Zekât · Önceden Belirlenmiş Kalemlerle Netleştirme Senaryosu

Bu senaryo, önceden değerlendirilmiş tek bir tutar kapsamını izler. Kendi adına mı yoksa başka bir kişinin tutarları için mi hazırlık yapıldığına ilişkin karar araca bırakılmaz. Ortaklık payı, aile bireylerinin ayrı mülkiyeti ve başkası adına işlem yapma yetkisi hesaplanmaz. Aynı listede farklı kişilerin kalemlerini birleştirmeniz halinde form bunları ayıramaz. Kayıtlarınızı hazırlarken sahiplik ve pay dağılımını netleştirmeniz, toplamın hangi kapsamı temsil ettiğini açık tutar.

Kullanıcı beyanı, gerekli değerlendirmeleri kendiniz tamamladığınızı belirtir. Aracın bunu ayrıca doğruladığı anlamına gelmez. Seçilen kaynak yaklaşımı kapsamında kişisel şartların, nisabın, temel ihtiyaçların, süre koşulunun ve borç uygunluğunun incelenmesi hesabın dışında kalır. Sonuç satırındaki net tutar ve varsa kırkta bir karşılık, yalnız bildirdiğiniz kalemlerin aritmetik sonucudur; ödenmesi gereken toplamın tespiti olarak sunulamaz.

Bütün tutarlar Türk lirası olarak hazırlanır. Altın ağırlığı, ayar, bozdurma fiyatı veya döviz kuru girilerek otomatik dönüşüm yapılmaz. Başka varlıkların hangi değerden ele alınacağını da araç belirlemez. Listede ticaret türü bulunması bir fiyat değerleme hizmeti sunulduğunu göstermez. Kapsama alınmasına önceden karar verdiğiniz kalemin TL tutarını kendiniz hazırlarsınız. Farklı tarih veya değerleme kapsamındaki sayıları bir araya getirmeden önce kendi çalışma kaydınızda tutarlı hale getirmeniz gerekir.

Her varlık satırı bir ad, kullanıcı tarafından belirlenen tür ve tutardan oluşur. Tür alanında para, alacak veya ticaret kullanılır. Bu seçim, sizin hazırladığınız kalemin ne olarak bildirildiğini gösterir. Araç türden hareketle vade, tahsil kabiliyeti, ticaret amacı veya malın artıcı niteliği hakkında karar çıkarmaz. Aynı türde birden fazla kalem bulunabilir. Ayrı adlar kullanmak, toplamın hangi kayıtlardan oluştuğunu sonradan okuyabilmenizi ve değişen tutarı doğru yerde güncellemenizi sağlar.

Para türündeki bir satırın amacı, sizin kapsama aldığınız parasal tutarı listelemektir. Bu satırdan hesap numarası, kurum veya hesap hareketi bilgisi alınmaz. Aynı tutarı hem genel birikim toplamı içinde hem de ayrı bir satırda yazmamaya dikkat edin. Geniş bir toplamı ayrıntılara bölerek giriyorsanız, o toplamı ayrıca yeniden eklemeyin. Kalem defteri toplama işlemini açık hale getirir; birbirini kapsayan kayıtları kendiliğinden tanıyıp ayıklayan bir muhasebe denetimi yapmaz.

Alacak türünde de tutar kullanıcı tarafından önceden belirlenir. Bir alacağın tahsil edilip edilmediği, borçlu tarafından kabulü, geçmiş yıllarla ilişkisi veya hangi değerlendirme sınıfına girdiği incelenmez. Bu ayrıntılar sonucu değiştirebilecek ayrı koşullardır. Sadece alacak sözcüğünü seçerek bunların hepsini çözmüş olmazsınız. Hazırlığınızda belirli bir alacak için yalnız bir bölümün kapsama alınması gerektiğini doğruladıysanız, araca o kapsam için belirlediğiniz tutarı aktarın; başka bir değerleme kuralı beklemeyin.

Ticaret türü, listelenen tutarın sizin tarafınızdan bu başlıkta sınıflandırıldığını belirtir. Araç stok saymaz, mal fiyatı bulmaz, satış kârı tahmin etmez ve şirket payı hesaplamaz. Daha önce hazırladığınız değerlerin toplamını veya ayrı kalemlerini kullanabilirsiniz. Hangi yolu seçerseniz seçin aynı değerin iki kez listelenmemesi önemlidir. Varlık toplamı, kabul edilen satır tutarlarının doğrudan toplamıdır.

Varlık metninde her dolu satır ad, tür ve tutar olmak üzere üç parçadan oluşur; parçalar noktalı virgülle ayrılır. Borç metninde de ad, toplam kalan ve dönem düşümü aynı ayırıcıyla yazılır. Bir satırın içindeki alanları başka bir sıraya geçirmek farklı bir kayıt oluşturmaz; geçersiz girişe yol açar. Türleri açıklamaya gömmek yerine tanımlı para, alacak veya ticaret sözcüğünü kendi alanında kullanın. Bu düzen, girilen veriyi hesap adımlarıyla eşleştirmeyi kolaylaştırır.

Adların aynı liste içinde birbirinden farklı olması gerekir; yalnız büyük ve küçük harf değişikliği ayrı kayıt sayılmaz. Buna rağmen aynı tutarı farklı adlarla iki kez yazmanız sayısal biçim kontrolüyle anlaşılamaz. Tutarlar nokta veya virgülle en çok iki ondalık taşıyabilir. Binlik ayırıcı, para simgesi, negatif işaret veya üslü gösterim kullanmayın; kabul edilmeyen biçim gizlice düzeltilmez ya da yuvarlanmaz.

Borç listesinde her satır için bir ad, toplam kalan borç ve kullanıcının bu dönem için seçtiği düşüm bulunur. Bu iki tutarın ayrı olması, bir borcun tamamını otomatik düşmekten kaçınmanızı sağlar. Toplam kalan tutarı kayıt bağlamı olarak yazarsınız. Hesabı azaltan değer yalnız seçtiğiniz dönem düşümüdür. Borcun adını kredi, taksit veya başka bir açıklama olarak yazmanız hangi tutarın seçileceğini değiştirmez; isimden sınıflandırma veya vade planı çıkarılmaz.

Seçilen düşüm, aynı satırdaki toplam kalan borçtan büyük olamaz. Bu kontrol, girilen iki sayının kendi içindeki aritmetik tutarlılığını korur. Düşümün toplamdan küçük olması ise o tutarın gerçekten düşülmesinin uygun olduğunu kanıtlamaz. Uygunluk kararını önceden vermiş olmanız gerekir. Satırdaki seçiminiz yanlışsa form geçerli bir fark hesaplayabilir; fakat bu fark doğru bir kişisel değerlendirme yerine geçmez. Bu nedenle sayısal kabul ile kapsam kararını birbirine karıştırmayın.

Borçtaki toplam kalan tutardan seçilen düşüm çıkarıldığında teknik olarak dışarıda kalan pay görülür. Bu pay, yalnız bu hesapta düşmediğiniz miktardır. Sonraki yıl mutlaka düşülecek borç, geçersiz borç veya ödenmesi gerekmeyen tutar anlamına gelmez. Vade tarihleri girilmediği için payın ne zaman ödeneceği de buradan çıkarılamaz.

Bu hesapta düşülecek pay bulunmadığını bildirmek ile borç listesini kullanıp dönem düşümünü sıfır seçmek ayrı hazırlıklardır. Düşülecek pay yok bildiriminde borç listesi gösterilmez ve kullanılmaz. Bu seçim gerçekte hiç borcunuz olmadığının onayı değildir; toplam kalan borç ve düşülmeyen bakiye bu bildirimle belirlenmez. Listeyi kullanıp seçilen düşümü sıfır yazdığınızda ise toplam kalan tutar görünür, net hesabı değiştirmez. Bu sıfır, borcun dinen düşülemeyeceğine ilişkin otomatik karar değildir. Sadece sizin bu çalışmada düşmediğiniz tutarı ifade eder. Belirsiz uygunluğu sıfırla gizlemek yerine önce kendi kapsam değerlendirmenizi tamamlayın.

Bir borcun farklı taksitlerini ayrı satırlara ayırmanız halinde aynı toplam bakiyeyi her satırda yeniden kullanmamaya dikkat edin. Tek borcun tamamını bir satırda ve onun parçalarını başka satırlarda birlikte göstermek kayıtları çoğaltabilir. Araç adlara bakarak bu ilişkileri çözmez. Kullandığınız ayırma yöntemini kendi hazırlığınızdaki tutarlarla eşleştirin. Böylece hem toplam kalan borç hem de seçilen düşüm toplamı aynı hesap kapsamını izler ve satırların katkısı anlaşılır kalır.

Borç toplamlarının birbiriyle mutabakatı ayrıca izlenebilir: bildirilen toplam kalan borç, seçilen düşümler ile bu hesapta düşülmeyen bakiyenin toplamına eşittir. Bu ilişki her satırda korunduğu gibi listelerin toplamında da korunur. Net hesaba yalnız seçilen payın girmesi bu ayrımın sonucudur. Düşülmeyen bakiyeyi ayrıca netten çıkarırsanız farklı bir işlem yapmış olursunuz. Sonuç tablosu bu nedenle borcun bütününü ve iki teknik payını yan yana gösterir.

Her kullanılan listede bir ile elli dolu satır bulunur. Kalem tutarı için yüz milyon TL üst sınırı ve tarih için 1900–2100 aralığı teknik giriş sınırlarıdır. Nisap, servet veya dinî geçerlilik ölçütü olarak yorumlanmazlar. Bu sınırları sağlayan bir girdinin kabul edilmesi, kapsam uygunluğunun onaylandığını göstermez.

Kayıt tarihi, hazırladığınız tutar kesitini adlandıran geçerli bir Miladi tarihtir. Araç bu tarihi kamerî takvime çevirmez. Tarihten zekât yılının başlangıcını, bitişini veya yıldönümünü hesaplamaz. Kabul edilen yıl aralığında gerçek bir takvim günü girmeniz gerekir; bu biçim kontrolü süre şartının yerine geldiği anlamına gelmez. Bir tarihi forma yazmak, o gün için fiyat veya malvarlığı bilgilerinin sistem tarafından doğrulandığını da göstermez.

Dönem açıklaması, çalışmayı kendi sözlerinizle tanımlamanız içindir. Bu metinde yıl veya ay adlarının bulunması programa yeni bir süre kuralı eklemez. Açıklamanız ile kullandığınız tutarların aynı hazırlığa ait olduğunu kendiniz kontrol edersiniz. Daha sonra başka dönem için hesap yaparken yalnız açıklamayı değiştirmek yeterli olmayabilir; varlıklar, kalan borçlar ve seçilen düşümler de değişmiş olabilir. Güncellemeyi kayıtların tamamı üzerinden yapmak, hangi sonucun hangi hazırlığa dayandığını korur.

Net tutar, girilen varlık toplamından seçilen borç düşümleri toplamının çıkarılmasıdır. Toplam kalan borcun tamamı bu işlemde kullanılmaz. Net pozitif, sıfır veya negatif olabilir ve ana sonuç bunu işaretiyle birlikte gösterir. Negatif bir değer saklanmaz, sıfıra sıkıştırılmaz. Burada görülen işaret, yalnız seçtiğiniz düşümlerin varlık toplamıyla ilişkisini anlatır. Kişinin dinî sorumluluğu, alıcılık durumu veya gerçek ödeme gücü hakkında ayrı bir sınıflandırma oluşturmaz.

Sıfır net, bildirilen varlıklar ile seçilen düşümlerin birbirine eşit olduğunu gösterir. Negatif net ise seçilen düşüm toplamının girilen varlık toplamını aştığını belirtir. Her iki durumda da bu senaryo oran hesabını yapmaz. Bu davranışın anlamı sıfır zekât borcu kararı değildir. Önce kapsam hazırlığınızı, eksik veya yinelenen satır bulunup bulunmadığını ve seçilen tutarların doğru döneme ait olup olmadığını kendi kayıtlarınızla yeniden gözden geçirebilirsiniz.

Varlık ve borç satırlarının kabul edilen tutarları tam kuruşla işlenir. Önce her grubun toplamı alınır, sonra net çıkarılır. Bu aşamada kuruş altı tutar oluşmadığından netin iki ondalıklı görünümü bir yuvarlama kararı değildir. Girdilerdeki kuruşlar doğrudan korunur. Sonucu kontrol ederken ana rakamın yanında varlık toplamını ve seçilen düşüm toplamını birlikte okuyun. Böylece kayıt edilen toplam borç ile gerçekten düşülen tutarı yanlışlıkla birbirinin yerine koymamış olursunuz.

Net yalnız pozitif olduğunda kırkta bir karşılığı ayrıca hesaplanır. Bu işlem netin kırka bölünmesidir; kullanıcıya değiştirilebilir oran seçimi sunulmaz. Karşılık, girilen kalemler için dar senaryonun aritmetiğidir. Nisap veya süre koşulunu programın tespit ettiği anlamına gelmez. Ana sonuç yine net tutardır. Kırkta bir karşılığı onu oluşturan kayıtların yanında okumak, hangi büyüklük üzerinden işlem yapıldığını açık tutar ve ayrı bir kişisel hüküm çıkarılmasını gerektirmez.

Kırkta bir işleminde kuruşun altında bir karşılık oluşabilir. Araç bu tam sonucu en çok beş ondalık basamakla gösterebilir; çünkü işlem iki ondalıklı tutarın kesin bölünmesine dayanır. Gösterilen daha uzun sayı yeni bir fiyat veya farklı para birimi değildir. Sadece bölümün tam karşılığıdır. İşlem öncesinde neti ya da başka bir ara tutarı yuvarlayıp sonra yeniden kullanmak yerine, tam karşılık hesabın sonuna kadar korunur.

Ayrı teknik kuruş gösterimi, bu tam karşılıktan ayrı bir satırdır. En yakın kuruşa, yarım durumda yukarı yönlü teknik yuvarlama uygulanır. Bu yöntem dinî tahakkuk veya ödeme yuvarlaması hükmü olarak sunulmaz. Tam karşılık ile ayrı teknik kuruş gösterim arasındaki farkın ayrıca görünmesi, ekranda neden iki ayrı tutar bulunduğunu anlamanıza yardımcı olur. Hesabın kesin bölümünü incelemek istediğinizde tam karşılığa; iki ondalıklı görünümü incelemek istediğinizde ayrı teknik kuruş satıra bakabilirsiniz.

Pozitif netin kırkta bir karşılığı, en yakın kuruş gösteriminde sıfıra ulaşabilir. Bu durum pozitif tam karşılığı ortadan kaldırmaz. Ayrı teknik kuruş gösterimindeki sıfırdan kişisel yükümlülüğün olmadığı veya yerine getirildiği sonucu çıkarılmaz. Ekrandaki tam değer ve fark satırı bu ayrımı izlemek içindir. İki görünümü tek bir sayı gibi değerlendirmek yerine satır etiketlerini birlikte okuyun. Sonucun ne amaçla kullanılacağına ilişkin kapsam kararını bu teknik gösterimden üretmeyin.

Fark satırının yönü, kuruş gösterimi eksi tam nominal karşılıktır. Pozitif fark, teknik görünümün tam değerden yüksek; negatif fark ise düşük olduğunu anlatır. Fark sıfırsa iki görünüm aynı tutarı temsil eder. Bu satır ana neti değiştirmez ve yeniden işleme sokulacak bir gider değildir. Ayrı teknik kuruş görünümü, bütün kalemler netleştirildikten sonra hesaplanan karşılık üzerinde yalnız bir kez oluşturulur; her varlığı ayrı ayrı yuvarlayarak toplama yöntemi kullanılmaz.

Önce hesap dışında belirlediğiniz kişi, dönem ve kapsam kararlarını netleştirin. Sonra kayıt tarihini ve açıklamayı yazın. Varlıklarınızda her satırın adını, sizin sınıflandırdığınız türü ve TL tutarını birlikte hazırlayın. Toplam bir kayıt kullanıyorsanız onun ayrıntılarını ikinci kez eklemeyin. Kişisel hesap veya kimlik bilgileri bu aritmetik için gerekli değildir.

Borç satırlarında kalan toplamı ve bu dönem için düşülmesini önceden uygun bulduğunuz tutarı ayrı yazın. Uzun vadeli bir borcun bütün bakiyesini otomatik olarak dönem tutarı kabul etmeyin. Araç ödeme planından taksit ayıklamadığı için bu hazırlığı sizin yapmanız gerekir. Hesabı çalıştırmadan önce düşümlerin ilgili satır toplamını aşmadığını, kayıtların birbiriyle çakışmadığını ve bütün tutarların aynı para biriminde olduğunu kontrol edin. Böylece işlemin dayandığı sayılar açık kalır.

Sonuçta önce işaretli neti, sonra varlık ve borç toplamlarını inceleyin. Seçilmeyen teknik borç payını, netten yeniden düşülecek bir kalem gibi kullanmayın. Net sıfır veya negatifse oran hesabının yapılmadığını okuyun. Pozitifse tam kırkta bir karşılığını, ayrı teknik kuruş gösterimini ve aralarındaki farkı birlikte değerlendirin. Bu sıra, tek bir son rakama odaklanmak yerine girdilerin sonuç içindeki yerini takip etmenize yardımcı olur.

Tutarlar değiştiğinde aynı kapsamı yeniden kontrol ederek hesap yapın. Geçerli bir kayıt tarihinin bulunması eski tutarları kendiliğinden güncel hale getirmez. Yeni tarih için varlık değeri, tahsil edilmiş alacak veya kalan borç değişmiş olabilir. Bu araç bunları izleyen bir hesap bağlantısı kurmaz. Özellikle önceki bir hesapta seçilmiş düşümü yeni döneme aynen taşımadan önce uygunluğunu dışarıda tekrar değerlendirin. Kayıt açıklamasını da kullandığınız tutarlarla birlikte güncelleyin.

<!-- example:borc-pay-mutabakati:start -->

Bu örnekteki kalemler hayalîdir. Varlık türlerinin ve borç düşümlerinin uygunluğu araç tarafından doğrulanmış değildir.

Ana sonuç: 200.000,00 TL

<!-- example:borc-pay-mutabakati:end -->

<!-- example:toplamda-kurus:start -->

Bu örnekteki kalemler hayalîdir. Varlık türlerinin ve borç düşümlerinin uygunluğu araç tarafından doğrulanmış değildir. Bu örnek yalnız aritmetik hassasiyeti gösterir; nisabın veya başka bir kişisel dinî koşulun sağlandığı iddiası değildir. Düşülecek borç payı yok bildirimi seçildiği için borç listesi gösterilmez ve kullanılmaz. Gerçek toplam borç ve düşülmeyen bakiye bu bildirimden belirlenmez; yalnız seçilmiş düşüm sıfırdır.

Ana sonuç: 0,20 TL

<!-- example:toplamda-kurus:end -->

<!-- example:negatif-net:start -->

Bu örnekteki kalemler hayalîdir. Varlık türlerinin ve borç düşümlerinin uygunluğu araç tarafından doğrulanmış değildir. Negatif net korunur. Oran hesabının uygulanmaması, kişiye zekât gerekmediğine ilişkin bir hüküm değildir.

Ana sonuç: -50,00 TL

<!-- example:negatif-net:end -->