Bu araç iki sınav notunun seçilen yüzdelerle ağırlıklı ortalamasını hesaplar. Ayrıca belirlediğiniz hedef ortalamaya ulaşmak için final notunun matematiksel olarak en az hangi değerde olması gerektiğini bulur. Ortalama ile gereken final aynı sonuç değildir. Girdiğiniz final mevcut veya deneme ortalamasını oluşturur; gerekli eşik ise vize, ağırlık ve hedef kullanılarak ayrı hesaplanır. Kurumun kişisel geçme kararı bu dört alandan çıkarılmaz.

Başlangıç örneğinde vize 70, final 80, vize ağırlığı %40 ve hedef ortalama 60’tır. Final ağırlığı %60 olur. Vizenin katkısı 28, finalin katkısı 48 puan olduğundan ortalama 76 bulunur. Hedef için gereken final ise 160/3, yaklaşık 53,3333333333’tür. Bu iki sayıyı ayrı okuyun: girilen 80 finalle ortalama 76’dır; 53,333… gerekli final eşiğini anlatır.

Önce iki bileşenli modele uygun veriyi hazırlayın

Vize ve final alanları 0–100 aralığında not kabul eder. Ondalıklı not yazılabilir; form notların mutlaka tam sayı olduğunu varsaymaz. Aynı ölçekte iki not kullanın. Bir not 20 üzerinden, diğeri 100 üzerinden verilmişse doğrudan yan yana yazmak doğru ölçeği kurmaz. Önce notların hangi sistemde ifade edildiğini belirleyin; bu form farklı sınav ölçeklerini kendiliğinden dönüştürmez.

Dersinizde birden çok vize, ödev, proje veya uygulama varsa bu iki alanın o değerlendirmeyi nasıl temsil ettiğini ayrıca kontrol edin. Vize alanına gelişigüzel bir ortalama yazmak doğru dönem içi özetini vermeyebilir. Araç ek değerlendirme yüzdeleri seçmez; iki bileşenin toplam %100 ağırlık taşıdığını varsayar. Gerçek dersiniz farklı bileşenlerden oluşuyorsa uygun özet ve ağırlıkları hazırlamadan sonuçtan kurum kararı çıkarmayın.

Yüzde ağırlığını katsayıya doğru çevirin

Vize ağırlığı alanına %40 için 40 yazılır. Bu oran hesapta 0,40 katsayısına karşılık gelir. Finalin yüzdesi ayrı sorulmaz; 100−40=60 olarak bulunur. Böylece iki etki tam %100 eder. 0,40 yazmak bu alanda %0,40 anlamına gelir; %40 ile aynı değildir. Not alanındaki ondalık sayı ile yüzde alanındaki ondalık sayının anlamını karıştırmayın.

Vize ağırlığı 0 ile 99,99 arasında olabilir. Sıfır seçildiğinde ortalama yalnız final notudur; vize notunun sonucu etkilememesi bu sınırın beklenen davranışıdır. %100 vize kabul edilmez, çünkü o durumda finalin etkisi sıfır olur ve finali yalnız bırakan ters hesapta payda sıfıra iner. Bu sayısal sınır, bütün kurumların bu oranları kullandığı anlamına gelmez; uygun yüzdeyi kendi dersinizden alın.

Ağırlıklı ortalamayı iki katkıyla okuyun

Vize katkısı vize×ağırlık/100, final katkısı final×(100−ağırlık)/100 olur. İki katkı toplanır. Varsayılan örnekte 70×40/100=28 ve 80×60/100=48 bulunur. Sonuç 28+48=76’dır. Bu işlem vize ve finali önce toplayıp ikiye bölmek değildir. Basit aritmetik ortalama yalnız ağırlıklar eşit olduğunda aynı sonucu verir.

NIST’in ağırlıklı ortalama tanımı, değerlerle ağırlıkların çarpımlarını toplam ağırlığa böler. Burada toplam yüzde ağırlığı 100 olduğundan payda 100’dür. Pozitif veya sıfır ağırlıklarla sonuç iki notun arasında kalır. Ancak iki notun arasında bulunması tek başına verilerin doğru hazırlandığını kanıtlamaz. Girdi ölçeği, sınavın türü ve kullanılan yüzdeler de doğru olmalıdır; katkı satırları bu kontrol için ayrıca gösterilir.

Hedef ortalama kurumun ortak geçme notu değildir

Hedef alanı sizin seçtiğiniz 0–100 aralığındaki matematiksel düzeydir. Başlangıçtaki 60 bütün okulların veya derslerin ortak geçme notu diye verilmez. Farklı bir hedef denediğinizde vize ve final girdileri değişmeden kalabilir; gereken final eşiği buna göre değişir. Hangi hedefi neden kullandığınızı not etmek, sonucu daha sonra doğru yorumlamanızı sağlar.

Hedefe ulaşmak yalnız bu iki notlu modelde ortalamanın o düzeyden küçük olmaması demektir. Sınava girme, devam, uygulama, final alt sınırı veya genel not ortalaması koşulları ayrıca bulunabilir. Araç okulunuzu, programınızı ve güncel ders kuralınızı sormaz. Bu nedenle hedef karşılaştırması “kurumda kesin geçti” anlamına gelmez. Sonuçtaki matematiksel durum etiketini harf notu veya resmî başarı kararı gibi değiştirmeyin.

Gerekli final denklemini çözün

Ortalamanın hedef T’ye en az eşit olması istenir. Vize notu M, yüzde ağırlığı w ve final F ise M×w/100+F×(100−w)/100≥T yazılır. Her iki taraf yüzle çarpılıp vize katkısı çıkarıldığında F×(100−w)≥100T−Mw olur. Final ağırlığı pozitif olduğu için bölmede eşitsizlik yönü değişmez. Böylece F≥(100T−Mw)/(100−w) bulunur.

Varsayılan örnekte 28+0,60F≥60, dolayısıyla 0,60F≥32 ve F≥160/3 elde edilir. Eşik 53,333… olarak devam eden bir kesirdir. Bu kesri otomatik 54’e veya 53,34’e tamamlamak farklı bir not adımı varsayımı gerektirir. Araç böyle bir zorunluluk eklemez. Sınırlama öncesi tam kesir satırı, kısa ondalık görünümün altında hangi matematiksel eşik bulunduğunu ayrıca gösterir.

Final alanı ile gerekli eşik neden ayrı?

Final alanını değiştirmeniz mevcut ortalamayı ve hedefe göre farkı değiştirir. Aynı vize, ağırlık ve hedef için gerekli final eşiği ise değişmez. Bu özellik farklı deneme notlarını karşılaştırmayı sağlar. Örneğin varsayılan koşullarda final 50 girildiğinde ortalama 58, final 80 girildiğinde 76 olur. Her iki durumda hedef 60 için gereken matematiksel eşik yine 160/3’tür.

Bu yüzden örnek bir final notunu kendi tahmininizle değiştirirken hangi soruyu cevapladığınızı açık tutun. “Bu finalle ortalamam ne?” sorusu ana sonucu kullanır. “Seçtiğim hedef için final eşiği ne?” sorusu yardımcı eşik satırını kullanır. İki sayının farklı olması hata değildir. Hedefle mevcut ortalamanın karşılaştırması ayrıca tam eşit, altında veya üstünde olarak gösterilir; bu durum kurum kararı değildir.

Sıfır finalin yeterli olduğu sınır

Vize katkısı hedefi zaten karşılıyorsa çözülmüş final eşiği sıfır veya negatif olabilir. Final notu bu formda 0–100 arasında olduğundan gerekli en küçük not 0 olarak gösterilir. Örneğin vize 100, vize ağırlığı %80 ve hedef 60 için vize katkısı 80 puandır. Final 0 ile ortalama 80 olur; ham denklem eşiği −100 olsa da negatif not istenmez.

Bu sonuç sınava girmeme izni değildir. Kurum final sınavına katılmayı veya ayrı bir alt notu zorunlu tutabilir. Araç bu kuralları uygulamaz. Ayrıca hedefin sağlanması, o dersin diğer bütün başarı koşullarının sağlandığını göstermeyebilir. Sıfır yeterli açıklamasını yalnız seçilen ağırlıklı hedef için okuyun; sonucu bir baraj muafiyetine veya resmî geçme belgesine dönüştürmeyin.

Gerekli final 100’ü aşıyorsa

Bazı vize, ağırlık ve hedef birleşimlerinde denklem finalden 100’ün üzerinde bir değer ister. Örneğin vize 20 ve ağırlığı %80 ise vize katkısı 16’dır. Finalin etkisi %20 olduğundan final 100 ile bile ortalama 36 olur. Hedef 80 için eşik 320 çıkar. Bu sabit iki bileşenli modelde 0–100 final aralığı hedefe yetmez; sonuç ulaşılamaz olarak gösterilir.

Tam 100 eşik ise bu aralığın içindedir; 100’ün çok az üstüyle aynı sayılmaz. Karar kısa gösterimde yuvarlanmış sayıya bakılarak verilmez. Bu ayrım özellikle sınırda hesaplar için önemlidir. Araç ulaşılamaz dediğinde bütün eğitim hayatınız veya kurumun sağlayabileceği başka haklar hakkında karar vermez; yalnız bu vize, bu ağırlık ve bu hedefin verilen final aralığıyla ilişkisini açıklar.

Ulaşılabilecek ortalama aralığını kontrol edin

Vize ve ağırlık sabitken final 0 olduğunda en düşük model ortalaması yalnız vize katkısıdır. Final 100 olduğunda en yüksek ortalama, bu katkıya finalin yüzde ağırlığının eklenmesiyle bulunur. Varsayılan vize 70 ve %40 ağırlık için aralık 28 ile 88’dir. Bu nedenle hedef 60 bu aralıkta bulunur; hedef 90 aynı vize ve dağılımla final 100 olsa bile karşılanmaz. Araç iki uç ortalamayı ayrıca gösterir.

Bu aralığın altındaki bir hedef için gereken finalin 0’a indirilmesi, üstündeki hedef için ulaşılamaz denmesi aynı eşitsizliğin sonuçlarıdır. Sınırı değiştirmek istiyorsanız önce hangi girdinin gerçekten değişebileceğini belirleyin. Gerçekleşmiş vizeyi yalnız daha iyi sonuç görmek için farklı yazmak aynı öğrencinin mevcut hesabını anlatmaz. Varsayımsal bir senaryo kuruyorsanız bunu açıkça belirtin; modelde değiştirilen sayı ile gerçek kayıt bilgisini birbirine karıştırmayın.

Vize yüzdesini artırmak ortalamayı her zaman yükseltmez

Vize notu finalden düşükse vizeye daha fazla ağırlık vermek mevcut ortalamayı düşürebilir. Vize 70, final 80 için %40 vize ortalaması 76, %60 vize ortalaması 74’tür. İki not eşitse ağırlık değişikliği mevcut ortalamayı değiştirmez. Bu ilişki, yüzdelerin hangi notu daha etkili yaptığıyla ilgilidir; yüzdeyi tek başına yüksek veya düşük diye değerlendirmek yeterli olmaz.

Gerçek dersin ağırlığını öğrenci serbestçe seçiyor varsayılmaz. Bu karşılaştırma yalnız formülün nasıl çalıştığını gösterir; ilan edilmiş oranı kendi hesabınızda değiştirerek kurum sonucunu belirleyemezsiniz. Farklı yüzdelerle senaryo denerken hangisinin gerçek ders oranı, hangisinin matematiksel deneme olduğunu not edin. Aynı hedef ve vizeyle gereken final eşiğinin de ağırlığa göre değiştiğini ayrı satırdan okuyun; mevcut ortalama ile gelecekteki eşik sorusunu yine ayırın.

Yaklaşık eşik, not yuvarlama kuralı değildir

Bir eşik 66,666… ise ekranda yaklaşık bir ondalık yazım bulunabilir. Bunu doğrudan kurumun iki basamaklı veya tam sayılı not uygulaması gibi okumayın. Bazı uygulamalarda hangi not adımlarının kabul edildiği, hangi aşamada yuvarlama yapıldığı veya ayrı final barajının nasıl uygulandığı belirlenmiş olabilir. Bu formda bu bilgiler girilmez. Matematiksel kesir ile kurumun kayıt biçimi ayrı tutulur.

Kırklareli Üniversitesi’nin 2019 revizyonlu örnek değerlendirme belgesi, ağırlık, yuvarlama ve harf değerlendirmesinin ayrı kurallarla ele alınabildiğini gösterir. Belge buradaki her kullanıcıya bugün uygulanıyormuş gibi kullanılmaz ve oranları varsayılan yapılmaz. Yakın Doğu Üniversitesi’nin bağıl sistem açıklaması da sınıf düzeyindeki bilgilerin ek kapsam taşıdığını gösterir. Bu kaynakların amacı tek bir ortak geçme tablosu vermek değil, formun sınırını somutlaştırmaktır.

Çok küçük hedef farkını kaybetmeyin

Ortalama hedefe çok yakınsa kısa yazımlar aynı görünebilir. Araç ortalama−hedef farkını tam normalize ondalık kesirlerden hesaplar. Fark tam sıfırsa hedefle eşit, negatifse altında, pozitifse üstündedir. Bu karşılaştırmada keyfî bir toleransla küçük farklar eşit sayılmaz. Böylece hedefin çok az altında kalan değer, yalnız ekranda aynı yazıldığı için sağlanmış kabul edilmez.

İşaretli fark ayrı puan satırında korunur. Çok küçük değer bilimsel yazımla gösterilebilir; örneğin 1E-12, 1×10⁻¹² demektir. Gösterilebilir ana ortalama en yakın sayıya yuvarlanabilir, fakat matematiksel durum bu kısa sayının karşılaştırılmasından üretilmez. Pozitif ana ortalama sayısal alt sınırda sıfıra düşecekse açıklayıcı alan hatası verilir. Gerçek sıfır ile gösterimde kaybolacak pozitif sonuç birbirine karıştırılmaz.

Sonucu kullanmadan önce alanları gözden geçirin

Kabul edilen sayısal girdilerin normalize ondalık karşılıkları kesre çevrilerek hesaplanır; tarayıcıya gelmeden yuvarlanmış bir notun eski basamakları geri getirilemez. Girdiğiniz dört değeri, final yüzdesini ve iki katkıyı birlikte kontrol edin. Vize ve final 0–100, hedef 0–100, vize yüzdesi 0–99,99 aralığında olmalıdır. Boş bir notu sıfırla doldurmak eksik bilgiyi gidermek değil, yeni bir varsayım kurmaktır.

Sonucu paylaşırken vize, final, ağırlık, hedef ve kurum kurallarının uygulanmadığı bilgisini koruyun. Ortalama 76 ile gerekli final 53,333… aynı sorunun cevabı değildir; ekran görüntüsünde bu etiketleri kesmeyin. Paylaşım bağlantısı aracı açar; sizin notlarınızı ve seçtiğiniz hedefi kendiliğinden taşıdığı varsayılmamalıdır. Bu hesap planlama ve matematiksel karşılaştırma içindir; kişiye veya kuruma özel kesin başarı kararı vermez.