Planlı sürenin neye dönüştüğünü inceleme
Bir makinenin vardiya boyunca açık olması, ayrılan bütün zamanın sağlam ürün üretimine dönüştüğü anlamına gelmez. Sürenin bir bölümü duruşta geçebilir, çalışan makine ideal hızının altında kalabilir ve üretilen parçaların bir bölümü ilk geçişte sağlam olmayabilir. OEE hesabı bu üç etkiyi ayrı oranlarla ele alır. Bu araç ayrıca oranların arkasındaki süreleri ortak dakika tabanına getirir; böylece planlı üretim süresinin hangi bölümlere ayrıldığını birlikte kontrol edebilirsiniz.
Hesap tek makine, tek ürün ve tek ideal çevrim süresi içindir. Farklı ürünlerin farklı ideal sürelerini tek bir çevrim rakamına sıkıştırmak bu modelin kapsamı değildir. Girdiğiniz zaman aralığında ürün ve ideal çevrim tanımının tutarlı olması gerekir. Aynı koşul parça sayımları için de geçerlidir: toplam ve ilk geçişte sağlam adetler, planlı süreyle aynı kayıt aralığını kapsamalıdır. Bir vardiyanın süresiyle başka vardiyanın üretimini birleştirmeyin.
Sonuç üretim miktarı, satış geliri veya kârlılık göstergesi değildir. İdeal çevrimin doğru belirlendiğini, duruşların doğru sınıflandığını veya ürünlerin gerçekten sağlam olduğunu araç dışarıdan doğrulamaz. Bu bilgileri hazırladıktan sonra, verilen kapsam içinde kullanılabilirlik, hız performansı, kalite ve süre mutabakatı hesaplanır. Ekrandaki yüzde, tek başına iyi veya kötü işletme kararı vermez; evrensel bir başarı eşiği veya sertifika anlamına gelmez.
Planlı üretim süresini doğru hazırlama
Planlı üretim süresi P, üretime ayrılmış ve planlı molalar çıkarıldıktan sonra kalan dakikadır. Örneğin toplam 480 dakikalık aralıktan üretim dışı kabul ettiğiniz 30 dakikalık planlı mola çıkarılmışsa bu araca 450 dakika yazılır. Planlı molayı hem başta çıkarmak hem duruş alanına tekrar eklemek, aynı zamanı iki kere dışlamaktır. Hangi araların üretim planının dışında bulunduğunu hesap dışında açık biçimde belirleyin.
Duruş S, yalnız bu P süresinin içinde gerçekleşen duruş dakikalarıdır. Duruşun planlı üretim süresini aşmasına izin verilmez. Kullanılabilir çalışma süresi R=P−S olarak bulunur. Bu bölümleme, bütün duruş nedenlerini ayrı olaylar halinde kayıt altına alan bir sistem kurmaz. Aynı dakikayı farklı duruş nedenleriyle tekrar toplamak veya üretime ayrılmamış zamanı duruş gibi eklemek sonucu bozar.
Bütün süreleri dakika cinsinden kullanın. Bir buçuk saat için 1,5 yazmak yerine 90 dakika yazılmalıdır. İdeal çevrim ise dakika başına ürün sayısı değil, bir ürün için gereken ideal dakika olarak girilir. Otuz saniyelik ideal çevrim 0,5 dakikadır. Süre ve hız birimlerini karıştırmamak önemlidir: iki ürün/dakika hızını doğrudan çevrim alanına 2 yazmak yerine, karşılık gelen 0,5 dakika/ürün değerini hazırlayın.
İdeal çevrim ve sayımlar
İdeal çevrim c, bu ürünün seçilmiş koşullarda bir birimini üretmek için kullanılan ideal süre varsayımıdır. Gerçekleşen ortalama çevrimi bu alana yazarak her çalışmanın performansını kendiliğinden yüzde yüze getirmeyin. Araç ideal süreyi üretim geçmişinden tahmin etmez veya makine üreticisinin değerini getirmez. Ölçüm ve tanım dışarıda hazırlanır; aynı hesapta bütün parçalar için aynı ideal çevrim kullanılır.
Toplam adet N, aynı planlı aralıkta üretilmiş toplam tam ürün sayısıdır. İlk geçişte sağlam adet G, bu toplamın yeniden işleme gerektirmeden sağlam kabul edilen kısmıdır. Sağlam adet toplamı aşamaz. Sayımlar kesirli kabul edilmez; ürünü başka bir miktar birimiyle izliyorsanız bu tam adet profilinin uygunluğunu ayrıca değerlendirin. Yeniden işlenmiş bir parçayı, sırf sonradan sağlam hale geldiği için ilk geçişte sağlam saymayın.
Bir parçanın yeniden işlenmesi onu ilk geçiş sayımında yeni bir parça haline getirmez. Toplam ve sağlam kayıtların aynı sayım mantığını kullandığından emin olun. Bu formda hurda ile yeniden işleme ayrı sayım alanları değildir; N−G ilk geçişte sağlam olmayan toplamı verir. Bunun hangi bölümünün hurda, hangi bölümünün tekrar işleme olduğu veya tekrar işlemenin gerçek ek süresi ayrıca hesaplanmaz.
Üç oranı ayrı okuma
Kullanılabilirlik A=R/P biçimindedir. Planlı üretime ayrılan sürenin ne kadarının, yazdığınız duruşlar çıkarıldıktan sonra kaldığını gösterir. Örneğin 450 planlı dakikadan 45 dakika duruş çıkarsa 405 dakika kalır ve kullanılabilirlik yüzde 90 olur. Bu oran, çalışma süresinde ne hızla veya ne kalitede üretim yapıldığını henüz söylemez. O etkiler diğer iki bileşende değerlendirilir.
Hız performansı V=c×N/R olarak hesaplanır. Paydaki c×N, bütün üretilen adetlerin ideal hızda gerektireceği süredir. Bu ideal süreyi gerçek kullanılabilir çalışma süresine bölmek, hız kaybını ayırmaya yarar. Örneğin ideal çevrimi 0,5 dakika olan 720 parça için ideal toplam süre 360 dakikadır. Kullanılabilir çalışma süresi 405 dakika ise performans 360/405, yani 8/9 olur; bu oran kullanılabilirliğin tekrarı değildir.
İlk geçiş kalite oranı Q=G/N biçimindedir. Toplam 720 parçanın 684’ü ilk geçişte sağlamsa kalite 684/720=19/20, yani yüzde 95’tir. Kalite oranı, yeniden işlenerek sonradan kabul edilen ürünleri sağlam paya eklemez. Başka bir rapor yeniden işlemeyi sağlam üretimle birlikte sayıyorsa aynı yüzdeyi beklemek doğru değildir. Önce kalite payının tanımını ve kayıt aralığını eşitlemek gerekir.
OEE oranı ile çarpımın alanı
Üç bileşen de tanımlı olduğunda OEE, kullanılabilirlik çarpı hız performansı çarpı ilk geçiş kalitesi olarak bulunabilir. Aynı girdilerle bu çarpım c×G/P ifadesine sadeleşir. Pay, ilk geçişte sağlam parçaların ideal çevrimle gerektirdiği süredir; payda planlı üretim süresidir. Bu rehberde fiziksel OEE denilen oran, sağlam üretime dönüşen ideal sürenin planlı süre içindeki payıdır.
Sıfır üretim veya tamamen duruş halinde bazı bileşenlerin paydası sıfır olabilir. Bir oran tanımsızsa onu sessizce yüzde sıfır ya da yüzde yüz yapıp üçlü çarpıma koymak doğru değildir. Araç çarpımın tanımsızlığını görünür tutar. Buna karşılık P her zaman pozitif olduğu için c×G/P doğrudan hesaplanabilir. Bu yüzden fiziksel OEE sıfır görünürken üç faktörün çarpımı tanımsız görünebilir; bu iki satır farklı hesap alanlarını anlatır.
Kullanılabilir çalışma süresi pozitif, toplam üretim sıfırsa kullanılabilirlik hesaplanabilir. Performans 0/R olduğu için sıfırdır; kalite 0/0 olduğundan tanımsızdır. İlk geçişte sağlam adet de sıfır olduğundan fiziksel OEE sıfırdır. Makinenin duruş dışındaki sürede hiç üretim vermemesi, yalnız duruş oranına bakarak görülemeyen bir durumdur. Kalan bu sürenin nasıl yorumlanacağı sayımlar ve olay kayıtlarıyla ayrıca incelenmelidir.
Planlı sürenin tamamı duruşsa R=0 olur. Geçerli bu profilde toplam üretim ve ilk geçişte sağlam adet sıfırdır. Kullanılabilirlik sıfır, hız performansı ve kalite tanımsızdır. Fiziksel OEE yine sıfırdır; sıfıra bölme yapılmaz. Sıfır durumlarının bu açık sunumu, veri olmayan bir bileşen hakkında performans veya kalite kararı üretilmesini önler. Başka yazılımlar farklı gösterim kullanabilir; karşılaştırmada bu fark da korunmalıdır.
Yüzde yüzü aşan veriyi kırpmama
İdeal toplam üretim süresi c×N, kullanılabilir çalışma süresi R değerini aşamaz. Aşıyorsa bu dar model girdileri tutarsız kabul eder ve hesaplamayı durdurur. Performansı yüzde yüze kırparak devam etmez. Böyle bir kırpma, yanlış bir ideal çevrimi veya farklı zaman aralıklarından alınmış sayımları gizleyebilir; süre kayıplarının toplamını da anlamlı olmaktan çıkarır.
Ret durumunda önce birimleri kontrol edin. İdeal çevrim saniye olarak hazırlanmışken dakika alanına yazılmış olabilir. Toplam adet başka aralıktan gelmiş, duruş aynı dakika için iki kere sayılmış veya planlı süre yanlış daraltılmış olabilir. Bunlar olası kontrol noktalarıdır; araç hangisinin gerçek neden olduğunu söylemez. Sorun çözüldükten sonra doğrulanmış veriyi yeniden girin. Uyarıyı aşmak için ideal süreyi rastgele küçültmeyin veya duruşu azaltmayın.
Dört süre parçasının mutabakatı
Planlı üretim süresi dört parçaya ayrılır. Duruş kaybı S dakikadır. Hız kaybı R−c×N, kullanılabilir süre ile toplam üretimin ideal süresi arasındaki farktır. İlk geçiş kalite kaybı c×(N−G), ilk geçişte sağlam olmayan adetlerin ideal süre karşılığıdır. Tam verimli süre c×G, ilk geçişte sağlam adetlerin ideal çevrimle gerektirdiği süredir.
Bu dört parça tam olarak planlı süreyi vermelidir: P=S+(R−cN)+c(N−G)+cG. Denkliğin kontrolü yalnız yüzde toplamına bakmaktan daha açıklayıcıdır. Bir duruş kaybı ile bir hız kaybı aynı dakika tabanına taşınır ve sağlam üretimin ideal süre karşılığıyla birlikte bütünü tamamlar. Her parça geçerli girdilerde sıfır veya pozitif olur; eksi hız kaybını sıfıra keserek denkliği saklamak yerine veri reddedilir.
Kalite kaybının ideal dakika karşılığı, kusurlu ürünlere fiilen harcanmış bütün süreyi ölçtüğü anlamına gelmez. Tekrar işleme süresi, kontrol süresi veya hurdanın parasal maliyeti ayrı alanlar değildir. Hız kaybı da tek tek küçük duruşların veya nedenlerin olay listesini vermez. Kayıp parçaları ortak süre tabanındaki aritmetik ayrışımı gösterir. Neden analizi için üretim kayıtlarına dönmek gerekir; ekran tek başına kusurun kaynağını veya sorumlusunu belirlemez.
Teknik sınırlar ve gösterim
Planlı üretim süresi 0,000001 ile 1.000.000.000 dakika arasında pozitif olmalıdır. İdeal çevrim 0,000001 ile 1.000.000 dakika/ürün aralığındadır. Duruş sıfır ile 1.000.000.000 dakika arasında olabilir ve ayrıca planlı süreyi aşamaz. Süre alanlarında en çok altı değer değiştiren ondalık basamak kullanılır; hücre uzunluğu kırk karakterle sınırlıdır. Bu aralıklar teknik hesap sınırlarıdır; makinenin gerçek hızına veya uygun ölçüm aralığına ilişkin onay değildir.
Toplam ve ilk geçişte sağlam adet sıfır ile 1.000.000.000.000 arasında tam sayıdır. Tam sayı alanına ondalık, üs veya birim eklenmez. Sürelerde nokta veya virgül yalnız ondalık ayırıcıdır; binlik gruplama amacı taşımaz. Bin için 1000, yarım dakika için 0,5 yazın. Değeri değiştirmeyen son sıfırlar süre hücresinin sınırı içinde kalabilir; desteklenmeyen anlamlı basamaklar yuvarlanarak kabul edilmez.
Girdiler ham metindeki kesin değerleriyle denetlenir. Oranlar ve süre parçaları ara yuvarlamayla değiştirilmez; sonuçta görünen ondalıklar okunabilir gösterimlerdir. Kesin kesirler, sıfır durumları ve süre mutabakatı ayrıca korunur. Görüntüde birkaç yüzde aynı görünse bile kesin değerler farklı olabilir. Karşılaştırma yaparken önce ölçüm kapsamını, sonra kesin hesap ilişkilerini değerlendirin; yalnız yuvarlanmış OEE rakamını bir hedef veya işletmeler arası sıralama olarak kullanmayın.
Yüzdeler en çok altı ondalık basamakta gösterilir. Kesin oran bu görünümde tam temsil edilemiyorsa önünde yaklaşık işareti bulunur. Görünümde sıfıra yuvarlanacak kadar küçük pozitif yüzde, sıfır gibi sunulmak yerine <0,000001% biçiminde belirtilir. Tanımsız oranlar ise yüzde işareti taşıyan bir sıfırla değiştirilmez. Böylece gerçek sıfır, çok küçük pozitif sonuç ve paydası bulunmayan oran aynı görüntüye indirgenmez.
Tablodaki her süre payı ayrı yuvarlanır. Bu yüzden görünen dört yüzdenin toplamı yüzde 100’ün biraz altında veya üstünde olabilir. Kesin sürelerin toplamı planlı süreye, kesin payların toplamı bire eşittir. Tablodaki yüzde 100 toplam satırı bu kesin ilişkiyi ifade eder. Görünüm farkını kapatmak için duruşa, hız kaybına, kalite kaybına veya tam üretken süreye ekleme yapılmaz; kayıp kovalarının gerçek hesap değerleri değiştirilmez.
Örnek 1: Duruş, hız ve kalite kaybını birlikte görme
Planlı üretim süresi 450 dakika, bu süre içindeki duruş 45 dakika ve ideal çevrim 0,5 dakika/ürün olsun. Toplam üretim 720, ilk geçişte sağlam üretim 684 adettir. Kullanılabilir çalışma süresi 405 dakika olur. Kullanılabilirlik 405/450=9/10, hız performansı 360/405=8/9 ve kalite 684/720=19/20 biçimindedir. Üç faktör de tanımlıdır; çarpımları 19/25, yani yüzde 76’dır.
Duruş kaybı 45, hız kaybı 405−360=45, kalite kaybı 0,5×36=18 ve tam verimli süre 0,5×684=342 dakikadır. Mutabakat 450=45+45+18+342 olarak sağlanır. Doğrudan fiziksel OEE de 342/450=19/25 olur. Böylece hem üç oran hem süre ayrışımı aynı sonuca bağlanır. Bu örnekte yüzde 76’ya bir başarı etiketi verilmez; sayının hangi kayıplardan oluştuğu görünür kılınır.
Örnek 1 girdilerinin tamamı
| Girdi | Değer |
|---|---|
| Hesap dışında doğrulanan kapsam | Tek makine/ürün/ideal çevrim · molalar P dışında · ilk geçiş sağlam |
| Üretime ayrılmış planlı süre P (dakika) | 450 |
| P süresinin içindeki duruş S (dakika) | 45 |
| Bir ürünün ideal çevrimi c (dakika/birim) | 0.5 |
| Bu sürede üretilen toplam N (tam adet) | 720 |
| İlk geçişte sağlam çıkan G (tam adet) | 684 |
Sonuç başlığı: Fiziksel OEE. Sonuç değeri: 76%.
Örnek 1 sonuçlarının tamamı
| Sonuç satırı | Değer |
|---|---|
| Üretime ayrılmış planlı süre | 450 dakika |
| Planlı sürenin içindeki duruş | 45 dakika |
| Çalışma süresi | 405 dakika |
| İdeal çevrim | 0,5 dakika/birim |
| Toplam üretilen adet | 720 |
| İlk geçişte sağlam adet | 684 |
| Kullanılabilirlik A | 90% |
| Hız performansı V | ≈ 88,888889% |
| İlk geçiş kalite oranı Q | 95% |
| A × V × Q faktör çarpımı | 76% |
| Fiziksel OEE | 76% |
| Fiziksel OEE kesin oranı | 19/25 |
| Kesin süre mutabakat farkı | 0/1 dakika |
| Faktör − fiziksel OEE kesin farkı | 0/1 |
| Duruş kaybı | 45 dakika |
| Hız kaybı | 45 dakika |
| İlk geçiş kalite kaybı | 18 dakika |
| Tam üretken süre | 342 dakika |
| Çalışma durumu | Üretim var |
| Kalite profili | İlk geçişte sağlam; yeniden işleme dahil değil |
Örnek 1 süre mutabakat tablosu
| Süre bileşeni | Kesin süre (dakika) | Gösterilen süre (dakika) | Planlı süre payı |
|---|---|---|---|
| Duruş kaybı | 45/1 | 45 | 10% |
| Hız kaybı | 45/1 | 45 | 10% |
| İlk geçiş kalite kaybı | 18/1 | 18 | 4% |
| Tam üretken süre | 342/1 | 342 | 76% |
| Planlı süre toplamı | 450/1 | 450 | 100% |
Örnek 1 için gösterilen beş hesap adımı
1. Planlı molalar çıktıktan sonra üretime ayrılmış P süresini kullanın. P içindeki duruş S’yi çıkarıp çalışma süresi R=P−S değerini bulun. 2. İdeal toplam üretim süresi cN ve ilk geçişte sağlam üretimin ideal süresi cG değerlerini tam hesaplayın. cN çalışma süresini aşarsa girdileri düzeltin. 3. Duruş S, hız kaybı R−cN, kalite kaybı c(N−G) ve tam üretken süre cG değerlerini ayırın; toplamlarının P’ye eşit olduğunu doğrulayın. 4. A=R/P her zaman tanımlıdır. V=cN/R yalnız R pozitifken; Q=G/N yalnız N pozitifken tanımlıdır. Tanımsız faktörleri sıfır oran gibi göstermeyin. 5. Fiziksel OEE’yi cG/P ile hesaplayın. Üretim yoksa bu oran sıfırdır; faktör çarpımı yine tanımsız kalabilir. Bütün faktörler tanımlıysa çarpımlarını fiziksel oranla kesin olarak karşılaştırın.
Örnek 1 için gösterilen dört kapsam notu
- Tek makine, tek ürün, tek ideal çevrim ve aynı planlı süre kapsamı gerekir. Planlı molalar P dışında, duruş ise P içindedir; aynı süre iki kez düşülmez. - Kalite ilk geçişte sağlam çıkan adettir. Yeniden işlenerek sonradan kabul edilen ürünler G’ye eklenmez. Farklı kaynaklardaki good+rework profili bu hesapla birleştirilmez. - Tanımsız V, Q veya faktör çarpımı sıfır yüzde değildir. Fiziksel OEE ise pozitif P paydasıyla ayrı hesaplanır. Kesin kesirler korunur; yaklaşık yüzde ≈, çok küçük pozitif yüzde < işaretiyle gösterilir. - Evrensel iyi/kötü eşiği, ISO 22400 sertifikası veya uygunluğu, kapasite artışı ve kâr garantisi verilmez. İdeal çevrimin ve süre sınıflarının gerçekliği kullanıcı tarafından ayrıca doğrulanır.
Örnek 2: Çalışma süresi var, üretim yok
Planlı süre 120 dakika, duruş 30 dakika, ideal çevrim 0,5 dakika/ürün ve iki üretim sayımı da sıfır olsun. Kullanılabilir çalışma süresi 90 dakikadır. Kullanılabilirlik 90/120=3/4, yani yüzde 75’tir. Hız performansı 0/90 olduğundan sıfırdır. Kalite 0/0 olduğu için tanımsızdır; hiç ürün üretilmemişken bütün ürünler sağlam veya bütün ürünler kusurlu denmez.
Üç faktörün çarpımı tanımsız kalır. Fiziksel OEE ise 0,5×0/120=0 olduğundan yüzde sıfırdır. Süre ayrışımı 30 dakika duruş, 90 dakika hız kaybı, sıfır kalite kaybı ve sıfır tam verimli süredir. Toplam 120=30+90+0+0 olur. Bu ayrışım, duruş dışındaki 90 dakikada ürün kaydı bulunmadığını gösterir; bunun gerçek nedenini veya olay sınıflamasını kendiliğinden belirlemez.
Örnek 2 girdilerinin tamamı
| Girdi | Değer |
|---|---|
| Hesap dışında doğrulanan kapsam | Tek makine/ürün/ideal çevrim · molalar P dışında · ilk geçiş sağlam |
| Üretime ayrılmış planlı süre P (dakika) | 120 |
| P süresinin içindeki duruş S (dakika) | 30 |
| Bir ürünün ideal çevrimi c (dakika/birim) | 0.5 |
| Bu sürede üretilen toplam N (tam adet) | 0 |
| İlk geçişte sağlam çıkan G (tam adet) | 0 |
Sonuç başlığı: Fiziksel OEE. Sonuç değeri: 0%.
Örnek 2 sonuçlarının tamamı
| Sonuç satırı | Değer |
|---|---|
| Üretime ayrılmış planlı süre | 120 dakika |
| Planlı sürenin içindeki duruş | 30 dakika |
| Çalışma süresi | 90 dakika |
| İdeal çevrim | 0,5 dakika/birim |
| Toplam üretilen adet | 0 |
| İlk geçişte sağlam adet | 0 |
| Kullanılabilirlik A | 75% |
| Hız performansı V | 0% |
| İlk geçiş kalite oranı Q | Tanımsız (üretim adedi sıfır) |
| A × V × Q faktör çarpımı | Tanımsız (en az bir faktörün paydası sıfır) |
| Fiziksel OEE | 0% |
| Fiziksel OEE kesin oranı | 0/1 |
| Kesin süre mutabakat farkı | 0/1 dakika |
| Faktör − fiziksel OEE kesin farkı | Uygulanmaz (faktör çarpımı tanımsız) |
| Duruş kaybı | 30 dakika |
| Hız kaybı | 90 dakika |
| İlk geçiş kalite kaybı | 0 dakika |
| Tam üretken süre | 0 dakika |
| Çalışma durumu | Çalışma süresi var; üretim yok |
| Kalite profili | İlk geçişte sağlam; yeniden işleme dahil değil |
Örnek 2 süre mutabakat tablosu
| Süre bileşeni | Kesin süre (dakika) | Gösterilen süre (dakika) | Planlı süre payı |
|---|---|---|---|
| Duruş kaybı | 30/1 | 30 | 25% |
| Hız kaybı | 90/1 | 90 | 75% |
| İlk geçiş kalite kaybı | 0/1 | 0 | 0% |
| Tam üretken süre | 0/1 | 0 | 0% |
| Planlı süre toplamı | 120/1 | 120 | 100% |
Örnek 2 için gösterilen beş hesap adımı
1. Planlı molalar çıktıktan sonra üretime ayrılmış P süresini kullanın. P içindeki duruş S’yi çıkarıp çalışma süresi R=P−S değerini bulun. 2. İdeal toplam üretim süresi cN ve ilk geçişte sağlam üretimin ideal süresi cG değerlerini tam hesaplayın. cN çalışma süresini aşarsa girdileri düzeltin. 3. Duruş S, hız kaybı R−cN, kalite kaybı c(N−G) ve tam üretken süre cG değerlerini ayırın; toplamlarının P’ye eşit olduğunu doğrulayın. 4. A=R/P her zaman tanımlıdır. V=cN/R yalnız R pozitifken; Q=G/N yalnız N pozitifken tanımlıdır. Tanımsız faktörleri sıfır oran gibi göstermeyin. 5. Fiziksel OEE’yi cG/P ile hesaplayın. Üretim yoksa bu oran sıfırdır; faktör çarpımı yine tanımsız kalabilir. Bütün faktörler tanımlıysa çarpımlarını fiziksel oranla kesin olarak karşılaştırın.
Örnek 2 için gösterilen dört kapsam notu
- Tek makine, tek ürün, tek ideal çevrim ve aynı planlı süre kapsamı gerekir. Planlı molalar P dışında, duruş ise P içindedir; aynı süre iki kez düşülmez. - Kalite ilk geçişte sağlam çıkan adettir. Yeniden işlenerek sonradan kabul edilen ürünler G’ye eklenmez. Farklı kaynaklardaki good+rework profili bu hesapla birleştirilmez. - Tanımsız V, Q veya faktör çarpımı sıfır yüzde değildir. Fiziksel OEE ise pozitif P paydasıyla ayrı hesaplanır. Kesin kesirler korunur; yaklaşık yüzde ≈, çok küçük pozitif yüzde < işaretiyle gösterilir. - Evrensel iyi/kötü eşiği, ISO 22400 sertifikası veya uygunluğu, kapasite artışı ve kâr garantisi verilmez. İdeal çevrimin ve süre sınıflarının gerçekliği kullanıcı tarafından ayrıca doğrulanır.
Örnek 3: Planlı sürenin tamamı duruş
Planlı süre 60 dakika, duruş 60 dakika ve ideal çevrim bir dakika/ürün olsun. Toplam ve ilk geçişte sağlam adet sıfırdır. Kullanılabilir çalışma süresi sıfır, kullanılabilirlik de yüzde sıfırdır. Hız performansında payda sıfır olduğundan oran tanımsızdır. Toplam adet de sıfır olduğu için kalite tanımsızdır. Bu iki alana oran uydurularak tanımlı bir çarpım oluşturulmaz.
Fiziksel OEE, sağlam üretimin ideal süresi sıfır olduğu ve planlı süre pozitif kaldığı için yüzde sıfırdır. Duruş kaybı 60, hız kaybı sıfır, kalite kaybı sıfır ve tam verimli süre sıfır dakikadır. Mutabakat 60=60+0+0+0 biçimindedir. Kullanılabilir süre sıfırken pozitif toplam üretim girilseydi ideal üretim süresi kuralı sağlanmayacak ve hesap reddedilecekti. Böylece tamamen duruş profili ile tutarsız üretim kaydı birbirinden ayrılır.
Örnek 3 girdilerinin tamamı
| Girdi | Değer |
|---|---|
| Hesap dışında doğrulanan kapsam | Tek makine/ürün/ideal çevrim · molalar P dışında · ilk geçiş sağlam |
| Üretime ayrılmış planlı süre P (dakika) | 60 |
| P süresinin içindeki duruş S (dakika) | 60 |
| Bir ürünün ideal çevrimi c (dakika/birim) | 1 |
| Bu sürede üretilen toplam N (tam adet) | 0 |
| İlk geçişte sağlam çıkan G (tam adet) | 0 |
Sonuç başlığı: Fiziksel OEE. Sonuç değeri: 0%.
Örnek 3 sonuçlarının tamamı
| Sonuç satırı | Değer |
|---|---|
| Üretime ayrılmış planlı süre | 60 dakika |
| Planlı sürenin içindeki duruş | 60 dakika |
| Çalışma süresi | 0 dakika |
| İdeal çevrim | 1 dakika/birim |
| Toplam üretilen adet | 0 |
| İlk geçişte sağlam adet | 0 |
| Kullanılabilirlik A | 0% |
| Hız performansı V | Tanımsız (çalışma süresi sıfır) |
| İlk geçiş kalite oranı Q | Tanımsız (üretim adedi sıfır) |
| A × V × Q faktör çarpımı | Tanımsız (en az bir faktörün paydası sıfır) |
| Fiziksel OEE | 0% |
| Fiziksel OEE kesin oranı | 0/1 |
| Kesin süre mutabakat farkı | 0/1 dakika |
| Faktör − fiziksel OEE kesin farkı | Uygulanmaz (faktör çarpımı tanımsız) |
| Duruş kaybı | 60 dakika |
| Hız kaybı | 0 dakika |
| İlk geçiş kalite kaybı | 0 dakika |
| Tam üretken süre | 0 dakika |
| Çalışma durumu | Tam duruş; üretim yok |
| Kalite profili | İlk geçişte sağlam; yeniden işleme dahil değil |
Örnek 3 süre mutabakat tablosu
| Süre bileşeni | Kesin süre (dakika) | Gösterilen süre (dakika) | Planlı süre payı |
|---|---|---|---|
| Duruş kaybı | 60/1 | 60 | 100% |
| Hız kaybı | 0/1 | 0 | 0% |
| İlk geçiş kalite kaybı | 0/1 | 0 | 0% |
| Tam üretken süre | 0/1 | 0 | 0% |
| Planlı süre toplamı | 60/1 | 60 | 100% |
Örnek 3 için gösterilen beş hesap adımı
1. Planlı molalar çıktıktan sonra üretime ayrılmış P süresini kullanın. P içindeki duruş S’yi çıkarıp çalışma süresi R=P−S değerini bulun. 2. İdeal toplam üretim süresi cN ve ilk geçişte sağlam üretimin ideal süresi cG değerlerini tam hesaplayın. cN çalışma süresini aşarsa girdileri düzeltin. 3. Duruş S, hız kaybı R−cN, kalite kaybı c(N−G) ve tam üretken süre cG değerlerini ayırın; toplamlarının P’ye eşit olduğunu doğrulayın. 4. A=R/P her zaman tanımlıdır. V=cN/R yalnız R pozitifken; Q=G/N yalnız N pozitifken tanımlıdır. Tanımsız faktörleri sıfır oran gibi göstermeyin. 5. Fiziksel OEE’yi cG/P ile hesaplayın. Üretim yoksa bu oran sıfırdır; faktör çarpımı yine tanımsız kalabilir. Bütün faktörler tanımlıysa çarpımlarını fiziksel oranla kesin olarak karşılaştırın.
Örnek 3 için gösterilen dört kapsam notu
- Tek makine, tek ürün, tek ideal çevrim ve aynı planlı süre kapsamı gerekir. Planlı molalar P dışında, duruş ise P içindedir; aynı süre iki kez düşülmez. - Kalite ilk geçişte sağlam çıkan adettir. Yeniden işlenerek sonradan kabul edilen ürünler G’ye eklenmez. Farklı kaynaklardaki good+rework profili bu hesapla birleştirilmez. - Tanımsız V, Q veya faktör çarpımı sıfır yüzde değildir. Fiziksel OEE ise pozitif P paydasıyla ayrı hesaplanır. Kesin kesirler korunur; yaklaşık yüzde ≈, çok küçük pozitif yüzde < işaretiyle gösterilir. - Evrensel iyi/kötü eşiği, ISO 22400 sertifikası veya uygunluğu, kapasite artışı ve kâr garantisi verilmez. İdeal çevrimin ve süre sınıflarının gerçekliği kullanıcı tarafından ayrıca doğrulanır.
Akış 1: Tek üretim aralığını hazırlama ve kontrol etme
1. Tek makineyi, tek ürünü ve aynı kayıt aralığını seçin. İdeal çevrimin o ürün için dakika/ürün cinsinden hazırlanmış olmasını sağlayın; farklı ürünleri tek çevrimde toplamayın. 2. Üretime ayrılmış süreyi belirleyin ve planlı molaları bu süreyi hazırlarken çıkarın. Yalnız kalan planlı sürenin içindeki duruşları duruş alanına alın; aynı zamanı iki kere saymayın. 3. Aynı aralıktaki toplam ve ilk geçişte sağlam tam adetleri girin. Sonradan yeniden işlenmiş parçaları ilk geçişte sağlam paya eklemeyin; sağlam adedin toplamı aşmadığını kontrol edin. 4. Kullanılabilirlik, hız performansı ve kaliteyi ayrı okuyun. Tanımsız alan varsa hangi paydanın sıfır olduğunu görün; fiziksel OEE ile üçlü çarpımın her durumda aynı gösterime sahip olmasını beklemeyin. 5. Dört süre parçasının planlı süreye tam olarak bağlandığını inceleyin. Yüzdeyi tek başına bir hedef etiketi saymadan, hangi kaybın hangi tanımdan geldiğini üretim kayıtlarıyla birlikte değerlendirin.
Akış 2: Tutarsız veya sıfır üretimli veriyi inceleme
1. İdeal toplam üretim süresi kullanılabilir süreden büyükse önce hesap aralığını ve birimleri kontrol edin. Saniye ile dakika karışıklığına, farklı vardiya sayımına veya aynı duruşun tekrarına bakın. 2. Uyarıyı aşmak için veriyi rastgele değiştirmeyin. İdeal çevrim, planlı süre, duruş ve sayımların doğrulanmış tanımlarına dönün; gerçek bir düzeltme varsa yeniden girin. 3. Üretim sıfır ve kullanılabilir süre pozitifse performansın sıfır, kalitenin tanımsız olduğunu kontrol edin. Fiziksel OEE’nin sıfır olması, tanımsız kaliteye bir değer atanmasını gerektirmez. 4. Bütün planlı süre duruşsa kullanılabilirliğin sıfır, performans ve kalitenin tanımsız kaldığını görün. Geçerli bu durumda üretim sayımları da sıfır olmalıdır. 5. Süre mutabakatında duruş, hız kaybı, kalite kaybı ve tam verimli süreyi birlikte okuyun. Ekrandaki ideal dakika karşılıklarını gerçek tekrar işleme süresi veya parasal kayıp hesabı gibi kullanmayın.
Yöntem kaynakları ve kalite profili
Yöntem kaynağı, Vorne Industries’in [Calculate OEE](https://www.oee.com/calculating-oee/) teknik açıklamasıdır. Kullanılan dar profil ilk geçişte sağlam sayım, ideal çevrim ve üç oran ile doğrudan sağlam üretim süresi ilişkisini esas alır. Ayrı yayım ve güncelleme günleri kaynak kaydında bulunmadığından bu günler varsayılmaz. Donmuş tam metin okuma kaydı 18 Ekim 2026 tarihinde 10:43:56–10:47:48 UTC aralığıdır. Kaynak metni, şekli, tablosu, marka varlığı veya örneği bu rehbere aktarılmaz; açıklamalar ve sayısal örnekler özgündür.
NIST üzerinde barındırılan [Applying Visual Variables sunumunda](https://www.nist.gov/system/files/documents/2017/04/18/04_bernstein_applying_visual_variables.pdf) görülen sağlam ve yeniden işlemeyi birlikte kullanan kalite konvansiyonu, bu aracın ilk geçiş profilinin aktif hesap dayanağı değildir. İki kalite tanımı aynı formülde karıştırılmaz. Bu rehberde ISO 22400 metninin bütünü incelenmiş, bir standarda uygunluk doğrulanmış veya denetim onayı verilmiş sayılmaz. Sıfır üretimde tanımsız oranların sunumu ve kesin süre ayrışımı, bu yerel aracın açık matematiksel sözleşmesiyle ele alınır.