Ortalama Maliyet Hesaplama: Farklı Alışları Miktarlarıyla Tartma

Örnekleri hesaplayıcıda deneyin

Farklı miktarda iki alış

10 × 100 ve 20 × 130: ortalama 120 TL.

Eşit miktarlar

10 × 100 ve 10 × 80: ortalama 90 TL.

Kesirli miktar

0,5 birim 80 TL, 1,5 birim 120 TL: ortalama 110 TL.

Önce alış tutarları

10 × 100 = 1.000 TL20 × 130 = 2.600 TLToplam: 3.600 TL

Sonra birim ortalama

Toplam miktar: 303.600 TL / 30120 TL / birim

Fiyatların basit ortalaması her zaman yetmez

Aynı üründen farklı zamanlarda farklı fiyatlarla aldıysanız birim maliyet, her fiyatın kaç birime uygulandığına bağlıdır. On birimi 100 TL’den, yirmi birimi 130 TL’den aldığınızda iki fiyatın basit ortalaması 115 TL’dir. Ancak pahalı alımdan daha fazla yaptığınız için gerçek miktar ağırlıklı ortalama 120 TL olur.

Araç her satırdaki miktarı o satırın birim fiyatıyla çarpar. Alış tutarlarını toplar ve toplam miktara böler. Formül, toplam alış tutarı / toplam miktar biçimindedir. Böylece büyük alımın ortalamadaki etkisi küçük alımla eşit sayılmaz.

Örneği satır satır hesaplayalım

İlk alış 10 × 100 = 1.000 TL, ikinci alış 20 × 130 = 2.600 TL’dir. Toplam 3.600 TL ödenmiş ve 30 birim alınmıştır. 3.600 / 30 = 120 TL, birim başına ortalama alış maliyetidir.

Kontrol için 120 TL’yi 30 birimle çarpın; tekrar 3.600 TL’ye dönersiniz. Fiyatların basit ortalaması olan 115’i kullansaydınız toplam 3.450 TL görünürdü. Aradaki 150 TL, miktarları dikkate almamanın oluşturduğu farktır.

Forma nasıl yazılır?

Her alış için aynı satırdaki iki kutuyu doldurun: önce alınan miktarı, sonra birim fiyatı. İlk satıra 10 ve 100, ikinci satıra 20 ve 130 yazabilirsiniz. Yeni alış eklemek için “Satır ekle” düğmesini kullanın. Hazır listeniz varsa “Hazır listeyi yapıştır” bölümünde 10; 100 gibi satırlar da kabul edilir.

Bu sürüm en fazla 300 satır kabul eder. Miktar pozitif, fiyat sıfır veya pozitif olmalıdır. Ondalık girdiler desteklenen basamak sınırı içinde tam kesre çevrilir. Ara tutarlar satır satır kuruşa yuvarlanmaz; son gösterim ayrı yapılır. Bu, çok küçük birim fiyatlı veya kesirli miktarlı alışlarda gereksiz bilgi kaybını azaltır.

Bütün satırlar aynı şeyi ölçmeli

Bir satırda kilogram, diğerinde adet kullanarak anlamlı bir ortalama elde edemezsiniz. Önce miktarları ortak birime dönüştürün. Örneğin yarım kilogram ile 500 gram aynı ölçektir; formda biri 0,5, diğeri 500 olarak bırakılırsa ağırlıklar yanlış olur.

Para birimi de aynı olmalıdır. TL ile avroyu doğrudan tek listede toplamayın. Dövizli alımları ortak para birimine çevirecekseniz hangi tarih ve kurla dönüştürdüğünüzü ayrıca kaydedin. Bu araç kur servisine bağlı değildir.

Masraf ve satış hareketlerini ayırın

Komisyon, taşıma veya başka alış giderleri bu formda ayrı alan değildir. Birim fiyatlara uygun şekilde dağıtılmış gider dahil tutarlar kullanabilirsiniz; ancak aynı gideri daha sonra yeniden eklemeyin. Verginin maliyete dahil edilip edilmeyeceği de aracın verdiği bir karar değildir.

Bu liste, girilen alışların ağırlıklı ortalamasını hesaplar. Satış, iade veya farklı stok maliyet yöntemleri otomatik izlenmez. Daha önce mal sattıysanız tüm tarihsel alışları yeniden toplamak, elde kalan stokun muhasebe maliyetini mutlaka vermez. İşlem türüne uygun ayrı kayıt düzeni gerekir.

Sonucu nasıl yorumlamalı?

Pozitif miktarlı alışlarda ortalama, en düşük ve en yüksek birim fiyatın arasında kalmalıdır. Örnekte 120 TL, 100 ile 130 arasındadır. Bu basit aralık kontrolü, yanlış yazılmış miktar veya fiyatları fark etmenize yardımcı olur.

Ortalama maliyet gelecekteki satış fiyatını, yatırımın değerini veya zarar etmeyeceğiniz kesin seviyeyi garanti etmez. Satış giderleri varsa yalnızca alış ortalamasında satış yapmak toplam sonucu sıfırlamayabilir. Sonuç ekranındaki toplam miktarı, toplam tutarı ve kesin kesir bilgisini birlikte inceleyin; tek bir yuvarlanmış fiyata dayanarak karar vermeyin.

Miktar oranını sabit tutma kontrolü

Bütün alış miktarlarını aynı katsayıyla çarparsanız ortalama birim maliyet değişmez. Örnekte 10 ve 20 yerine 100 ve 200 birim alındığında toplam tutar 36.000 TL, toplam miktar 300 olur; bölüm yine 120 TL’dir. Toplam para on katına çıkarken birim ortalamanın sabit kalması beklenir. Bir satırı tek başına büyütmek ise o fiyatın ağırlığını değiştireceği için farklı sonuç verir.

AKLINIZA TAKILABİLİR

20 soru, açıklamalı cevaplarıyla

01Ortalama alış maliyeti nasıl bulunur?

Her alışın miktarıyla birim fiyatını çarpın, tutarları toplayın ve toplam miktara bölün. Örneğin 10 birim 100 TL, 20 birim 130 TL için 3.600/30=120 TL elde edilir.

02Fiyatları toplayıp ikiye bölmek neden yanlış olabilir?

Alış miktarları eşit değilse her fiyatın etkisi aynı değildir. 100 ve 130’un basit ortalaması 115’tir; fakat ikinci fiyattan iki kat miktar alındığı örnekte ağırlıklı ortalama 120 olur. Basit ortalama yalnızca eşit miktarlarda aynı sonucu verir.

03Her satırı nasıl yazmalıyım?

Miktarı soldaki kutuya, birim fiyatı yanındaki kutuya yazın. Örneğin ilk satır 10 birim ve 100 TL, ikinci satır 20 birim ve 130 TL olabilir. “Satır ekle” ile yeni alış eklenir; her satır aynı ürün ve ölçü birimi için olmalıdır.

04Ondalıklı miktar girebilir miyim?

Evet. Örneğin yarım birim için 0,5 yazılabilir. Desteklenen basamak ve büyüklük sınırlarına uyun; araya binlik gruplama işareti koymayın.

Örneğin 0,5 birimi 80 TL birim fiyatla aldığınızda alış tutarı 40 TL’dir. Miktarın kesirli olması mümkündür; adetle satılan bölünemez ürünlerde ise gerçek miktarı kullanın.

05Fiyatın çok küçük ondalık basamaklarını koruyor mu?

Desteklenen ondalıklar tam kesre çevrilir ve ara alış tutarları kuruşa yuvarlanmaz. Bu yüzden önce her satırı iki basamakla kısaltmaktan doğacak fark azaltılır. Ekrandaki para gösterimi yine yuvarlanabilir; kesin kesir satırı ayrı bilgi sağlar.

06Sıfır miktarlı satır ekleyebilir miyim?

Hayır, miktar pozitif olmalıdır. Gerçek alış içermeyen sıfır miktarlı satırı kaldırın. Böylece toplam miktarın sıfır olması ve anlamsız bölme yapılması önlenir.

Alış yapılmayan satırı kaldırın. Bedelsiz ürün aldıysanız miktarı gerçek adet, birim fiyatı 0 olarak yazabilirsiniz; miktarı 0 yapmak aynı durumu anlatmaz.

07Ücretsiz verilen ürünleri nasıl girebilirim?

Pozitif miktar ve sıfır birim fiyat yazılabilir. Örneğin 10 birim 100 TL ve iki birim ücretsiz ürün için toplam 1.000 TL/12 birim hesaplanır. Vergisel veya muhasebesel kayıt biçimi bu aritmetik kararın dışındadır.

08Negatif miktarla satış girebilir miyim?

Hayır. Bu araç yalnızca pozitif alış miktarlarının ortalamasını hesaplar. Satışı negatif alış gibi eklemek, kullanılan stok maliyet yöntemine göre yanlış sonuç verebilir.

09Satış yaptıktan sonra kalan stok maliyetini gösterir mi?

Kendiliğinden göstermez. Önceki satışların hangi maliyetle stoktan çıktığını bilmek gerekir. Bu araç hareketli ortalama, FIFO veya benzeri bir stok defterini otomatik işletmez.

10Komisyonu nasıl dahil ederim?

İlgili alış giderini uygun biçimde birim fiyatlara dağıtılmış olarak girebilirsiniz. Aynı gideri hem fiyatlara yansıtıp hem ayrıca toplam maliyete eklemeyin. Dağıtım yöntemi kullanıcı sorumluluğundadır ve form bunu doğrulamaz.

11KDV dahil fiyat mı kullanmalıyım?

Hesabınızın amacına ve maliyet tanımına göre tutarlı bir kapsam seçin. Araç verginin indirilebilirliğini veya muhasebedeki yerini belirlemez. Bir satırı dahil, diğerini hariç bırakmak karşılaştırmayı bozabilir.

12Farklı dövizleri aynı listeye yazabilir miyim?

Doğrudan yazmayın. Tüm tutarlar aynı para biriminde olmalıdır. Önce uygun kur ve tarih seçimiyle dönüştürün; araç canlı kur getirip dönüşüm yapmaz.

Örneğin ilk alış TL, ikinci alış avro cinsindeyse fiyatları doğrudan toplamayın. Önce seçtiğiniz kur ve tarih yaklaşımıyla aynı para birimine dönüştürün; araç döviz kuru bulmaz.

13Gram ile kilogramı karıştırırsam ne olur?

Miktar ağırlıkları bin kat farklı yorumlanabilir. Bütün alışları kilogram veya gram gibi tek birime çevirin. Birim fiyatların da seçtiğiniz miktar birimine karşılık gelmesi gerekir.

14Ortalama en yüksek alış fiyatından büyük çıkabilir mi?

Yalnızca pozitif miktar ve yazılan fiyatların ağırlıklı ortalamasında sonuç en düşük ile en yüksek fiyat arasındadır. Dışarıda bir değer görüyorsanız veri, birim veya ek gider kapsamını kontrol edin. Başka giderleri sonradan eklemek farklı bir hesap oluşturur.

15Daha ucuz yeni alış ortalamayı ne kadar düşürür?

Etkisi alınan yeni miktara bağlıdır. 10 birim 100 TL’ye, ardından 10 birim 80 TL’ye alınırsa ortalama 90 TL olur. İkinci alış yalnızca bir birimse ortalama yaklaşık 98,18 TL’dir; eşit ağırlık yoktur.

16Kesin ortalama kesri ne işe yarar?

Sonucun yuvarlanmamış matematiksel biçimini gösterir. Örneğin 100 TL toplam tutar üç birime bölünürse ortalama 100/3’tür. Ekranda 33,33 görülmesi, gerçek bölmenin tam olarak 33,33 olduğu anlamına gelmez.

17Yuvarlanmış ortalamayı miktarla çarpınca neden toplam tutmuyor?

Tekrarlayan ondalıklar iki basamakta kesilemez; yuvarlama yapılır. 100/3 yerine 33,33 kullanıp üçle çarpmak 99,99 verir. Doğrulamada toplam tutarı veya kesin kesri esas alın.

18Kaç alış satırı girebilirim?

Bu sürüm en fazla 300 satır destekler. Boş veya biçimi hatalı satırları düzeltin; limit aşımını gizlice kırparak hesaplamaz. Daha büyük kayıtlar için denetlenebilir toplulaştırma veya ayrı veri işleme gerekir.

19Ortalama maliyetimden satarsam kesin zarar etmem mi?

Satış komisyonu, kargo veya başka gider varsa zarar oluşabilir. Hesap yalnızca girilen alış maliyetini verir. Başabaş satış fiyatı için ilgili satış giderlerini de değerlendirin.

20Sonucu kontrol etmenin en kolay yolu nedir?

Toplam miktarı ve toplam alış tutarını önce ayrı kontrol edin. Sonra toplam tutarı miktara bölün ve çıkan değerin fiyat aralığında kaldığını doğrulayın. Yanlış birim veya eksik satır çoğu zaman bu üç adımda fark edilir.

Kaynaklar ve yöntem

Açıklamalar ve örnekler bu sayfa için hazırlanmıştır. Kaynak bağlantıları yöntemi incelemeniz içindir; bağlantı verilmesi, hesabınıza veya işleminize özel koşulların doğrulandığı anlamına gelmez. Bu hesabın yöntemi sayfada gösterilen matematik bağıntısına dayanır.