Bu hesap hangi soruya cevap verir?
Bu araç, 4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki standart ve yer altı dışı bir çalışma için, belirli bir hakediş döneminin asgari izin süresini gösterir. İşe giriş tarihinden başlayıp bütün geçmiş yılları otomatik toplayan bir izin bordrosu değildir. Hizmet süresinin hukuken nasıl birleştirileceğini, kesintilerin etkisini, kullanılmış izinleri veya ayrılışta ödenecek izin ücretini hesaplamaz. Formdaki tamamlanmış hizmet yılı ve yaşın ilgili hakediş için önceden doğrulanmış olması gerekir. Sonuç, bu sınırlar içindeki tek dönem modelidir.
Bir örnekle ayrımı netleştirelim: Bir kişinin bu yıl için 20 günlük hakkı bulunması, kullanılabilir bakiyesinin mutlaka 20 gün olduğu anlamına gelmez. Önceki dönemden 7 günü kalmış, bu yıl 5 gün kullanmış olabilir. Böyle bir bakiyenin aritmetiği 20 + 7 − 5 = 22 gündür. Fakat devir ve kullanım kayıtlarının doğru olduğunu bu hesaplayıcı bilemez. Burada gösterilen hakediş, o ayrı bakiye tablosunun yalnızca bir girdisi olabilir.
İncelenen standart süreler
İncelenen kanun metnindeki temel hizmet basamakları, bir yıldan beş yıla kadar beş yıl dahil 14 gün; beş yıldan fazla ve on beş yıldan az sürelerde 20 gün; on beş yıl ve üzerinde 26 gündür. Ayrıca 18 ve daha küçük yaştakilerle 50 ve daha büyük yaştakiler için asgari 20 günlük sınır bulunur. Sözleşmeyle daha yüksek süre tanınabilir. Bu sınırlı form, hakediş anında tamamlanmış yıl kullanır; dolayısıyla standart basamakları 1–5, 6–14 ve 15 ve üzeri tamamlanmış yıllar olarak gösterir.
| Hakedişte tamamlanmış yıl | Standart taban |
|---|---|
| 0 | Genel bir yıllık hizmet koşulu tamamlanmadı |
| 1–5 | 14 gün |
| 6–14 | 20 gün |
| 15 ve üzeri | 26 gün |
Bu tablo bütün çalışma rejimlerinin ortak tablosu değildir. Memur, deniz, basın veya özel kapsamlar için aynı sonucu otomatik üretmeyiz. Yer altı işlerinin ayrı artış düzenlemesi bulunmasına rağmen, bu sürümde ilgili birleşik durumlar hesaplamaya açılmadı. Formda bu seçenek seçilirse kullanıcıya kapsam dışı olduğu söylenir. Eksik doğrulanmış bir özel durum için standart sonucu vermek yerine hesap kapalı tutulur.
Hizmet yılı ile takvim yılı aynı şey değildir
Takvimde bir yıl değişti diye herkesin yeni yıllık izin hakkı doğduğu varsayılamaz. Buradaki alan “bu yıl kaçıncı yılınız” değil, ilgili hakedişte tamamlanmış hizmet yılı bilgisini ister. Bir kişinin dördüncü çalışma yılının içinde olmasıyla dört tam hizmet yılını tamamlamış olması farklıdır. Form yaklaşık çalışma yılı tahmini yapmaz. Hakediş tarihini ve sayılacak hizmeti personel kayıtlarıyla belirledikten sonra o döneme ait tamamlanmış yıl girilmelidir.
Hizmet süresinin belirlenmesi yalnızca iki tarih arasındaki farkı almakla her durumda çözülemez. Kanunda birleştirilecek çalışma süreleri ve hakedişe etkisi olan dönemler düzenlenir. Bu aracın tarih girişi istememesinin nedeni, bütün bu ayrıntıları doğrulamadan otomatik hakediş günü üretmemektir. Aynı işverendeki farklı dönemler, süre kesintileri veya tartışmalı kayıtlar varsa önce kayıt ve hukuki kapsam incelemesi gerekir. Form bunlar çözülmüş kabul edilerek tek dönemin süre basamağını gösterir.
Yaş alanına bugünkü yaşı yazmayın
Geçmiş bir hakediş dönemini inceliyorsanız o tarihteki yaşı kullanmalısınız. Bugün 50 yaşında olan bir kişinin yıllar önceki bütün dönemlerini 50 yaş kuralıyla yeniden hesaplamak doğru bir model kurmaz. Örneğin hakediş tarihinde 49 yaşında ve 3 tamamlanmış hizmet yılında bulunan standart örnekte taban 14 gündür. Aynı hizmet bilgisiyle hakediş yaşı 50 girildiğinde model 20 günlük asgari sınırı uygular. Burada yaşın hangi güne ait olduğu, sayının kendisi kadar önemlidir.
Yaş koşulu daha yüksek hizmet tabanını düşürmez. Örneğin 15 tamamlanmış hizmet yılı ve 50 yaş için hizmetten gelen 26 gün, yaşın sağladığı 20 günden büyüktür; sonuç 26 kalır. Araç iki kuralı toplayıp 46 gün yapmaz. Önce hizmet basamağı bulunur, sonra gerekli yaş tabanıyla karşılaştırılır. Büyük olan asgari değer korunur. Bu adımlar sonuç ekranında ayrı satırlar halinde görülebilir.
Üç tamamlanmış yıl örneği
Hakedişte tamamlanmış hizmet yılı 3, yaş 30 ve çalışma rejimi standart olsun. Daha yüksek sözleşme hakkı yoksa son alanı sıfır bırakın. Hizmet basamağı 14 gün verir. Yaş koşulu daha yüksek bir taban getirmediği için sonuç 14 gündür. Bu, yalnızca seçilen dönemin asgari süresidir. Kişinin işe başladığından beri toplam 42 gün hakkı olduğu veya bugün 14 gün kullanabileceği bu tek sonuçtan çıkarılamaz; geçmiş dönemler ve kullanım kayıtları girilmemiştir.
Aynı örnekte daha yüksek sözleşme hakkını 25 gün girerseniz sonuç 25 güne çıkar. Bu alan “ilave gün” değil, o dönem için sözleşmeyle tanımlandığını doğruladığınız toplam süredir. 25 girmek 14 + 25 = 39 gün üretmez. Kullanıcının belirttiği sözleşme süresi mevcut asgariden yüksekse onu seçer; düşükse asgari korunur. Böylece sözleşme alanı yanlışlıkla yasal tabanı azaltmaz.
Beş yıl ile altı yıl arasındaki fark
Formda tamamlanmış yıl 5 girildiğinde, yaşın ayrıca yükseltmediği standart örnekte 14 gün bulunur. Tamamlanmış yıl 6 girildiğinde basamak 20 güne çıkar. Bu iki örnek, hakediş anındaki tam yıl bilgisinin önemini gösterir. Beş buçuk gibi kesirli yıl bu alanda kabul edilmez. Böyle bir süreyle hangi hakedişin incelendiğini önce belirlemeniz gerekir. Araç kesirli süreyi kendiliğinden yuvarlayıp altıncı yıl hakkı vermeye çalışmaz.
Bir geçmiş dönem dosyasında toplam çalışmayı bugünkü tarihe kadar hesaplayıp bütün eski dönemlere aynı basamağı uygulamak da başka bir hatadır. Her dönem kendi hakediş bilgisiyle değerlendirilmelidir. Örneğin geçmişte tamamlanmış yıl 5 olan dönem ile daha sonraki 6'ncı tamamlanmış yıl dönemi farklı tabanlar taşıyabilir. Bu sayfa tek dönemli olduğu için birikmiş izin kayıtlarını otomatik geriye dönük yeniden kurmaz.
Yaş sınırındaki örnekler
Bir tamamlanmış hizmet yılı için hakediş yaşı 18 seçildiğinde sonuç 20 gün olur. Aynı hizmet yılında 19 yaş için standart taban 14 gündür. Öteki sınırda 49 yaş ve bir tamamlanmış yıl örneği 14 gün; 50 yaş örneği 20 gün üretir. Bunlar formun açık sınır testleridir. Kişinin hangi tarihte hangi yaşı taşıdığına ilişkin gerçek kaydı kullanıcı doğrular; uygulama doğum tarihini veya nüfus bilgisini sorgulamaz.
Bu hesap bir istihdam uygunluğu değerlendirmesi değildir. Belirli yaşta çalışmanın koşullarını, görev türünü veya iş sağlığı mevzuatını incelemez. Yaş alanının formda bulunması, o kişi için bütün çalışma koşullarının hukuken uygun olduğu anlamına gelmez. Buradaki rolü yalnızca incelenen izin asgari sınırının sayısal uygulanmasıdır. Başka bir konuda karar üretmek için bu sonucu kapsamının dışına taşımayın.
Henüz bir yıl tamamlanmamışsa
Tamamlanmış yıl sıfır girildiğinde bu genel modelden kanuni yıllık izin hakedişi üretilmez ve standart taban sıfır gösterilir. Ancak bu, kişinin hiçbir tür izin kullanamayacağı veya sözleşmeyle farklı bir düzenleme bulunamayacağı şeklinde okunmamalıdır. Formda doğrulanmış sözleşme hakkı ayrıca girilebilir. Örneğin sıfır tamamlanmış yıl ve 5 günlük sözleşme hakkı için sonuç 5 gün olur; ekranda bunun kanuni hizmet tabanından değil girilen sözleşme bilgisinden geldiği görülebilir.
Yıllık izin ile mazeret izni, hastalık nedeniyle devamsızlık veya başka dinlenme düzenlemelerini tek sayı altında toplamayın. Bu form yalnızca belirtilen yıllık izin modelini sunar. Bir kişinin izin türlerinin toplamını, kullanılabilir bütün tatil günlerini veya işyerinden uzak kalabileceği bütün süreyi ölçmez. Sonuçtaki sıfır veya pozitif gün, yalnızca seçilen sorunun cevabıdır; başka haklar hakkında otomatik sonuç değildir.
Gün sayısı, dönüş tarihi değildir
14 günlük izin hakkı bulunması, takvimde çıkış tarihine 14 ekleyip kesin işe dönüş günü elde etmek demek değildir. İzin kullanım takviminde işyerinin çalışma düzeni, hafta tatilleri, genel tatiller ve kullanım biçimi ayrıca değerlendirilir. Bu hesapta başlangıç tarihi, vardiya planı veya tatil listesi bulunmaz. Dolayısıyla sonuç “14 gün” olarak kalır; bir dönüş tarihi gösterilmez. Böylece asgari süre hesabıyla takvim yerleştirmesi birbirine karıştırılmaz.
Örneğin iki kişinin aynı gün sayısında hakkı bulunabilir ama izinlerini farklı tarihlerde veya farklı çalışma düzenleri içinde kullanmaları dönüş günlerini etkileyebilir. Formun bu ayrıntıları toplamadan aynı dönüş tarihini vermesi yanlış bir kesinlik olurdu. İzin planını ayrı olarak, işyeri kayıtları ve ilgili kurallar çerçevesinde hazırlayın. Bu sayfadaki sonuç o planın gün hakkı girdisini destekler; takvimin bütün işleyişini belirlemez.
Birikmiş izin hesabını ayrı tutmak
Basit bir takip tablosunda dönem başı bakiye, o dönemin hakedişi, kullanılan gün ve dönem sonu bakiye ayrı sütunlar olmalıdır. Örneğin doğrulanmış devir 8 gün, bu dönem hakedişi 20 gün ve kullanım 12 gün ise aritmetik kalan 16 gün olur. Bu işlem kolaydır; zor kısım başlangıç kayıtlarının doğruluğudur. Kullanıldığı belgelenen izinler, anlaşmazlıklar veya eksik dönemler varsa aritmetik tek başına çözüm sağlamaz. Bu araç devir ve kullanım belgesi yüklemez.
Özellikle ücret hesabına geçerken “kalan gün × günlük ücret” gibi tek bir çarpımı bu süre sonucuna otomatik eklemiyoruz. Ayrılış tarihi, ücretin kapsamı, kesintiler ve ilgili koşullar ayrı incelenmelidir. Gün hesabı ile izin ücreti farklı araçlardır. Bu sayfada parasal sonuç olmaması eksik bir alanı gizlemek için değil, doğrulanmış sınırlı modeli parasal hak kararı gibi göstermemek içindir.
Sonucu hangi kayıtlarla birlikte saklamalısınız?
Kişi adı eklemek zorunda değilsiniz; fakat çalışma notunuzda hangi hakediş döneminin incelendiği, o tarihteki tamamlanmış yıl, yaş ve sözleşme süresinin kaynağı bulunmalıdır. Böylece bir sonuç sonradan başka döneme aitmiş gibi kullanılmaz. Kaynak metninin inceleme tarihi de yürürlük başlangıcı değildir. Bu sürümdeki kayıt, incelenen belgenin sınırlı modele dayanak oluşturduğunu gösterir; mevzuatın bütün değişikliklerinin sürekli kontrol edildiği veya dosyanıza hukuki görüş verildiği anlamına gelmez.
Hesapta beklenmedik sayı gördüğünüzde
Önce tamamlanmış yıl yerine içinde bulunulan çalışma yılını yazıp yazmadığınıza bakın. Sonra yaşın hakediş tarihine ait olup olmadığını kontrol edin. Daha yüksek sözleşme hakkını ek gün gibi mi, toplam süre gibi mi yorumladığınızı inceleyin. Son olarak rejim seçiminin doğru olduğundan emin olun. Bu dört bilgi açıklığa kavuşmadan sonucu “sistem yanlış” veya “hak kesin bu kadar” diye etiketlemek doğru değildir. Kayıt uyuşmazlığında işyeri kayıtları ve gerektiğinde alan uzmanı incelemesi esas alınmalıdır.
Sözleşme günü yasal alt sınırın altında kalırsa
Tamamlanmış hizmeti on beş yıl olan bir çalışan için bu modelde temel süre yirmi altı gündür. Sözleşme alanına yirmi beş yazılması sonucu yirmi beşe düşürmez; hesaplayıcı iki değerden büyük olan yirmi altıyı esas alır. Aynı çalışan için sözleşmede otuz gün bulunduğu varsayılırsa sonuç otuz olur. Bu alan, temel sürenin üzerine eklenecek gün değil, sözleşmede tanınan toplam süredir.
Sonuçtaki temel gün ve sözleşme günü satırlarını birlikte okuyun. Kişinin gerçekten hangi sözleşmeden yararlandığı, sözleşme maddesinin geçerliliği ve hizmet hesabının doğruluğu bu karşılaştırma işlemiyle kanıtlanmış olmaz. Araç, doğruluğu sizin tarafınızdan belirlenmiş bilgilerin sayısal karşılığını gösterir.