. Tek metin kuralı açıktır ve seçilen üye yeniden çekilmez. Dört farklı metin zaten bulunduğu için tekleştirme havuz büyüklüğünü değiştirmez. Ana sonuç 2 adet, tabloda iki farklı ekip ve iki farklı kaynak satırıdır. İlk sıradaki ekibin ikinci sıradakinden daha güçlü veya öncelikli olduğu sonucu çıkarılmaz.

Bu örnekte 4 × 3 = 12 sıralı sonuç vardır. Kuzey ardından Güney ile Güney ardından Kuzey iki ayrı çekiliş sırasıdır. Yalnız birlikte seçilmiş ikiliyle ilgileniyorsanız sıra önemsizdir ve 6 farklı ikili bulunur; her ikili iki sırayla oluşur. Tek bir belirli ekibin bu iki seçimden herhangi birinde bulunma olasılığı 2/4 = 1/2 olur. Bu sayım, sonuç tablosuyla aynı seçimsiz havuz kuralını kullanır.

Üçüncü örnekte Çay iki kez, Kahve ve Su birer kez yazılmıştır; arada boş satır vardır. Tek metin kuralı sayesinde dört dolu satırdan üç havuz üyesi kalır. Üç seçim yapılır ve yeniden seçilmeye izin verilir. Beklenen kontrol değerleri dolu satır dört, havuz üç, birleştirilen tekrar bir ve çekiliş üçtür. Kazanan dizisinin belirli bir sırada olması beklenmez.

Çay üç kez de gelebilir, hiç gelmeyebilir de. Tek metin kuralı nedeniyle iki kez yazılmış olması burada ekstra hak sağlamaz. Yalnız dolu satır haklarını korumaya geçerseniz havuz dört olur ve Çay her çekilişte toplam 2/4 = 1/2 pay taşır. Aynı giriş listesinin tek bir ayarla farklı bir çekiliş havuzuna dönüştüğünü, örnek kartındaki sayıları kontrol ederek görebilirsiniz.

Tablodaki “Sıra” bu çalıştırmadaki çekiliş sırasıdır. “Kaynak satır”, metnin yazdığınız giriş listesinde geldiği satırdır. Tek metin kuralında birleştirilmiş grubun ilk temsilcisi kullanıldığı için kaynak satır da o ilk satırı gösterir. Bu iki sayı aynı görevi görmez: ikinci çekiliş, örneğin listenin beşinci satırından gelmiş olabilir. Metin tekrarlarında hangi hakkın seçildiğini ayırmak için kaynak satıra bakın.

Çekiliş sırasını görevlendirme sırası olarak kullanabilirsiniz, fakat bunun kuralını katılımcılara önceden açıklamanız gerekir. Araç kendi başına bir yedek listesi veya ödül dağıtım planı oluşturmaz. İlk satırı asıl, ikinciyi yedek kabul etmek sizin organizasyon kuralınızdır. Kazananı gördükten sonra bu anlamı değiştirmeyin; aracı kullanmadan önce tablo sırasını ne amaçla okuyacağınızı kararlaştırın.

Tekrar olmadan seçimin etkisi yalnız o çalıştırmadaki çekilişleri kapsar. Düğmeye yeniden bastığınızda liste baştan kurulur; önceki çalıştırmanın kazananı otomatik çıkarılmaz. İlk işlemde Kuzey seçildi diye ikinci işlemde Kuzey yasaklanmış olmaz. Kalıcı dışlama istiyorsanız önceki kazananın satırını kendi listenizden kaldırmalı ve yeni listeyi kontrol etmelisiniz. Sayfayı yenilemek de geçmiş kazananlardan oluşan bir eleme listesi yüklemez.

Sonuçtan memnun olmayınca arka arkaya çekiliş yapıp yalnız istediğiniz sonucu saklamak, ilk ilan ettiğiniz tek çekiliş kuralından farklı bir uygulamadır. Kaç kez seçim yapılacağını ve bir sonucun hangi koşulda geçersiz sayılacağını önceden belirlemek bu yüzden önemlidir. Hesaplayıcı deneme niyetinizi veya sonucun sonradan seçilerek paylaşılmasını denetlemez. Ekrandaki bir çıktı yalnız o anki liste ve alanlar için oluşmuş seçimdir.

Araç [W3C Web Cryptography API içindeki getRandomValues yöntemini](https://www.w3.org/TR/2017/REC-WebCryptoAPI-20170126/#Crypto-method-getRandomValues) kullanır. Güvenli rastgele kaynak kullanılabilir değilse işlem durur; daha zayıf başka bir üretece sessizce geçilmez. Üretilen tamsayıyı havuz boyutuna doğrudan bölüp kalanını almak, aralık tam bölünmüyorsa bazı indisleri çok az daha sık seçebilir. Uygulama aralığa tam bölünen kabul bölümünü kullanır, dışarıdaki değeri yeniden çeker.

Tekrar olmadan çoklu seçimde seçilmiş üyelerle kalan üyeler ayrı tutulur. Her adım yalnız kalan bölümden eş olasılıklı bir indis seçer. Bu işlem listenin tamamını önce rasgele sıralamak zorunda kalmadan ilk gerekli seçimleri üretir. Teknik yöntemin varlığı, cihazınızın bağımsız denetlendiği veya çekilişin resmî olarak tescillendiği anlamına gelmez. Görünen sonuç, katılımcı kimliği veya listenin özgünlüğü için bir doğrulama belgesi değildir.

Araç en az iki ve en çok bin dolu satır kabul eder. Tek metin kuralı sonucunda yalnız bir farklı üye kalırsa yeni bir seçenek eklemeniz veya satır haklarını koruyan kuralı seçmeniz gerekir. Seçim sayısı bir ile yüz arasında tam sayı olmalıdır. Ondalıklı bir adet, sıfır seçim veya tekrar olmadan havuzu aşan adet geçerli değildir. Bu koşullar gizlice daha küçük sayıya çevrilmez.

Seçenek alanının ayrıca yirmi bin metin birimi sınırı vardır; çok uzun açıklamalardan oluşan bir liste bu sınıra satır sayısından önce ulaşabilir. Satır başına yalnız seçilmek istediğiniz kısa adı veya tanımlayıcıyı yazmak hem kontrolü hem sonucu okumayı kolaylaştırır. Hata sonrasında önce işaretlenen alanı düzeltin, sonra yeniden çalıştırın. Eski bir sonucu yeni girdiyle karıştırmamak için mevcut hesap sonucunun yenilendiğini kontrol edin.

Ekran görüntüsü seçeneği, güncel hesap sonucunu ve formda görünen bilgileri görüntü olarak kaydeder. Listede kişi adları veya özel bilgiler varsa görüntüyü paylaşmadan önce bunların da göründüğünü dikkate alın. Paylaşım bağlantısı ise aracın adresini verir; sizin yazdığınız listeyi veya seçilmiş sonuçları bağlantıya eklemez. Bir başkası aynı bağlantıyı açtığında sizin çekilişinizin kazananını yeniden üretmiş olmaz.

Sitenize ekleme seçeneği hesaplayıcıyı kendi sayfanızda göstermek içindir. Gömülü formda yapılan çekiliş de o ziyaretçinin yazdığı liste ve seçtiği kurallarla oluşur. Sonuç resmi kayıt olarak başka bir yere gönderilmez. Katılımcı listesi, kabul koşulları, önceden ilan edilmiş tekrar kuralı ve kazananın nasıl doğrulanacağı gerekiyorsa bunları kendi etkinlik sürecinizde ayrıca hazırlayın. Araç bu belgeleri sizin yerinize oluşturmaz.