Uyku Günlüğü: Yatakta Kalma Aralıkları

NHLBI'nin [Sleep Diary kaynak sayfası](https://www.nhlbi.nih.gov/resources/sleep-diary) ve [tek sayfalık günlük yayını](https://www.nhlbi.nih.gov/sites/default/files/publications/Sleep_Diary_508.pdf), yatış ile yataktan kalkışı kaydetmenin yanında uykuya dalmak için geçen zamanı ve gece uyanık kalmayı ayrı bilgiler olarak ele alır. Bu ayrım, yatakta bulunulan zamanın gerçek uyku süresi diye adlandırılmamasının dayanağıdır. Buradaki araç, yayının formunu veya içindeki örnekleri kullanmaz. Tarihlerin doğrulanması, aralıkların karşılaştırılması ve dakika özetlerinin hesaplanması için özgün bir kayıt düzeni kullanır.

Kaynak sayfasında yayın tarihi Ocak 2019 olarak belirtilir. PDF'nin okunan metninde ayrıca bir revizyon tarihi görülmediği için bu yayına daha yeni bir sürüm tarihi verilmez. Kaynaklar 18 Ekim 2026 tarihinde İstanbul saatiyle 00:49:38 ile 00:49:51 arasında okunmuştur; bu pencere UTC ile 17 Ekim 2026, 21:49:38 ile 21:49:51 arasındadır. Kaynak, hesapta kullanılan bir sağlık eşiği, günlük hedef veya kişi hakkında karar sağlayan bir model olarak kullanılmaz.

Bir ilaç adı, kişinin yaşı, bedensel ölçüsü, uykululuk puanı veya başka bir sağlık bilgisi girmeniz gerekmez. Hesabın sonucu bir uyku ihtiyacı, kalite notu, verimlilik yüzdesi, risk sınıfı ya da tanı içermez. Aralıkların kısa veya uzun olması da bu araçta bir değerlendirme ölçütü değildir. Girdi olarak belirtilen zamanlar, yalnız o zamanlar arasındaki dakika farkını ve kayıt kümesinin aritmetik özelliklerini oluşturur. Bu nedenle farklı kişilerin kayıtları arasında sağlıkla ilgili bir sıralama yapmak için sonuçlara anlam yüklenmemelidir.

Her kaydın ilk hücresine yatışın tam tarihini ve saatini, ikinci hücresine yataktan kalkışın tam tarihini ve saatini yazın. İki hücreyi noktalı virgülle ayırın. Yıl dört, ay ve gün iki basamaklıdır. Saat de iki basamaklı saat ve dakika biçimindedir. Bir kayıt tamamlandığında sonraki kayıt yeni satırda başlar. Böylece bir satırın hangi iki zamanı eşleştirdiği açık kalır; ayrı günlerdeki saatler birbirine bağlanmaz.

Saat alanı 00:00 ile 23:59 arasındadır. Saniye, saat dilimi adı veya saat hücresinin sonuna eklenmiş UTC farkı bu biçimin parçası değildir. Örneğin gece yarısı, ilgili günün 00:00 saati olarak yazılır. Gün sonunu 24:00 diye yazmak yerine sonraki tarihin 00:00 saatini belirtmek gerekir. Hücrede eksik gün veya yalnız saat bulunursa araç bunu tahmin ederek tamamlamaz. Baştaki sıfırlar da yazımın bir parçasıdır; tek basamaklı ay, gün veya saat bu sözleşmeye uymaz.

Tarih alanları 1900-01-01 ile 2099-12-31 arasında olmalıdır. Takvim kontrolü, ayların gerçek gün sayılarını ve Gregoryen takvimin artık yıl kurallarını kullanır. Geçerli aralık içinde bulunmak, yazılmış her tarihin var olduğu anlamına gelmez. Örneğin şubat ayının gün sayısı yıla bağlı olarak değişir. Bu kontrol, geçersiz bir günün sonraki aya kaydırılmasını önler. Tarih sınırları uygulamanın desteklediği yerel giriş alanıdır; kişinin kaydı hakkında bir sağlık ölçütü oluşturmaz.

Yatışın akşam, kalkışın ertesi sabah olduğu bir kayıtta her iki gün de açıkça yazılmalıdır. Kalkış saatinin yatış saatinden küçük görünmesi, tek başına ertesi güne geçildiği anlamına gelmez. Tarihler aynıysa ve bitiş başlangıçtan önceyse kayıt ters yöndedir ve kabul edilmez. Araç böyle bir satıra kendiliğinden bir gün eklemez. Bu yaklaşım özellikle ayın, yılın veya artık günün çevresindeki kayıtlarda hangi zamanın kastedildiğini görünür tutar.

Bir kaydın süresi en az bir, en fazla 1440 dakikadır. Başlangıç ve bitiş aynı an olamaz. Tam 24 saatlik bir aralık teknik olarak kabul edilir; 24 saati bir dakika aşan aralık ise reddedilir. Bunlar hesap kapsamını belirleyen yazılım sınırlarıdır. Bir dakikalık veya 24 saatlik girdinin örneklerde bulunması, bu sürelerle ilgili bir uyku hedefi veya kişinin davranışı hakkında hüküm anlamına gelmez. Gerçek bir notun sınır dışında kalması durumunda araç o kayda süre sonucu üretmez.

Kayıt kümesinin tamamı için bir sabit UTC farkı seçilir. Bu değer tam dakika olarak yazılır; UTC'nin doğusu pozitif, batısı negatif işaret taşır. Örneğin artı 180, yazılan yerel saatlerin UTC'den üç saat ileride kabul edilmesi demektir. Kabul edilen teknik aralık eksi 840 ile artı 840 dakikadır. Seçim tek bir kayda özel değildir; listedeki bütün başlangıç ve bitişlere aynı fark uygulanır.

Bu seçim bir şehir, ülke veya bölgesel saat dilimi doğrulaması yapmaz. Tarihe göre değişebilen yaz saati uygulaması veya geçmişteki saat değişiklikleri kendiliğinden araştırılmaz. Ortak fark, iki uçtan da aynı miktarda çıkarıldığı için bir kaydın dakika farkını değiştirmez. Buna rağmen varsayımın açık tutulması, farklı saat düzenlerine ait notları fark edilmeden bir araya getirmemek için önemlidir. Bir yolculuk veya saat değişikliği içeren not kümesi, gerçekte tek sabit farkla anlatılamıyorsa bu sözleşmeyle aynı şey değildir.

Girişteki tarih sınırı yerel hücrelere uygulanır. Sınırdaki bir tarihi sabit farkla UTC'ye çevirince hesaplanan UTC dakikası önceki veya sonraki yıla taşabilir. Bu, yerel girişin hatalı olduğu anlamına gelmez. Araç, desteklenen yerel tarihi sessizce değiştirmek yerine bildirilen sabit fark varsayımını korur. Bu iç zaman dayanağı, gerçek bir yerin o tarihteki saat düzeninin doğrulandığını da göstermez.

Kayıt alanının başındaki ve sonundaki boşluklar kırpılır. Her satırın iki hücresinin kenarlarındaki boşluklar da kaldırılır. Başka bir yerden yapıştırdığınızda her kaydın ayrı bir satırda kaldığını kontrol edin. Satır ayrımı tanınmazsa kayıtları ayrı satırlara yeniden yazarak düzenleyin. Buna karşılık listenin içinde boş bırakılmış bir satır varsa o satır görmezden gelinmez. İçteki boş satır, düzeltilmesi gereken bir girdi olarak bildirilir. Böylece daha sonraki satırların fark edilmeden başka sıra numaralarına kayması önlenir.

Sonuç tablosundaki kaynak satır numarası, dış boşlukları kırpılmış metindeki birinci satırdan başlayarak verilir. Bu sayı, girdi kutusuna yapıştırılmadan önce başka bir belgede bulunan satırın numarası değildir. Kayıtlar tarih sırasına göre yazılmak zorunda değildir; sonuçtaki satır izi yazdığınız sırayı korur. Çakışmaları denetlemek için zaman sırası ayrıca incelenir. Dolayısıyla tablonun ilk kaydı en erken yatışa ait olmak zorunda değildir; özetteki en erken başlangıç bu durumdan bağımsız hesaplanır.

Bir listede en az bir, en fazla 31 kayıt bulunabilir. Bu sayı 31 takvim gününün tamamlandığı anlamına gelmez. Tek tarihte birkaç kayıt bulunabilir; başka tarihler hiç bulunmayabilir. Kayıt metni ayrıca en fazla 5000 karakter olabilir. Sayı ve metin uzunluğu sınırları, küçük bir günlük kümesinin açık biçimde işlenmesini sağlar. Bu sınırlar, günlük tutmanın süresi veya sıklığı hakkında bir öneri olarak okunmamalıdır.

Her aralık, başlangıcı dahil ve bitişi hariç bir zaman parçası olarak ele alınır. Bu yazımın pratik sonucu şudur: bir kaydın bittiği anda diğeri başlayabilir. İki kayıt aynı dakikayı paylaşmadığı için bu sınır teması çakışma sayılmaz. Örneğin bir kayıt 01:01'de biterken diğerinin 01:01'de başlaması kabul edilir. Her ikisi yine iki ayrı kayıt olarak kalır; araç bunları tek satırda birleştirmez.

Bir kaydın herhangi bir bölümü başka bir kaydın içine girerse liste reddedilir. Başlangıcı aynı olan iki aralık, iç içe geçen aralıklar ve tamamıyla aynı iki satır bu kontrolün kapsamındadır. Kontrol yalnız yazım sırasındaki komşulara bakılarak yapılmaz; zaman sırasına göre de karşılaştırma gerekir. Böylece araya başka satırlar yazılmış olması aynı zamanın toplamda iki kez sayılmasına yol açmaz. Hatalı liste için eksik bir toplam veya yalnız geçerli görünen satırların sonucu gösterilmez.

Birbirine değen kayıtların ayrı tutulması, özetin kayıt temeline bağlı olduğunu gösterir. Üç dakikalık tek bir aralık ile aynı üç dakikayı bir ve iki dakikalık iki aralığa ayıran liste aynı toplamı verir. Buna karşılık ilk listede bir, ikinci listede iki kayıt vardır. Ortalama ve medyan da buna göre değişebilir. Bu nedenle kayıtları bölmek veya birleştirmek yalnız metin düzenlemesi değildir; kayıt başına özetin dayandığı kümeyi değiştirir.

Her satırın süresi tam dakika olarak hesaplanır. Toplam, bu sürelerin toplanmasıdır. Ortalama ise toplam dakikanın geçerli kayıt sayısına bölünmesidir. Bölme tam çıkmıyorsa ortalama sadeleştirilmiş bir kesirle gösterilir. Örneğin paydası üç olan bir sonuç, ondalık basamaklara zorla yuvarlanarak kesinmiş gibi sunulmaz. Kesir hesaplanan ortalamanın tam değerini korur; girilen saatlerin gerçekte ne kadar doğru gözlendiğini belgelemez.

Medyan için satır süreleri küçükten büyüğe düşünülür. Tek sayıda kayıt varsa ortadaki süredir. Çift sayıda kayıt varsa ortadaki iki sürenin toplamı ikiye bölünür. Bu yüzden bütün girişler tam dakika olsa bile medyan yarım dakika olabilir. Bu durum yeni bir saniyeli ölçüm yapıldığı anlamına gelmez; iki tam dakika değerinin ortalamasının aritmetik sonucudur. Medyan hesabı, sonuç tablosunda girdi sırasının değiştirilmesini gerektirmez.

En kısa ve en uzun süre, bunların geldiği kaynak satırlarla birlikte okunabilir. Birden fazla satır aynı en kısa veya en uzun süreye sahipse eşitlik korunur; tek bir satır rastgele seçilmez. Tek kayıtlı listede toplam, ortalama, medyan, en kısa ve en uzun aynı süreyi gösterir. Bu, birbirinden bağımsız beş gözlem bulunduğu anlamına gelmez. Bütün bu özetler aynı tek kaydın farklı aritmetik görünümleridir.

Özetteki kapsanan tarih aralığı, en erken yatıştan en geç yataktan kalkışa kadar olan dış sınırı belirtir. Son uç bu aralığa dahil değildir. Bu sınırlar, aradaki her dakikanın bir kayıtla dolu olduğunu söylemez. İki kayıt arasında boşluk varsa boşluk yalnız boşluk olarak kalır. Toplama eklenmez; sıfır süreli yeni bir kayıt veya kayıp gün için hazırlanmış bir sonuç da oluşturmaz.

Bu nedenle dış sınırlar arasındaki takvim günü sayısından günlük ortalama çıkarılmaz. Ortalama, yalnız gerçekten girilmiş kayıtların sayısını kullanır. Bir hafta boyunca yalnız iki kayıt yazılmışsa elde edilen değer iki kaydın ortalamasıdır. Yazılmamış günler, sıfır dakika olarak bu bölmeye katılmaz. Bir kaydın gece yarısını geçmesi de onu otomatik olarak iki güne bölmez. Tam başlangıç ve bitişiyle bir kayıt olarak kalır.

Sabit UTC farkı artı 180 dakika seçilsin. Birinci kayıtta yatış 2026-10-10 23:30, yataktan kalkış 2026-10-11 07:00 olsun. İkinci kayıt 2026-10-11 23:45 ile 2026-10-12 07:30 arasında, üçüncü kayıt 2026-10-13 00:10 ile aynı gün 06:50 arasında bulunsun. Her iki ucun tarihi açıkça yazıldığı için gece geçişleri tahmin edilmez. Kayıtlar birbirine girmez; aralarında kalan zamanlar toplama katılmaz.

İlk süre 450, ikinci süre 465, üçüncü süre 400 dakikadır. Toplam 450 + 465 + 400 = 1315 dakika olur. Üç kayıt bulunduğundan tam ortalama 1315/3 dakikadır. Sıralı süreler 400, 450 ve 465 olduğu için medyan 450 dakikadır. En kısa süre üçüncü kaynak satırdaki 400 dakika, en uzun süre ikinci kaynak satırdaki 465 dakikadır. Dış sınır 2026-10-10 23:30'dan 2026-10-13 06:50'ye kadardır; bitiş dahil değildir. Bu sınırlar arasındaki boşluklar kayıt sayısını veya toplamı artırmaz.

Sabit UTC farkı sıfır dakika olsun. İlk satır 2026-10-02 01:00 ile 01:01 arasını, ikinci satır aynı tarihte 01:01 ile 01:03 arasını bildirsin. İkinci satırda da tam tarih yazılır. İlk kayıt bittiği anda ikincisi başladığından iki aralık birbirine değer. Bitiş ucunun hariç tutulması sayesinde aynı dakika iki kez sayılmaz. Bu örnek, sürelerin nasıl işlendiğini göstermek için seçilmiş bir aritmetik sınır örneğidir.

Süreler sırasıyla bir ve iki dakikadır. Toplam üç, kayıt sayısı ikidir. Ortalama 3/2 dakika olur. İki süre bulunduğundan medyan da (1 + 2) / 2 = 3/2 dakikadır. En kısa kayıt birinci, en uzun kayıt ikinci kaynak satırdadır. Dış sınır 01:00'dan 01:03'e kadardır. İki satırı tek bir üç dakikalık kayıt halinde yazmak toplamı değiştirmez; ancak kayıt sayısını bire, ortalama ile medyanı üç dakikaya dönüştürür. Araç bu iki kayıt düzenini kendiliğinden birbirine çevirmemektedir.

Sabit UTC farkı artı 180 dakika seçilsin. İlk kayıt 2000-02-28 12:00'de başlayıp 2000-02-29 12:00'de bitsin. İkinci kayıt 2000-03-02 12:00 ile aynı gün 12:01 arasında olsun. Gregoryen takvimde 2000 yılı artık yıldır; şubatın 29. günü geçerlidir. İlk satır tam 24 saat, ikinci satır bir dakika içerir. Bu uçlar sağlık açısından bir süre örneği vermek için değil, tarih ve süre sınırlarının hesabını görünür kılmak için kullanılır.

İlk kayıt 1440, ikinci kayıt bir dakika sürer. Toplam 1441 dakikadır. İki kayıt bulunduğu için tam ortalama 1441/2 dakikadır. Sıralanan iki sürenin ortalaması alındığından medyan da 1441/2 dakikadır. En kısa süre ikinci, en uzun süre birinci kaynak satırda bulunur. Dış sınır 2000-02-28 12:00'dan 2000-03-02 12:01'e uzanır ve son an hariçtir. İlk kaydın 1440 dakika olması üst teknik sınıra uyar; aradaki kayıtsız zamanlar toplama eklenmez.

Örnek 1: Üç kayıt ve açık boşluk

- Kayıtların anlamı: Bildirilen yatış ve yataktan kalkış zamanları. - Saat varsayımı: Bütün kayıtlar tek sabit UTC farkında. - Sabit UTC farkı: 180 dakika (UTC+03:00). - Kayıtlar:

`text 2026-10-10 23:30;2026-10-11 07:00 2026-10-11 23:45;2026-10-12 07:30 2026-10-13 00:10;2026-10-13 06:50 `

Sonuçlar

Kayıt tablosu

Örnek 2: Birbirine değen kısa kayıtlar

- Kayıtların anlamı: Bildirilen yatış ve yataktan kalkış zamanları. - Saat varsayımı: Bütün kayıtlar tek sabit UTC farkında. - Sabit UTC farkı: 0 dakika (UTC+00:00). - Kayıtlar:

`text 2026-10-02 01:00;2026-10-02 01:01 2026-10-02 01:01;2026-10-02 01:03 `

Sonuçlar

Kayıt tablosu

Örnek 3: Artık gün ve 24 saat sınırı

- Kayıtların anlamı: Bildirilen yatış ve yataktan kalkış zamanları. - Saat varsayımı: Bütün kayıtlar tek sabit UTC farkında. - Sabit UTC farkı: 180 dakika (UTC+03:00). - Kayıtlar:

`text 2000-02-28 12:00;2000-02-29 12:00 2000-03-02 12:00;2000-03-02 12:01 `

Sonuçlar

Kayıt tablosu

1. Her nottan yatışın ve yataktan kalkışın tam tarihini ve saatini alın; hangi sabit UTC farkı varsayımıyla aynı listede ele alındıklarını açıkça seçin. 2. Her eşleşmeyi ayrı satıra, iki hücreyi noktalı virgülle ayırarak yazın. Arada boş satır bırakmayın; gece yarısını geçen kayıtta kalkış tarihini açıkça belirtin. 3. Sonuç tablosunda kaynak satırlarıyla tarihleri karşılaştırın. Ardından toplam, kayıt başına ortalama, medyan ve dış tarih sınırını okuyun; aradaki kayıtsız günleri hesapta varmış gibi değerlendirmeyin.

1. Bildirilen kaynak satırlarını kendi zaman notlarıyla karşılaştırın. İki kaydın aynı aralığı tekrar edip etmediğini veya uçların yanlış tarihle yazılıp yazılmadığını belirleyin. 2. Yalnız kendi kaynağınızda doğrulayabildiğiniz tarih ve saatleri düzeltin. Eksik bir zamanı tahmin etmeyin; ayrı kayıtların gerçekten aynı anı paylaşıp paylaşmadığını kontrol edin. 3. Listeyi yeniden hesaplayıp her satırın süresini okuyun. Bir aralığı bölmüş veya iki aralığı birleştirmişseniz kayıt sayısı, ortalama ve medyanın bu yeni kayıt düzenine bağlı olduğunu dikkate alın.

Hesap girdileri ve sonuçları, burada tanımlanan aralık hesabı sırasında dışarıya gönderilmez. Kayıt metninin kendiliğinden kalıcı olarak saklanması veya başka bir sisteme aktarılması bu işlevin parçası değildir. Bir kez hesap yapmış olmak, daha sonra açılabilecek bir günlük arşivi oluştuğu anlamına gelmez. Kayıt kümesinin neyi içerdiği de yalnız sizin bildirdiğiniz satırlara bağlıdır; araç eksik bir geceyi başka verilerden aramaz.

Kaynak kullanımındaki temel yaklaşım, kavramsal ayrımı açık atıfla belirtmek ve anlatımı özgün tutmaktır. [NHLBI'nin kullanım açıklaması](https://www.nhlbi.nih.gov/about/contact/trademark-branding-and-logo), içeriklerin çoğunun kamu malı olduğunu belirtirken biçimlendirilmiş yayınların değiştirilmemesini, üçüncü taraf istisnalarını ve logo kullanımındaki sınırlamaları da açıklar. Bu rehber, kaynak formun düzenini, görsellerini veya örnek kayıtlarını çoğaltmaz. Kaynağa atıf verilmesi, kurumun bu hesap aracını incelediği veya onayladığı anlamına gelmez.

Source: National Heart, Lung, and Blood Institute; National Institutes of Health; U.S. Department of Health and Human Services.