Çoklu Porsiyon ve Besin Öğesi Toplamı

Referans miktarı, beş öğenin gramlarının hangi örneğe ait olduğunu belirtir. Örneğin bir kayıttaki bütün gramlar aynı 100 g örneği tanımlamalıdır. Protein başka bir miktardan, yağ farklı bir porsiyondan alınarak aynı satıra konmaz. Hesap bunların ortak referansa ait olduğunu sizin beyanınıza dayanarak kabul eder. Satırın seçilen miktarı değişirken bileşimin oransal olarak korunduğu varsayılır; pişirme, su kaybı veya bileşim değişimi ayrıca modellenmez.

Her kayıt ayrı satıra yazılır ve tam 11 alan içerir. Alanları noktalı virgül ayırır; sayılarda ondalık virgül kullanılabilir. Aşağıdaki gösterim yalnız alan sırasını açıklar, veri kaydı olarak eklenmez. Referans ve porsiyon birimlerini kendi alanlarında belirtmek gerekir; miktar hücrelerine birim adını eklemek yerine sayıyı yazın. Böylece sayı ile birim, satır boyunca aynı anlamda izlenebilir.

`text etiket;refUnit;refQty;portionUnit;portionQty;count;P;C;F;A;L `

Burada refUnit referans birimi, refQty referans miktarı, portionUnit porsiyon birimi, portionQty tek porsiyon miktarı ve count adet anlamındadır. Son beş alan sırasıyla protein, kullanılabilir karbonhidrat, yağ, etanol ve liftir; hepsi referans örnekteki gram miktarıdır. Etiket en çok 40 karakterdir ve harf veya rakamla başlar. Harf, rakam, boşluk, parantez, alt çizgi, nokta, virgül, artı ve eksi kullanılabilir. Etiket içine HTML, noktalı virgül veya yeni satır konmaz.

En çok 20 kayıt girilebilir. Kayıtların arasına boş satır bırakılmaz. Aynı etiket iki kez yazıldığında kayıtlar otomatik birleşmez; iki satır da ayrı hesaplanır ve toplama katılır. Bu nedenle etiketlerin ayırt edici olması okumayı kolaylaştırır. İstemeden yinelenen bir satır, adı aynı diye dışarıda bırakılmaz. Toplamı yorumlamadan önce satır sayısı ve her satırın neyi temsil ettiği birlikte incelenmelidir.

Referans miktarı 0,001–10000 arasında ve en çok üç ondalık basamaklık değerde olmalıdır. Tek porsiyon miktarı 0–10000 arasında aynı hassasiyeti kullanır. Adet ise 0–10000 arasında, en çok iki ondalık basamaklık olabilir. Beş gram alanının her biri 0–10000 arasında ve en çok iki ondalık basamakla tanımlanır. Bunlar uygulamanın teknik sınırlarıdır; bir ürünün içerik aralığı veya bir kişinin tüketim sınırı değildir.

Bütün alanlar zorunludur. Bilinmeyen bir öğe boş bırakılıp sıfır kabul edilmez; sıfır ancak o öğe için açıkça beyan ettiğiniz değerse yazılır. Porsiyon miktarı veya adet sıfır olsa da diğer alanlar kontrol edilir. Referans miktarı sıfır olamaz, çünkü çarpanın paydasıdır. Fazla ondalıklı bir sayı kendiliğinden kısaltılarak kabul edilmez. Girdi doğrulaması, eksik bilgiyi tamamlayan veya belirsiz sayıları uygun hale getiren bir işlem değildir.

P alanına protein gramı yazılır; azot gramı yazılmaz. C, ağırlık temelli kullanılabilir karbonhidrattır; lif, poliol ve organik asit içermez ve monosakkarit eşdeğeri değildir. F normal besinsel yağdır; yağın alt türleri buna ayrıca eklenmez. A, saf etanol gramıdır; içecek hacmi veya hacim yüzdesi değildir. L ise C dışında ayrı geleneksel gıda lifidir; özgül veya izole bir lif için ayrı model kurulmaz. Bu ayrımlar seçilen hesabın giriş sözleşmesidir. FAO’nun toplam ve kullanılabilir karbonhidrat ile farklı ifade temellerini ayıran açıklamaları kaynak olarak kullanılmıştır. [FAO 2003, Bölüm 2.3](https://www.fao.org/4/y5022e/y5022e03.htm)

Aynı öğenin iki alanda bulunması toplamı artırır. Araç, girilen sayılardan içerik tanımını çıkarıp çakışan kısmı ayıklamaz. Örneğin lifin zaten dahil olduğu bir sayıyı C alanına koyup L alanına yeniden lif yazmak, bu ayrı öğe varsayımını karşılamaz. Bir değerin hangi temelde verildiği bilinmiyorsa, yalnız adı benziyor diye uygun sayılmaz. Girişler aralarında örtüşmeyen ve aynı referansa ait miktarlar olarak hazırlanmalıdır.

Kütle için g ve kg, hacim için mL ve L kullanılabilir. Referans ile porsiyon birimi aynı ailede olmalıdır: g ile kg eşleştirilebilir, mL ile L eşleştirilebilir. Gram ile mililitre eşleştirilmez. Kilo ve mili öneklerinin binlik ilişkileri aynı büyüklük türü içindeki dönüşümü sağlar; bu tanımlar NIST’in önek açıklamalarına dayanır. Hesapta 1 kg = 1000 g ve 1 L = 1000 mL kullanılır. [NIST, Metric (SI) Prefixes](https://www.nist.gov/pml/owm/metric-si-prefixes)

Birimler aynı aile içinde ortak temele çevrilir. Örneğin 0,2 kg referans, 200 g olarak okunur. Hacim kaydında ise 0,2 L, 200 mL olur. Bunlar kütleyi hacme dönüştürmez. Araç yoğunluk sormaz, yoğunluk varsaymaz ve bir gıda adından yoğunluk bulmaz. Aynı sayıların gram ve mililitreyle yazılması, aynı miktarın ifade edildiğini göstermez. İki aile arasındaki ayrım kayıt toplamlarında da korunur.

Önce tek porsiyon miktarı adetle çarpılarak seçilen toplam miktar bulunur. Bu miktar ile referans aynı birimde ifade edildikten sonra seçilen miktar referansa bölünür. Elde edilen çarpan, o satırdaki beş gramın her birine uygulanır. Örneğin 100 g referanstan 30 g’lık iki porsiyon seçilirse toplam miktar 60 g, çarpan 60/100 olur. Referansta beyan edilen 10 g protein bu varsayım altında 6 g olarak ölçeklenir.

Adet kesirli olabilir. Bir buçuk porsiyon, tek porsiyon miktarını 1,5 ile çarpmak demektir; bütün bir paket veya fiziksel parça sayısı doğrulanmış olmaz. Çarpan birden küçük, bire eşit veya birden büyük olabilir. Her durumda aynı satırın ortak bileşimi korunur. Farklı satırların çarpanları birbirine aktarılmaz. Bir referansın porsiyonuna uyan katsayı, başka miktarı ve başka gramları olan kaydın katsayısı yerine kullanılamaz.

Referansı kütleyle verilen bir kayıtta, beş ayrı gramın toplamı referansın gram karşılığını aşamaz. Bu karşılaştırma referans örnek üzerinden yapılır. Koşulun sağlanması, sayıların laboratuvarda doğrulandığı veya bileşimin fiziksel olarak yeterince tanımlandığı anlamına gelmez. Yalnız beyan edilen ayrı bileşenlerin toplamının beyan edilen örnek kütlesinden fazla olmaması denetlenir. Eksik kalan kütle otomatik olarak su, mineral veya başka bir öğe diye adlandırılmaz.

Hacim referansında aynı kontrol gram ile mililitre karşılaştırılarak yapılamaz. Örneğin beş gramın toplamını referansın mL sayısıyla karşılaştırmak, iki farklı büyüklüğü eşitlemiş olur. Bu kayıtlarda yoğunluk bilinmediğinden toplam örnek kütlesi çıkarılmaz. Kontrolün uygulanmaması da hacim kaydının fiziksel olarak doğrulandığını göstermez. Bütün kayıtlar, aynı bileşim ve ayrı öğeler hakkındaki açık beyanla sınırlı kalır; sayısal kabul gerçek analiz yerine geçmez.

Ölçeklenen proteinler kendi arasında, karbonhidratlar kendi arasında ve diğer üç öğe de ayrı ayrı toplanır. Beş öğenin gram toplamı bunlardan ayrıca elde edilir. Bu bileşen alt toplamı, bütün yiyecek veya içecek örneklerinin toplam kütlesi değildir. Hesapta yer almayan bileşenler bulunabilir; onların miktarı veya niteliği bu beş sayıdan belirlenmez. Özellikle hacim kaydındaki beş gramdan örneğin bütün kütlesi çıkarılamaz.

Seçilen örnek miktarları da ailelerine göre ayrı toplanır: kütle kayıtları gram, hacim kayıtları mililitre verir. Örneğin 50 g ve 200 mL bir arada gösterilebilir; bunlar 250 adlı ortak bir miktarda birleştirilmez. Buna karşılık iki kayıttaki protein gramları, aynı öğe tanımı korunuyorsa toplanabilir. Miktar ailesi ile öğe gramının rolü farklıdır. Bu ayrımı korumak, karışık kayıtların toplamını tek bir yiyecek miktarı gibi okumayı önler.

Seçilen beş öğe için kcal/g katsayıları sırasıyla 4, 4, 9, 7 ve 2; nominal kJ/g katsayıları 17, 17, 37, 29 ve 8’dir. Bu sınırlı model FAO’nun 2003 raporundaki ilgili genel faktörlere dayanır. Özel yağlar, farklı lif modelleri, polioller veya organik asitler için yeni katsayı uygulanmaz. Sonuç bu nedenle yalnız girilen beş ayrı öğenin nominal katkı alt toplamıdır. [FAO 2003, Bölüm 4.1–4.4](https://www.fao.org/4/y5022e/y5022e05.htm)

Toplam gramları P, C, F, A ve L ile gösterirsek kcal hesabı 4P + 4C + 9F + 7A + 2L olur. Nominal kJ hesabı ayrıca 17P + 17C + 37F + 29A + 8L olarak yapılır. İkinci toplam, ilkini 4,184 ile çarparak üretilmez. Fiziksel enerji birimi dönüşümü ile ayrı yuvarlak besin faktörlerinden yapılan toplam aynı işlem değildir. İki nominal sonucun oranının 4,184 olmaması bu tanımlar içinde beklenebilir. [FAO 2003, Bölüm 3.1 ve 3.5](https://www.fao.org/4/y5022e/y5022e04.htm)

Satır çarpanları, öğe miktarları ve toplamlar ara görüntüler yuvarlanarak hesaplanmaz. Sonuçlar en yakın altı ondalık basamakla, tam yarım durumunda yukarı yuvarlanarak gösterilir. Görüntü değeri tam karşılamıyorsa yaklaşık işareti kullanılır; tam kesirler ayrıca korunur. Bir satırın ekrandaki kısaltılmış sonucunu başka bir işlemde kullanmak, başlangıçtaki tam değerle devam etmekle aynı değildir. Toplamın görüntüsüyle satırların görüntülerini yeniden toplamak arasında bu nedenle son basamak farkı olabilir.

Pozitif olup milyonda birden küçük kalan bir miktar, tam sıfırmış gibi sunulmaz. İlgili birimle birlikte 0,000001’den küçük olduğu belirtilir ve pozitif tam kesir korunur. Bu, gerçek bir öğenin analizle saptandığını göstermez; yalnız verilen sayıların aritmetiğini korur. Benzer biçimde altı basamak veya kesir gösterimi ölçüm doğruluğu iddiası değildir. Sıfır sonuç ise seçilen miktar, adet veya açıkça beyan edilmiş gramların bu modeldeki etkisi olarak okunur.

Her satırın referans miktarını ve aynı örneğe ait beş ayrı gramı hazırlayın. Porsiyon miktarı ile adedi belirtirken kütle veya hacim ailesini koruyun. Sonuçta önce ortak birime çevrilmiş referansı, ardından seçilen toplam miktarı ve bunların çarpanını okuyun. Bu çarpanın beş öğeye aynı biçimde uygulanıp uygulanmadığını izleyin. Kesirli adetlerin de toplam miktarı etkilediğini unutmayın. Birden çok satır varsa her birinin kendi referansından başladığını koruyun; bir satırın miktarını diğerinin gramlarıyla eşleştirmeyin. Bu akış, her kaydın toplama hangi sayısal yoldan katıldığını açık tutar.

Önce kütle kayıtlarının gram toplamını ve hacim kayıtlarının mililitre toplamını ayrı okuyun. Bunları toplamak için yoğunluk varsaymayın. Ardından beş öğenin ayrı gram toplamlarını ve bu bileşenlerin alt toplamını inceleyin. Nominal kcal ile nominal kJ değerlerinin kendi katsayılarıyla hesaplandığını koruyun. Satır etiketleri aynı olsa bile her kaydın ayrı katıldığını kontrol edin. Sonuç, beyan ettiğiniz ölçeklere aittir; gerçek gıda enerjisinin ölçümü, kişisel tüketimin doğrulanması veya bir beslenme önerisi değildir. Toplamın hangi öğeleri içerdiğini sonuçla birlikte açıklamak, kapsamın istemeden genişlemesini önler.

İlk varsayımsal örnekte iki kütle referansı kullanılır. Örnek A’nın 100 g referansı, 30 g’lık iki porsiyona; Örnek B’nin 0,2 kg referansı, 50 g’lık 1,5 porsiyona ölçeklenir. Ortak gram temeline geçildikten sonra seçilen miktarlar 60 g ve 75 g olur. Her kaydın beş öğesi kendi çarpanıyla hesaplanır. Nominal toplamlar 147,6 kcal ve 620,4 kJ’dir; bunlar aynı sayının birim dönüşümü olarak üretilmez.

Yüklenebilir girdi:

`json { "context": "declared_same_composition_scaling", "componentBasis": "fao_2003_separate_five_grams", "records": "Örnek A;g;100;g;30;2;10;20;5;0;3\nÖrnek B;kg;0,2;g;50;1,5;8;12;4;0;2" } `

Ana sonuç: 147,600000 kcal

İkinci varsayımsal örnek, hacim ve kütle kaydını birlikte kullanır. Bir satırın seçilen miktarı 200 mL, diğerininki 50 g olur; bu iki toplam birleştirilmez. Öğelerin gramları ise kendi referans çarpanlarıyla hesaplanıp toplanır. Nominal enerji toplamları tam olarak 653/6 kcal ve 1376/3 kJ’dir. Kesirler, ara yuvarlama yapmadan devam eden hesabı açıklar. Bu örnek için tek bir toplam örnek kütlesi veya yoğunluk türetilmez.

Yüklenebilir girdi:

`json { "context": "declared_same_composition_scaling", "componentBasis": "fao_2003_separate_five_grams", "records": "Hacim Örneği;mL;150;L;0,2;1;3;6;1;0;0,5\nKütle Örneği;g;80;kg;0,1;0,5;4;10;2;0;1" } `

Ana sonuç: ≈108,833333 kcal

Üçüncü varsayımsal örnekte bütün referans alanları doldurulur, tek porsiyon miktarı 25 g ve adet sıfır seçilir. Seçilen miktar ve çarpan sıfır olduğu için ölçeklenen öğeler ile nominal katkılar sıfır çıkar. Referansın gramları yine açıkça beyan edilir ve kontrol edilir. Bu sonuç, gerçek bir gıdanın kalorisiz olduğuna ilişkin kanıt değildir. Yalnız o satırın seçilen sıfır adetle toplama katkı yapmadığını gösterir.

Yüklenebilir girdi:

`json { "context": "declared_same_composition_scaling", "componentBasis": "fao_2003_separate_five_grams", "records": "Sıfır Katkı;g;100;g;25;0;10;20;5;0;3" } `

Ana sonuç: 0,000000 kcal

FAO raporu 2003’te yayımlanmıştır; teknik çalıştay 3–6 Aralık 2002 tarihlidir. Buradaki kaynak okuma tarihi 17 Ekim 2026’dır. Kaynakların sınırlı sayısal olguları atıfla kullanılır; özgün açıklamalar ve porsiyon aritmetiği kaynak metin, tablo veya yazılım kopyası değildir. FAO’nun kendi yayın koşulları korunur ve bu araca yeni bir kaynak lisansı yakıştırılmaz. [FAO, Food energy — methods of analysis and conversion factors](https://www.fao.org/4/y5022e/y5022e00.htm), [NIST hak açıklamaları](https://www.nist.gov/open/copyright-fair-use-and-licensing-statements-srd-data-software-and-technical-series-publications)

Bu hesap için girişler ve sonuçlar sunucuya gönderilmez; işlem yerel yapılır. Hesap, gıda veritabanı, laboratuvar analizi veya etiket mevzuatı denetimi sunmaz. Bir toplamın matematiksel olarak elde edilmesi, o toplamın bir kişiye uygun veya yeterli olduğunu göstermez. Verileri başka yerde kullanırken her referansı, birimleri, adetleri ve beş ayrı öğenin tanımını korumak gerekir. Bu bilgiler çıkarılırsa toplamın hangi beyan edilmiş miktarlara ait olduğu anlaşılmaz.