Kredi Gecikme Faizi · Tarihli Anapara Azaltımı Senaryosu

Başlangıç anaparası P, ilk faiz gününden önce modelin izlediği temel tutardır. Gerçek bir taksit tutarının içinde anapara dışında faiz, vergi veya başka kalemler bulunabilir. Buraya bütün taksit toplamını yazmak, yalnız anapara üzerinden kurulan senaryonun tabanını değiştirebilir. Araç elinizdeki belgeden anapara bölümünü kendisi ayırmaz. Ayrıca bir kredinin bütün kalan anaparasının hemen gecikmiş borç haline geldiğini de varsaymaz. Hangi tutarı inceleyeceğinizi kendi belgenizden ve senaryo amacınızdan ayrı belirleyin.

P sıfırdan büyük ve en çok 1 trilyon TL olabilir. Lira ve kuruşla, en çok iki ondalık basamakla girilir. Bu üst sınır teknik hesap aralığıdır; yasal borç sınırı, kredi limiti veya bankanın kabul edeceği tutar değildir. Sonraki azaltımlar ilk P’yi aşamaz ve her kayıt o anda kalan anaparayla karşılaştırılır. Fazla tutar gizlice kesilerek kabul edilmez. Başlangıç anaparasının tamamı azaltılırsa kalan anapara sıfır olur; daha önce hesaplanan faiz bundan dolayı silinmez veya ödenmiş sayılmaz.

Azaltım alanına örneğin 2026-10-08;2500,00 yazmak, 8 Ekim 2026 tarihinde modeldeki anaparanın doğrudan 2.500,00 TL azalacağını seçmek demektir. Bu satır “bankaya 2.500 TL yatırıldı ve tamamı anaparaya sayıldı” sonucunu doğrulamaz. Gerçek bir kısmi ödeme önce faiz, vergi veya başka kalemleri karşılayabilir. Bu aracın girdisi, o gerçek mahsup işlemi sonucunda bulunmuş veya yalnızca varsayılmış anapara etkisidir. İki tutarı aynı isimle okumamak, hesaplanan faiz farkını doğru yorumlamak için gereklidir.

Her kayıt ayrı satırda tarih ve noktalı virgülden sonra tutar biçiminde yazılır. En çok 120 azaltım ve 6.000 karakter kabul edilir. Tutar pozitif ve kesin kuruş olmalıdır; binlik ayıracı, para simgesi veya üslü sayı yazılmaz. Listenin başındaki ve sonundaki boş satırlar çıkarılır, kayıtlar arasında boş satır kullanılmaz. Tarihler tekil olmalı, eskiden yeniye kesin artmalıdır; aynı gün için iki kayıt kabul edilmez. Aynı güne ait etkileri kendi senaryonuzda birleştirirken toplamın gerçekten anapara azaltımı olduğunu ayrıca kontrol edin. Bir kaydın tutarı kalan anaparayı aşıyorsa veya tarih sırası uygun değilse, tutarlı bir dönem çizelgesi kurulmadan sonuç üretilemez.

Hesap aralığı [başlangıç, bitiş) olarak tanımlanır. Başlangıç günü faiz günlerine dahildir; bitiş günü dahil değildir. Örneğin 1 Ekim’den 16 Ekim’e kadar seçilen aralık 15 gerçek gündür. Aynı tarih başlangıç ve bitiş seçilirse süre sıfırdır. Araç bu seçimi bir sözleşmenin zorunlu gün sayımı diye sunmaz. Temerrüdün ne zaman başladığını, ödeme gününün tatil nedeniyle kayıp kaymadığını veya bankanın valörünü belirlemez. Başlangıç ve bitiş tarihleri kullanıcının açık senaryo girdileridir.

Başlangıç ve bitiş 1900–2100 arasında gerçek Gregoryen tarihler olmalıdır. Başlangıç bitişten sonra olamaz; aralık en çok 3.660 gün olabilir. Bu teknik süre aralığı, hukuki zamanaşımı veya gecikme için izin verilen gün sayısı değildir. Aylar gerçek uzunluklarıyla sayılır; şubat her zaman otuz gün sayılmaz. Hafta sonları ve resmî tatiller de gerçek takvim günleri olarak sürenin içinde kalır. Tarihler takvim günü olarak işlenir; saat, gün içi ödeme veya saat dilimi kaynaklı bir faiz hesabı yapılmaz.

Her azaltım tarihi önceki faiz bölümünü bitirir. Önce o tarihe kadar olan [bölüm başlangıcı, azaltım tarihi) aralığının faizi hesaplanır; ardından aynı tarihte anapara düşürülür. Yeni anapara, azaltım tarihinden sonraki bölümün başında kullanılır. Böylece bir gün hem eski hem yeni anaparaya yazılmaz. Bu, modelin açık zamanlama tercihidir. Gerçek bankada ödeme saatinin, valörünün veya mahsup gününün aynı olduğu sonucunu vermez.

Başlangıç tarihindeki azaltım, ilk faiz günü başlamadan uygulanır. Öncesindeki bölüm sıfır gündür ve faiz üretmez. Bitiş tarihindeki azaltım ise faiz günlerine etki etmez; çünkü bitiş zaten hariçtir. Yine de kalan anaparayı azaltır. Son azaltımdan bitişe kadar son bölüm her zaman gösterilir; bu bölüm sıfır gün olabilir. Hiç azaltım yoksa tek bölüm bütün aralığı kapsar. Azaltım sayısından bir fazla bölüm bulunması, bitiş kayıtlarının veya sıfır günlük satırların kaybolmasını önler.

Payda olarak 365 veya 360 seçilir ve bu sayı bütün dönemde sabit kalır. Gerçek gün sayısı ise takvimden gelir. Artık yılda 29 Şubat aralığın içindeyse gerçek bir gün olarak sayılır. Buna rağmen 365 seçimi kendiliğinden 366’ya dönüşmez. Örneğin 28 Şubat 2024’ten 2 Mart 2024’e kadar üç gün vardır. Bu modelde 365 bazı seçildiyse üç günlük tutar 365’e, 360 bazı seçildiyse 360’a göre yıllık oranın kesrine çevrilir.

Aynı anapara, oran ve gerçek gün sayısında 360 paydası 365’e göre daha yüksek faiz üretir. Bu fark hangi yöntemin sizin işleminize uygulanması gerektiğini belirlemez. Banka sözleşmelerinde ürün ve ödeme düzenine göre farklı esaslar bulunabilir. Burada seçimin adı sabit yıl bazıdır; bütün ayları otuz gün sayan bir takvim yöntemi değildir. Yıllar arasında geçiş yapılması da paydayı bölmez. Seçtiğiniz yıl bazı yalnız matematik hesabın ortak paydası olarak korunur.

Yıllık oran yüzde olarak girilir. Yüzde 36,5 için 36,5 yazılır; aylık bir sayı doğrudan yıllık oranın yerine konmamalıdır. Oran sıfır ile yüzde 1.000 arasında, en çok altı ondalıkla kabul edilir. Bu teknik oran aralığı, hukuki azami oran veya sözleşmeye uygulanabilir oran değildir. Araç güncel kanuni faiz seçmez, akdi orandan gecikme oranı türetmez ve dönem içinde oranı değiştirmez. Aynı kullanıcı yıllık basit oranı bütün bölümlerde kullanılır.

Her bölümde faiz, o bölümün anaparası ile yıllık yüzde ve gün kesrinin çarpımıdır. Bölüm faizleri tam kesir halinde toplanır. Lira cinsinden ifade edildiğinde temel ilişki I = Σ(Pⱼ × günⱼ × yıllık yüzde)/(100 × baz) olur. Girdi anaparaları kuruş olarak işlendiğinde lira sonucuna geçişte ayrıca yüzlük para dönüşümü korunur. Anapara gün toplamı da her bölümün anaparası ile gününün çarpımlarının toplamıdır; bu değer hangi tutarın ne kadar süre hesapta kaldığını özetler.

Bir bölümün sonunda faiz oluşması sonraki bölümün anaparasını büyütmez. Anapara yalnız girilen doğrudan azaltımlarla değişir. Bu nedenle faiz üzerine yeniden faiz hesaplanmaz. Aynı şekilde azaltım kaydı önce birikmiş faizden düşülmez; model o mahsup işlemini yapmıyor. Hesaplanan faiz ayrı izlenir ve bir ödeme talimatı veya faiz tahsilatı bulunmadığı için ödenmiş sayılmaz. Kalan anaparanın sıfıra ulaşması, daha önce oluşmuş faiz tutarının da sıfır olduğu anlamına gelmez.

Vergi, harç, ücret veya gerçek hukuki borcun diğer kalemleri bu anaparaya eklenmez. Sonuçtaki faiz de bunları kapsayan nihai alacak olarak etiketlenmez. Bu sınır özellikle kısmi ödeme örneklerinde önemlidir: belirli tutarı anaparadan düşürme varsayımı gelecekteki matematik faizini azaltır, fakat gerçek ödemenin ne kadarının anaparaya gideceğini kanıtlamaz. Banka belgesiyle karşılaştırma yapılacaksa önce iki hesapta matrahın ve mahsup tanımının aynı olup olmadığı okunmalıdır.

Kesin bölüm faizleri kuruşa yuvarlanmadan toplanır. Son toplam bir kez kuruşa alınır; tam yarım kuruş yukarı yuvarlanır. Tabloda her bölüm için okunabilir bir kuruş görünümü de vardır, ancak bu görünüm toplam hesabına geri sokulmaz. Dolayısıyla görünen satır faizlerini elle topladığınızda ana sonuçla bir kuruş gibi bir fark oluşabilir. Bu durum gizli bir ek faiz değildir; hangi aşamada yuvarlama yapıldığının sonucudur. Denetim için tabloda kesin TL kesri ayrıca gösterilir.

Örneğin iki ayrı bölümün kesin faizi 0,005 TL ise her biri görünümde 0,01 TL olur. İki görünümün toplamı 0,02 TL’dir. Hesabın gerçek toplamı ise önce 0,005+0,005=0,01 TL olarak kurulur ve son kez yuvarlandığında 0,01 TL kalır. Bu politika, bankanın zorunlu kuruş yöntemi diye sunulmaz; bu hesaplayıcının açık uygulama tercihidir. Gerçek bir tahakkukta bölüm veya dönem sonunda başka yuvarlama yapılıyorsa sonuç farklı olabilir.

Araç aynı başlangıç anaparası, yıllık oran, tarih aralığı ve yıl bazıyla hiç azaltım yapılmamış referans faizi de hesaplar. Böylece yalnız tarihli anapara azaltımı varsayımının etkisi karşılaştırılabilir. Referans sonuç da kendi kesin toplamından bir kez kuruşa yuvarlanır. Gösterilen faiz farkı, bu yuvarlanmış referans ile azaltımlı senaryonun yuvarlanmış faizinin farkıdır. İki kesin faizin farkını alıp onu ayrıca yuvarlamak başka bir işlem olabilir; bu araçta seçilen karşılaştırma ilkidir.

Bu referans farkı gerçek bankaya ödenecek paranın kesin azalması veya kazanılmış bir hukuki indirim değildir. İki hesap aynı kullanıcı varsayımlarını paylaşır; yalnız anapara yolu değişir. Başlangıç tarihindeki azaltım bütün faiz günlerini, bitiş tarihindeki azaltım ise hiçbir faiz gününü etkiler. Bunun nedenini referansla birlikte bölüm tablosundan görebilirsiniz. Karşılaştırma yaparken oranı, baz seçimini veya bitiş tarihini de değiştirirseniz fark artık yalnız anapara azaltımına ait olmaz.

Özetin ilk kısmında başlangıç anaparası, toplam azaltım ve kalan anapara bulunur. Bunların ilişkisi başlangıç eksi azaltım eşittir kalan şeklindedir. Başlangıç, bitiş, toplam gün ve kayıt sayısı zaman çizelgesini anlatır. Yıllık oran ile sabit baz, anapara gün toplamıyla birlikte faiz hesabının büyüklüklerini tamamlar. Kesin toplam faiz, kuruşa alınmış faiz, azaltımsız referans ve iki yuvarlanmış faiz arasındaki fark ayrı sonuçlardır. Yuvarlama etiketi de ana sonucun yalnız toplamdan oluşturulduğunu belirtir.

Tabloda başlangıç dahil tarih, bitiş hariç tarih, gün, bölüm başı anapara, kesin faiz TL kesri, faiz kuruş görünümü, bölüm bitişindeki anapara azaltımı ve azaltım sonrası kalan bulunur. Bitişte gösterilen azaltım, o satırın faizini geriye dönük değiştirmez; sonraki bölümün anaparasını belirler. Sıfır günlü bölümde faiz sıfırdır, fakat aynı tarihte azaltım kaydı bulunabilir. Satırları bu sırayla okumak, ödeme günü etkisini bir gün ileri veya geri kaydırma hatasını önler.

Önce incelemek istediğiniz temel anaparayı, başlangıç ve bitiş tarihlerini belirleyin. Yıllık oranı ve sabit yıl bazını kendi senaryonuz için seçin. Azaltım olmadan oluşan referansı anlayın. Ardından yalnız anaparaya doğrudan düşüleceğini varsaydığınız tarih ve tutarları sırayla ekleyin. Sonuçtaki toplam gün sayısını ve her bölümün anaparasını kontrol edin. İlk tarih bir azaltımla aynıysa önce sıfır günlük satır görülebileceğini, bunun faiz üretmediğini akılda tutun.

Sonra azaltımsız referans ile azaltımlı sonucu karşılaştırın. Hangi günlerde hangi tutarın daha düşük anaparaya geçtiğini tablodan izleyin. Bir kaydı yalnız daha erken bir tarihe taşıyarak zamanın etkisini ayrıca görebilirsiniz. Diğer girdileri aynı tutmak farkın nedenini ayırır. Bu deneme gerçek bankanın o tarihte aynı tutarı anaparaya sayacağını doğrulamaz. Bir tutarın tamamının nakit ödeme olarak girilmesi ile anapara azaltımı olarak girilmesi farklı anlam taşıdığından, karşılaştırma boyunca bu tanımı koruyun.

Bir gecikme veya ödeme belgesini anlamaya çalışırken önce tutarların anapara, faiz, vergi ve diğer kalemlere ayrılıp ayrılmadığını okuyun. İncelenecek tarih aralığı ile oranın aylık mı yıllık mı olduğunu da ayırın. Bu araç sözleşme koşullarını ve gerçek mahsup sırasını bulmaz. Elinizdeki bir kaydın anaparadan düşülen bölümünü bilmiyorsanız, toplam yatırılan parayı aynı şeymiş gibi kullanmak sonuçta daha düşük faiz gösteren yanlış bir senaryo kurabilir.

Uygun bir anapara etkisini varsayım olarak belirledikten sonra tarihleri ve baz seçimini girerek matematik büyüklüklerini inceleyebilirsiniz. Belgeyle sonuç farklıysa yalnız sayıyı tutturmak için oranı değiştirmeyin. Başlangıç günü, bitiş günü, valör, tatil kayması, matrah, mahsup sırası veya yuvarlama yöntemi farklı olabilir. Burada gerçek borcun kabulü, itirazı veya tahsilatı yapılmaz. Hesaptan yararlı sonuç, aynı varsayımların hangi aritmetiği verdiğini ve uyuşmazlığın hangi tanımda olabileceğini görünür kılmasıdır.

Girdiler: başlangıç anaparası 10.000,00 TL; yıllık basit oran yüzde 36,5; sabit baz 365; başlangıç 1 Ekim 2026; bitiş 16 Ekim 2026; azaltım kaydı 2026-10-08;2500,00.

İlk bölüm 1 Ekim dahil, 8 Ekim hariç yedi gündür ve 10.000,00 TL üzerinden hesaplanır. 8 Ekim’de varsayımsal 2.500,00 TL azaltım uygulanır. İkinci bölüm 16 Ekim hariç sekiz gün boyunca 7.500,00 TL ile ilerler. Toplam faiz 130,00 TL olur. Aynı on beş günde hiç azaltım olmayan referans 150,00 TL’dir. Görünen fark 20,00 TL’dir. Bu fark doğrudan anapara azaltımı varsayımının matematik etkisidir; gerçek ödemenin bankada bu biçimde mahsup edildiği iddiası değildir.

Girdiler: başlangıç anaparası 10.000,00 TL; yıllık basit oran yüzde 36,5; sabit baz 365; başlangıç 28 Şubat 2024; bitiş 2 Mart 2024; azaltım kaydı 2024-02-29;4000,00.

28 Şubat’tan 29 Şubat’a bir gün boyunca ilk anapara kullanılır. 29 Şubat tarihindeki azaltım sonrasında 6.000,00 TL kalır; 29 Şubat ve 1 Mart iki gerçek faiz günüdür. Toplam süre üç gün, toplam faiz 22,00 TL’dir. Azaltımsız referans 30,00 TL ve görünen fark 8,00 TL olur. Artık gün payın içindedir, fakat seçilmiş 365 paydası 366’ya dönüşmez. Aynı örnekte farklı baz seçmek başka bir kullanıcı senaryosu oluşturur.

Girdiler: başlangıç anaparası 1,00 TL; yıllık basit oran yüzde 182,5; sabit baz 365; başlangıç 1 Ekim 2026; bitiş 4 Ekim 2026; azaltım kaydı 2026-10-02;0,50.

İlk bir günlük bölümde kesin faiz 0,005 TL’dir. İkinci bölümde yarım lira iki gün kaldığından o bölümün kesin faizi de 0,005 TL olur. İki satırın kuruş görünümü ayrı ayrı 0,01 TL olsa da bunlar toplam hesabına girmez. Kesin toplam 0,01 TL’dir. Azaltım olmayan üç günlük referansın kesin faizi 0,015 TL, yuvarlanmış sonucu 0,02 TL’dir. İki yuvarlanmış faiz arasındaki fark 0,01 TL olarak gösterilir. Küçük tutarlar burada yuvarlama politikasını görünür kılmak için seçilmiştir.

Ticaret Bakanlığının Tüketici Kredisi Sözleşmeleri Yönetmeliği PDF’si, geciken tutarın anapara bölümünü ve faiz üzerinden doğabilecek ayrı yükümlülükleri ayırmaktadır. Temel yayın 22 Mayıs 2015, metindeki temel yürürlük hükmü yayından altı ay sonrasıdır. Okunan nüshada 23 Eylül 2022 değişiklikleri ve bazı hükümler için ayrı yürürlük notları bulunur. Bakanlığın tüketici kredisi bilgi rehberi, ara ödemede önce faiz ve ilgili yükümlülüklerin tahsil edilip kalanın anaparadan düşülmesini anlatır; görünür yayın veya güncelleme tarihi saptanmamıştır. Bu kaynaklar, buradaki azaltım girdisinin gerçek nakit ödemeyle aynı şey olmadığını açıklamak için kullanılmıştır.

TEB ihtiyaç kredisi sözleşmesi, bazı ödeme düzenleri için 360 ve 365 bazlarını ayrı belirtir. Dosya adındaki 17 Ekim 2024 tek başına yayın veya yürürlük tarihi olarak alınmamıştır. OpenStax Contemporary Mathematics, 6.3 Simple Interest, basit faiz ve gerçek günün yıllık bazla ilişkisi için yöntem kaynağıdır; kitap yayını 22 Mart 2023’tür. Kendi kısmi ödeme anlatımı buradaki doğrudan anapara azaltımının yöntemi değildir. Dört kaynak da 16 Ekim 2026 tarihinde okunmuştur. Bu kaynak okuması bütün güncel hukuk koşullarının doğrulandığı anlamına gelmez; [başlangıç,bitiş), doğrudan azaltım ve yalnız toplam yuvarlaması açık senaryo tercihleridir.