Trendyol Komisyon Hesaplama: Satıştan Gerçekte Ne Kalıyor?

Bir ürünü 1.200 TL'ye satıp alış fiyatının 600 TL olduğunu gördüğünüzde aradaki 600 TL size kâr gibi gelebilir. Fakat pazaryerinde hesabın arasında komisyon, kargo, hizmet bedeli, reklam ve farklı vergi kalemleri vardır. Bunların hepsini aynı sepete atmak da çözüm değildir: bazıları ürünün faaliyet katkısını, bazıları hesabınıza yatacak nakdi, bazıları ise vergi takibini etkiler. Bu araç bu yüzden yalnızca “satış eksi komisyon” işlemi yapmaz; kalemleri ayrı ayrı gösterir.

Önce sınırı açık koyalım. Araç Trendyol satıcı hesabınıza bağlı değildir ve size özel güncel komisyon tarifesini çekmez. Formdaki yüzde 15 komisyon, yüzde 20 KDV ve yüzde 1 stopaj örnek senaryo girdileridir. Kategori, sözleşme, kampanya ve işlem tarihinize uygun değerleri siz doğrulayıp girmelisiniz. Hesap, tek ürün ve sabit oran varsayımıyla çalışır. Çıkan faaliyet katkısı nihai net kâr; ödeme senaryosu da platformun resmî hakediş belgesi değildir.

Satış, komisyon ve nakit aynı tutar değildir

Satış bedeli müşterinin ürüne ilişkin gördüğü bedeldir. Bu araç liste satış bedelini KDV dahil alır ve satıcının finanse ettiği indirim varsa önce onu düşer. Komisyon için hangi bedelin esas alınacağını ayrıca seçersiniz: KDV dahil indirimli satış veya KDV hariç indirimli satış. Bu seçimi sadece sonuç hoşunuza gittiği için değiştirmeyin; sözleşmenizde ve komisyon belgenizde hangi taban kullanılıyorsa ona göre seçin.

Nakit ise farklı bir soruya cevap verir: satış tahsilatından, bu modelde platformdan kesildiğini varsaydığımız giderler ve stopaj çıktıktan sonra ne kalıyor? Ürünün alış bedeli daha önce ödenmiş olabilir; bu nedenle araç önce gider kesintileri sonrası ödeme senaryosunu, sonra ürün alışını da çıkaran nakit satırını gösterir. Muhasebe dönemleri, ödeme günleri ve diğer siparişlerle mahsuplaşmalar bu tek ürün örneğinin dışında kalır.

Formu doldurmadan önce hangi belgeleri hazırlamalısınız?

Önce ürünün fiilî satış fiyatını ve satıcıya ait indirimini bulun. Sonra sözleşme veya satıcı panelinden ilgili işlemde geçerli komisyon oranını, oran hesabının tabanını ve komisyon oranına KDV'nin dahil olup olmadığını doğrulayın. Ürünün alış belgesi, kargo ve hizmet faturaları ile ürüne dağıttığınız reklam maliyeti de gerekir. “Komisyon yüzde 15” bilgisinin tek başına yeterli olmadığını unutmayın; yüzde 15'in hangi tutardan ve hangi vergi niteliğiyle hesaplandığı sonucu değiştirir.

Birden fazla ürünü kapsayan kargo veya reklam bedelini tek ürüne yazarken dağıtım yöntemini not alın. Örneğin bir kampanyaya 1.200 TL harcandı ve bu çalışmada 50 siparişe eşit paylaştırma kararı aldınız. Sipariş başına brüt reklam gideri 24 TL olur. Bu dağıtım gerçek bir sebep-sonuç ölçümü değildir; sizin seçtiğiniz maliyet paylaştırmasıdır. Sipariş sayısı değiştiğinde aynı 24 TL'yi otomatik olarak geçerli kabul etmeyin.

Tam örnek: 1.200 TL satışın adım adım ayrımı

Özgün örneğimizde KDV dahil satış 1.200 TL ve ürünün örnek KDV oranı yüzde 20 olsun. Matrah 1.200 / 1,20 = 1.000 TL, satış KDV'si 200 TL'dir. Ürün alış bedeli KDV dahil 600 TL olsun; aynı örnek oranla bunun 500 TL'si vergisiz alış, 100 TL'si alış KDV'sidir. Henüz komisyon veya başka gider düşmedik. İlk iki satır arasındaki vergisiz fark 500 TL'dir.

Komisyonu KDV dahil 1.200 TL satış üzerinden yüzde 15 ve KDV hariç oran olarak ele alalım. Vergisiz komisyon 180 TL'dir. Komisyon hizmetinde örnek yüzde 20 KDV kullanınca 36 TL vergi eklenir; toplam komisyon kesintisi 216 TL olur. Burada ürünün 200 TL satış KDV'si ile komisyonun 36 TL KDV'si ayrı satırlardır. Birini diğerinin yerine yazmak veya iki kez düşmek hesabı bozar.

KDV dahil kargo 60 TL, hizmet 12 TL ve reklam 24 TL olsun. Her biri için örnek yüzde 20 kullanıldığında vergisiz tutarlar sırasıyla 50 TL, 10 TL ve 20 TL; vergi parçaları ise 10 TL, 2 TL ve 4 TL çıkar. Araç bunları bir tabloda hem vergili hem vergisiz gösterir. Böylece elinizdeki fatura toplamıyla nakit satırını, gider karşılaştırmasıyla vergisiz satırı eşleştirebilirsiniz.

Bu örnekte faaliyet katkısı = 1.000 − 500 − 180 − 50 − 10 − 20 = 240 TL olur. Bu, yalnızca forma girilen giderlerden sonraki katkıdır. Ofis kirası, çalışan gideri, yazılım, finansman, iade zararı ve nihai kazanç vergileri eklenmiş değildir. Araç 240 TL'yi bu nedenle “vergi sonrası net kâr” diye adlandırmaz. Daha kapsamlı bir işletme hesabında bu tutarın başka giderleri de karşılaması gerekir.

Komisyon oranına KDV dahilse ne değişir?

Aynı yüzde 15 oran bu kez KDV dahil komisyonu ifade ediyorsa 1.200 × 0,15 = 180 TL toplam komisyon çıkar. Bu toplamdan örnek yüzde 20 KDV ayrıldığında vergisiz komisyon 150 TL, komisyon KDV'si 30 TL olur. Önceki örnekte 180 TL vergisiz komisyon ve 216 TL toplam vardı. İki model arasındaki vergisiz gider farkı 30 TL, nakit kesintisi farkı 36 TL'dir.

Diğer girdiler aynı kalırsa faaliyet katkısı 240 TL yerine 270 TL olur. Bu bir indirim veya platform avantajı değildir; aynı yazılı yüzdeyi iki farklı şekilde yorumlamanın sonucudur. Doğru seçim sözleşmenizden anlaşılmalıdır. Formda hem komisyon tabanı hem KDV dahil olma seçeneği ayrı olduğu için bu iki soruyu karıştırmadan deneme yapabilirsiniz. Karşılaştırmaya aldığınız sonuçta yalnızca tek seçeneği değiştirerek farkın kaynağını daha rahat görürsünüz.

Stopajı neden ayrıca gösteriyoruz?

Stopaj senaryosu, bu modelde KDV hariç satış üzerinden kullanıcı tarafından seçilen bir oranın ayrılmasıdır. Örnek yüzde 1 ile 1.000 TL matrahtan 10 TL hesaplanır. Araç bu tutarı ödeme senaryosundan düşer, fakat aynı 10 TL'yi faaliyet katkısına yeniden işletme gideri olarak yazmaz. Böylece vergi kesintisinin nakit etkisiyle ürünün faaliyet hesabı birbirine karışmaz.

Bu açıklama belirli bir satıcı için yükümlülük tespiti değildir. İşlemin kesintiye tabi olup olmadığı, matrahı, oranı ve daha sonraki mahsup koşulları mevzuatla ve mükellef durumuyla ayrıca doğrulanmalıdır. Bu sürümde güncel kapsam motoru veya vergi hesabınıza bağlantı bulunmaz. Stopaj alanındaki örnek oranı yalnızca hesap yöntemi olarak okuyun; “benim işlemimde kesin bu kadar kesilir” sonucunu çıkarmayın.

Hesabıma yatacak para örnekte neden 878 TL?

Modelimiz kargo, hizmet ve reklamın tamamının platform ödemesinden kesildiğini varsayar. Buna göre 1.200 TL satıştan 216 TL komisyon, 60 TL kargo, 12 TL hizmet, 24 TL reklam ve 10 TL stopaj çıkarılır. Sonuç 878 TL olur. Ürünün 600 TL brüt alış bedelini de bu tek işlemle ilişkilendirip çıkarınca 278 TL nakit kalır. Ancak 278 TL ile 240 TL faaliyet katkısı aynı kavram değildir.

Aradaki farkı tabloyla açıklayabiliriz. Satış KDV'si 200 TL, girilen alış ve gider KDV'leri toplamı 152 TL'dir; sadece bu satırların farkı 48 TL eder. Nakit hesabındaki 10 TL stopajı da hatırladığınızda 240 + 48 − 10 = 278 eşitliği oluşur. Bu eşitlik örneğin aritmetik kontrolüdür. 48 TL'nin dönem vergi borcu veya iade tutarı olduğu iddia edilmez; o hesap için başka belgeler ve kurallar gerekir.

İndirim satışı artırsa da birim katkıyı azaltabilir

İlk örneğe dönüp satışa yüzde 10 satıcı indirimi uygulayalım. Brüt satış 1.080 TL, vergisiz satış 900 TL olur. Brüt satış üzerinden yüzde 15 KDV hariç komisyon 162 TL'dir. Vergisiz alış 500 TL, kargo 50 TL, hizmet 10 TL ve reklam 20 TL aynı kalırsa katkı 900 − 500 − 162 − 50 − 10 − 20 = 158 TL çıkar.

Satış fiyatındaki 120 TL azalma, bu varsayımlarda faaliyet katkısını 82 TL azaltmıştır. Çünkü satışın vergisiz bölümü 100 TL azalırken komisyon gideri 18 TL düşer. Önceki katkı 240 TL, yeni katkı 158 TL'dir. Kampanyanın toplam etkisini yorumlamak için satış adedi, reklam maliyeti, iadeler ve stok hareketi de gerekir. Sadece yeni fiyatın eski fiyatın altında olmasına bakmak kampanyanın bütün işletme sonucunu açıklamaz.

Katkı marjı ile maliyete eklenen yüzdeyi ayırın

Örnekteki 240 TL katkıyı 1.000 TL vergisiz satışa bölerseniz yüzde 24 katkı marjı bulursunuz. Aynı katkıyı girilen 760 TL vergisiz gider toplamına bölerseniz yaklaşık yüzde 31,58 elde edersiniz. Pay aynı olsa bile payda değiştiği için yüzdeler farklıdır. Araç marjı açıkça KDV hariç satış üzerinden gösterir; başka bir rapordaki maliyet bazlı yüzdeyle doğrudan karşılaştırmayın.

Brüt müşteri fiyatını payda yaparsanız 240 / 1.200 = yüzde 20 çıkar. Bu da farklı tanımlı bir orandır. İşletmenizin raporlamasında hangi tanımı kullanıyorsanız bütün ürünlerde aynı yaklaşımı koruyun. Bir üründe vergili satış, diğerinde vergisiz satış kullanarak kârlılık sıralaması yapmak yanıltıcı olabilir. Sonuç etiketini dosyaya aktarırken yüzdeyi tek başına değil, paydasını açıklayan adıyla birlikte saklamak bu karışıklığı önler.

Başabaş fiyat nasıl bulunuyor?

Araç, girilen maliyetler ve oranlar sabit kalırsa faaliyet katkısını yaklaşık sıfıra indiren brüt satış fiyatını da gösterir. İlk örnekte sabit vergisiz giderler ürün, kargo, hizmet ve reklam için toplam 580 TL'dir. Brüt satışın vergisiz bölümü satış / 1,20; vergisiz komisyonu ise satış × 0,15 olur. Dolayısıyla satış × (1 / 1,20 − 0,15) = 580 eşitliği çözülür. Yaklaşık sonuç 848,78 TL brüt satıştır.

Bu eşik bir fiyat önerisi değildir. Yalnızca yazdığınız giderlerin ve sabit oran modelinin başabaş noktasıdır. Kademeli komisyon, satış fiyatına bağlı kargo desteği, kampanya eşiği, iade maliyeti veya sabit işletme gideri varsa gerçek eşik değişebilir. Kuruş yuvarlaması da sınırdaki fiyatlarda küçük fark yaratabilir. Bu nedenle “başabaş fiyatı buldum, bunun bir kuruş üstü kesin kâr” yaklaşımı yerine eksik giderleri ve sözleşme eşiklerini ayrıca gözden geçirin.

İade ve çok ürünlü sepetler neden ayrı ele alınmalı?

Bu araç tamamlanan tek ürün satışı için basitleştirilmiş bir senaryo kurar. İade olduğunda satışın geri alınması, komisyonun düzeltilmesi, gidiş ve dönüş kargosu, kullanılabilir stok ve kampanya etkisi birlikte değişebilir. Her platform işleminin düzeltme biçimi aynı olmayabilir. Bu yüzden iade maliyetini yalnızca satış fiyatını eksiye çevirmekle çözmeye çalışmayın. Gerçek iade ve düzeltme belgelerini ayrı bir işlem akışı olarak inceleyin.

Sepette iki ürün bulunuyorsa kargoyu her ürüne tam tutarıyla yazmak toplam maliyeti iki kez sayabilir. Örneğin toplam 60 TL kargoyu eşit paylaştırmayı seçerseniz ürün başına 30 TL kullanılır. Fakat ağırlık, hacim veya satış payına göre dağıtım da farklı sonuç verir. Araç bu kararı otomatik vermez; dağıtımı sizin yapmanızı bekler. Hesap notuna seçtiğiniz yöntemi ekleyerek ürünler arasında tutarlı bir karşılaştırma kurabilirsiniz.

Sonucu gerçek belgelerle nasıl karşılaştırırsınız?

Önce örnek girdileri temizleyip bir tamamlanmış siparişin gerçek verilerini girin. Satış, komisyon, gider ve vergi satırlarını ilgili belgelerle tek tek eşleştirin. Komisyon farklı çıkarsa ilk bakılacak yer yüzde kadar hesaplama tabanı ve KDV dahil olma seçimidir. Nakit farklıysa ayrı ödenen giderler, başka siparişlerle mahsup, iade ve ödeme dönemi gibi kapsam dışı kalemleri inceleyin. Sonucu tutturmak için oranı gelişigüzel değiştirmek sorunun nedenini gizler.

Karşılaştırma özelliğinde önce mevcut fiyatı saklayıp sonra sadece bir değişkeni değiştirmeniz yararlıdır. İndirim etkisini görmek istiyorsanız alış maliyetini aynı anda değiştirmeyin. Birden fazla değişken birlikte değiştiğinde sonuç farkını hangi etkenin oluşturduğu anlaşılmaz. JSON veya CSV çıktısı senaryonun girdilerini de içerir; gerçek müşteri ya da hesap bilgilerini bu alanlara yazmayın. Bu yerel hesap sayfası resmî satış, hakediş veya vergi kaydı üretmez.