Hangi üretim sorusunu cevaplar?

Bir üst ürünün belirli dönemde gerekli olması, onun bütün bileşenlerinin aynı dönemde sipariş edilmesi gerektiği anlamına gelmez. Önce eldeki üst ürün stoku ve daha önceden beklenen girişler değerlendirilir. Yeni üst ürün üretimi gerekiyorsa bu girişin hangi dönemde hazır olması gerektiği ve hazırlığın ne zaman başlatılacağı bulunur. Alt parçaların ihtiyacı da bu planlanan başlangıca göre doğar. Malzeme ihtiyaç planlama bu miktar ve zaman bağını birlikte kurar.

Bu araç küçük bir parça ağı için, ortak dönemler üzerinden ihtiyaç kadar sipariş yaklaşımı kullanır. Başlangıç stokları, dönemlik dış talepler, önceden planlanmış girişler, tedarik süreleri ve üst ürün başına bileşen kullanım miktarları dışarıda hazırlanmış girdilerdir. Araç talep tahmini yapmaz veya tedarikçinin gerçekten o tarihte teslim edeceğini doğrulamaz. Çıkan miktarlar, bu sabit varsayımlar altında tutarlı bir dönemlik malzeme planıdır.

Bir üretim emrinin nerede ve hangi makinede yapılacağı bu hesapta seçilmez. İş gücü, makine saati, vardiya, tedarikçi kapasitesi veya nakit sınırı kontrol edilmez. Stok dengesi kapanan bir planın gerçek hayatta uygulanabilir olduğu bundan çıkarılamaz. Bu ekran bir işletme kaynak planlama sisteminin bütün işlevlerini taşımaz; gerçek sipariş açmaz, sipariş iptal etmez veya planlanan hareketleri işletmenin kayıtlarına işlemez.

Bütün kalemlerde aynı dönem esasını kullanma

Plan ufku bir ile on iki dönem arasındadır. Dönemlerin tamamı aynı zaman esasını kullanır. Bir dönem hafta olarak hazırlanmışsa bütün talep ve giriş dizileri o haftalara, bütün tedarik süreleri de tam hafta sayısına karşılık gelmelidir. Bir parçayı gün, başka parçayı hafta üzerinden yazmak aynı ağda tutarlı bir zamanlama oluşturmaz. Takvim tarihini dönem numarasına dönüştürme işini hesap dışında hazırlayın.

Tedarik süresi sıfır ile on iki arasında tam dönemdir. Sıfır, planlanan çıkış ile girişin aynı dönem içinde bulunduğu dar zaman varsayımıdır. Bu durum gerçek üretimin anında tamamlandığı veya kapasitenin sınırsız olduğu yönünde bir işletme onayı değildir. Kesirli bir teslim süresini yakındaki tam döneme araç yuvarlamaz. Gerçek teslim varsayımınızı ortak dönem birimine uygun hazırladıktan sonra kullanın.

Dönem içinde olayların saat saat sırası izlenmez. Bir dönemde kullanılabilir kabul edilen stok ve planlanmış girişler, o dönemin brüt ihtiyacını karşılamak için birlikte ele alınır. Aynı haftanın başında gereken mal ile haftanın sonunda gelecek mal arasında ayrım gerekiyorsa bu dönem genişliği yeterli olmayabilir. Sonucun anlamı, seçtiğiniz dönemlerin içinde hangi zaman ayrıntısını birleştirdiğinize bağlıdır. Form bu ayrıntıyı dışarıdan tamamlamaz.

Parça ağı ve birim ilişkileri

Ağda en çok sekiz parça ve on altı üst parça–alt parça bağlantısı bulunabilir. Her bağlantı, bir üst ürün birimi için kaç alt parça birimi gerektiğini anlatır. Kullanım miktarı pozitif olmalıdır. Bütün kalemlerin aynı fiziksel birimde olması gerekmez; ancak her parçanın kendi birimi tek ve tutarlı olmalıdır. Örneğin üst ürün adet, alt malzeme kilogram olabilir; kullanım o üst ürün adedi başına gereken kilogramı ifade eder.

Bir parçayı bir yerde kilogram, başka bağlantıda gram olarak tanımlamak otomatik dönüşüm yapılacağı anlamına gelmez. Parça tanımı ile bağlantıdaki birimlerin uyuşması gerekir. Birim tutarsızlığı varsa hesap ilerlemez. Üst ürün sayısı ile alt parça kullanım oranını çarpmadan önce kullanımın gerçekten bir üst ürün birimine ait olduğundan emin olun. Bir koli için hazırlanmış kullanım oranını tek ürün adediyle çarpmak aynı gereksinimi vermez.

Bir alt parça birden fazla üst üründe kullanılabilir. Bu durumda ayrı stoklar açılmaz; ilgili alt parçanın aynı dönemdeki bütün bağımlı ihtiyaçları toplanır. Aynı üst ve alt parça arasındaki bağlantıyı iki kez yazmak ise desteklenen bir toplama yöntemi değildir. Yinelenen bağlantı reddedilir. Toplam kullanımın tek bağlantıda doğru hazırlanması, aynı ihtiyacın yanlışlıkla iki kere açılmasını önler.

Geri dönen bağlantı bulunmamalı

Bir üst ürün doğrudan ya da dolaylı biçimde kendisini bileşen olarak gerektiremez. A parçası B’yi, B de yeniden A’yı gerektiriyorsa ihtiyaç açılımının başlangıcı ve sonu belirsizleşir. Aynı sorun daha uzun bir zincirde de oluşabilir. Bu tür döngüler hesaplanmaz. Parça ağı üstten alta ilerleyen, geri dönüş bulunmayan bir yapıda hazırlanmalıdır; bir parçanın birden fazla üst üründe kullanılması ise tek başına döngü değildir.

Hesap, üst parçaların planlanan çıkışları belli olduktan sonra onların alt parçalarına geçer. Ortak bir alt parçaya farklı üstlerden gelen ihtiyaçlar birleştirilmeden o alt parçanın stoğunu ayrı ayrı tüketmek doğru değildir. Böyle bir işlem aynı başlangıç stokunu birkaç kez kullanabilir veya gereksiz sipariş oluşturabilir. Burada her parçanın dönemlik stok dengesi, kendisine gelen bütün bağımlı ihtiyaç ve kendi dış talebi birlikte ele alınarak kurulur.

Üç farklı ihtiyaç ve sipariş kavramı

Brüt ihtiyaç, bir parçadan o dönemde ne kadar gerekli olduğunu anlatır. Net ihtiyaç, eldeki kullanılabilir stok ve önceden planlanmış girişler dikkate alındıktan sonra eksik kalan miktardır. Planlanan giriş, bu eksikliği karşılamak için ilgili dönemde hazır olması gereken yeni miktardır. Bu üç rakam aynı olmak zorunda değildir. Elde yeterli stok varsa pozitif brüt ihtiyaca rağmen net ihtiyaç ve yeni planlanan giriş sıfır olabilir.

Önceden planlanmış giriş, kullanıcının belirli dönemde hazır kabul ettiği mevcut bir tedarik veya üretim girişidir. Bu dar model o girişin sipariş tarihini yeniden hesaplamaz. Yeni planlanan giriş ise hesapta oluşan eksiklikten doğar. Aynı miktarı hem önceden planlanmış girişe hem yeni ihtiyaç gibi tekrar yazmayın. Mevcut girişlerin miktar ve dönem bakımından gerçekten kullanılabilir olup olmadığı dışarıda doğrulanır.

Planlanan sipariş çıkışı, yeni planlanan girişten tedarik süresi kadar önceki dönemdedir. Buradaki çıkış sözcüğü bir malın müşteriye sevkini değil, tedarik veya üretim hazırlığının başlatılması gereken zamanı anlatır. Bir parçanın planlanan girişi beşinci dönem, tedarik süresi iki dönemse planlanan çıkışı üçüncü dönemdir. Alt parçaların brüt ihtiyaçları üst parçanın bu çıkış dönemine bağlanır.

Dönemlik stok denkliğini kurma

Bir parçanın önceki dönemden kalan stoğuna, o dönemin önceden planlanmış girişi ve yeni planlanan girişi eklenir; brüt ihtiyaç çıkarılır. Sonuç dönem sonu stoğudur. İlk dönemde önceki stok, kullanıcı tarafından verilen başlangıç stoğudur. Sonraki dönemlerde ise bir önceki dönemin hesaplanan son stoku kullanılır. Böylece aynı parça için dönemler birbirine bağlanır; her dönem baştan aynı başlangıç stoğuyla başlamaz.

Önceki stok ile önceden planlanmış giriş toplamı brüt ihtiyacı karşılıyorsa net ihtiyaç sıfırdır. Kullanılmayan miktar sonraki döneme stok olarak kalır. Toplam yetersizse eksik miktar brüt ihtiyaç eksi önceki stok eksi önceden planlanmış giriştir. Net ihtiyaç bu pozitif eksikliktir; negatif ihtiyaç üretilmez. Kısa biçimi net ihtiyaç = en büyük(0, brüt ihtiyaç − önceki stok − önceden planlanmış giriş) olarak yazılabilir.

İhtiyaç kadar sipariş yaklaşımında yeni planlanan giriş net ihtiyaca eşittir. Eksikliği aşan bir parti, paket yuvarlaması veya ekonomik sipariş miktarı eklenmez. Bu nedenle stok yetersizliği bulunan dönemde yeni giriş tam eksikliği karşılar ve dönem sonu stoku sıfır olur. Önceki stok ve hazır giriş ihtiyacı aşıyorsa yeni plan sıfır kalır; fazla stok korunur. Bu sonuçlar aynı stok denkliğinin iki durumudur.

Güvenlik stoku ve fire bu dar modelde sıfırdır. Bir talebe kendiliğinden tampon, hurda oranı veya verim kaybı eklenmez. Böyle bir gereksiniminiz varsa onu başka alanda gizlemek, aynı modelin uygulanması değildir. Kullanım oranı gerçek ürün ağacını temsil etmeli; ekstra stok veya fire varsayımıyla karıştırılmamalıdır. Araç hangi kaybın normal olduğunu veya ne kadar güvenlik stoğu gerektiğini belirlemez.

Alt parça ihtiyacını doğru dönemden türetme

Bir alt parçanın bağımlı brüt ihtiyacı, üst parçanın planlanan sipariş çıkışı ile kullanım miktarının çarpımıdır. Üst parçanın müşteri talebiyle veya planlanan giriş miktarıyla aynı dönemde otomatik olarak eşitlenmez. Önce üst parçanın stok netlemesi yapılır; sadece yeni planlanan üretim veya tedarik çıkışının gerektirdiği bileşen açılır. Eldeki üst ürün stoğuyla karşılanan talep, o ürünün bileşenlerini yeniden tüketiyormuş gibi gösterilmez.

Aynı alt parça birkaç üst üründe kullanılıyorsa her üstten gelen dönemlik çarpımlar toplanır. Alt parçanın ayrıca kendi dış talebi varsa bu da aynı dönemin brüt ihtiyacına eklenir. Dış talep alanına zaten üst bağlantılardan türetilecek miktarı tekrar yazmayın. Böyle yaparsanız aynı bileşen ihtiyacını hem doğrudan hem bağımlı olarak iki kere istemiş olursunuz. Dış talep, bu açılımdan ayrı hazırlanmış gereksinimdir.

Üç seviyeli bir ağda aynı işlem tekrar eder. İlk üst parçanın planlanan çıkışı orta parçanın ihtiyacını oluşturur; orta parça kendi stoğu ve hazır girişleriyle netlendikten sonra yeni planlanan çıkışı en alt parçanın ihtiyacını doğurur. Bütün talepleri tek seferde en üst ürünün dönemine yığmak bu zaman ilişkisini kaybettirir. Her kalemin kendi tedarik süresi ve stok dengesi zincirin zamanlamasını ayrı etkiler.

Plan ufkundan önce sipariş gerektiğinde

Birinci plan döneminde veya ona yakın dönemde hazır olması gereken bir giriş, tedarik süresi geri sayılınca sıfırıncı ya da daha önceki dönemde sipariş çıkışı gerektirebilir. Bu aracın dar profilinde böyle bir yükümlülük geçmişe yazılan tamamlanmış sipariş gibi kabul edilmez. Bugüne taşınmaz, atılmaz ve başlangıç stoğu geçmişe uyarlanarak kapatılmaz. Mevcut plan ufkuyla geçerli bir bütün plan kurulamadığı için hesap durur.

Hata mesajı, bağımlılık sırasına göre incelenen ve bu duruma ilk takılan kaydı kalem listesindeki satırıyla belirtir. Bu kayda ait saptanmış bütün ufuk öncesi çıkış yükümlülüklerini bildirir. Bu, ağdaki bütün parçaların bütün istisnalarının listesi değildir. Sonraki parçalar hesaplanmadığından onlar için de tam kontrol yapılmış veya sorun bulunmamış gibi konuşulmaz. İlk kaydın birden fazla ufuk öncesi yükümlülüğü varsa yalnız bir tanesi gösterilip diğerleri saklanmaz.

Bu ret durumunda hiçbir parça için plan tablosu dönmez. Daha önce ele alınmış bir parçanın tablosu da tamamlanmış genel plan gibi sunulmaz. Hata kaydı, çözümlenmesi gereken zaman varsayımını görünür kılar; bütün ağın uygulanabilir planı değildir. Böylece geçmiş sipariş gereği olan bir veri kümesi, eksik satırlar atılarak veya gecikmiş tarihler bugüne alınarak başarılı gösterilmez.

Düzeltme gerçek kayda dayanmalıdır. Ufku daha erkenden hazırlamak, gerçekten mevcut bir başlangıç stoğunu doğru girmek veya önceden planlanmış gerçek girişi uygun dönemine yazmak farklı veri hazırlıkları olabilir. Araç hangisinin işletmenizde doğru olduğunu seçmez. Sırf hata kaybolsun diye başlangıç stoğunu artırmak veya tedarik süresini azaltmak geçerli bir çözüm değildir. Her değişiklikten sonra bütün ağ aynı ortak dönem esasına göre yeniden değerlendirilmelidir.

Sonucu denetleme ve sınırlar

Plan elde edildiğinde her parçanın her dönemi için stok denkliğini kontrol edin. Yeni planlanan girişin net ihtiyaca eşit olduğunu ve sipariş çıkışının doğru sayıda dönem geriye yerleştirildiğini okuyun. Ortak alt parçaların brüt ihtiyaçlarında bütün üstlerin paylarının birleştirildiğinden emin olun. Plan, verilen ağ ve dönemlere ait miktar hesabıdır; miktarın parasal maliyetini veya gerçek satın alma onayını üretmez.

Sıfır talep bulunan bir dönemde de stok veya hazır giriş bulunabilir. Bu miktarlar sonraki döneme taşınır; yeni ihtiyaç yok diye kayıt kaybolmaz. Yeni planlanan giriş veya çıkışın sıfır olması da parçanın ağdan çıkarıldığı anlamına gelmez. Hesap ufuk içindeki bütün dönemleri aynı stok bağıyla ele alır. Hangi dönemin gerçekten gerekli olduğunu giriş veriniz belirler; talep tahminiyle boş dönemler otomatik doldurulmaz.

Miktarların ve kullanım oranlarının hassasiyeti, alanlarda belirtilen teknik sınırlara uymalıdır. Kesirli miktar desteklendiğinde bu, fiziksel ürünün o birimde bölünebilir olduğuna ilişkin karar değildir. Ürün ağacını, birimleri, stok sayımlarını ve süreleri dışarıda doğrulayın. Birim dönüşümü, kapasite fizibilitesi, takvimde tatil atlama, sipariş iptali veya üretim çizelgeleme bu planın içinde yapılmaz. Gerçek bir sisteme karar taşımadan önce bu eksik koşulları ayrı değerlendirin.

Satırları hazırlama ve teknik sayı sınırları

Parça tanımında her satır kod, birim, başlangıç stoğu ve tedarik süresini içerir. Kod en çok sekiz karakterdir ve büyük A–Z harflerinden biriyle başlar; devamında büyük harf, rakam, alt çizgi ve tire kullanılabilir. Birim seçenekleri adet, kg, litre ve metre olarak yazılır. Aynı parça iki kez tanımlanmaz. Kod, kişinin veya tedarikçinin adı yerine anonim bir parça tanımlayıcısı olabilir; hesap için kimlik ve belge bilgisi gerekmez.

“Kalemler” bölümünde her parça için satır ekleyip kodu, birimi, başlangıç stoğunu ve tedarik süresini ayrı kutulara yazın. “Ürün ağacı” bölümünde ise üst kod, alt kod, kullanım, üst birimi ve alt birimi sütunlarını doldurun. Bağlantıdaki iki kod kalemler listesinde bulunmalı ve yazılan birimler o parçaların tanımıyla uyuşmalıdır. Kullanım miktarı bir üst ürün birimi başına gereken alt parça birimidir. İlişki bulunmayan bir planda ürün ağacına satır eklenmez; kalemlerin kendi dış talepleri ayrı planlanır.

“Dış ihtiyaçlar” ve “Kesin girişler” bölümlerinde kalem kodu, dönem, miktar ve birim sütunlarını doldurun. Dönem, seçilmiş ufkun içindeki tam dönem numarasıdır. İlgili alanda kayıt yoksa satır eklemeyin. Aynı tabloda aynı parça ve dönem için ikinci satır yazılmaz; dışarıda hazırlanmış gerçek toplam tek satırda yer alır. Bir parça ve dönemde hem dış talep hem kesin giriş bulunması ise farklı iki olaydır ve ayrı alanlarda gösterilebilir. Kesin giriş yeni hesaplanacak plan değil, önceden hazır kabul ettiğiniz giriştir.

Başlangıç stokları, dış talepler ve hazır girişlerde miktar sıfır ile 1.000.000.000 arasındadır. Bileşen kullanım miktarı 0,000001 ile 1000 arasında pozitif değerdir. Bu girdiler en çok altı değer değiştiren ondalık basamakla hazırlanır. Sayılara birim, para işareti, üs veya binlik gruplama işareti eklenmez; nokta veya virgül yalnız ondalık ayırıcıdır. Yalnız tedarik süresi ve dönem numaraları tam dönem olarak değerlendirilir. Bu sınırlar bir üretim veya tedarikçi kuralı değil, teknik hesap kapsamıdır.

Her sayının uzunluğu en çok kırk karakterdir. Birden fazla ürün ağacı seviyesindeki kullanım çarpımları, girdi miktarlarından daha çok ondalık basamak oluşturabilir. Miktar sonuçları kesin değerleriyle gösterilir; ara miktarlar veya çok küçük pozitif ihtiyaçlar yuvarlanarak sıfıra çevrilmez. Bu görünüm kuruş veya para hesabı değildir. Parçanın gerçek hayatta hangi hassasiyette ölçülebildiği veya sipariş edilebildiği yine hesap dışında belirlenmelidir.

Farklı kalemlerin miktarları, birim etiketleri aynı olsa bile tek bir genel stok miktarına toplanmaz. Bir A parçası ile bir B parçası birbirinin yerine geçtiği varsayılmaz. Özetlerde planlanan giriş bulunan dönem sayısı gibi kayıt ölçüleri görülebilir; bunları toplam satın alma miktarı veya bütün ağın fiziksel stok toplamı gibi yorumlamayın. Miktar ve stok dengesi her parçanın kendi birimi içinde değerlendirilir.

Örnekler

Aşağıdaki üç örnekte dönemler aynı zaman esasındadır ve güvenlik stoku ile fire sıfırdır. Yeni planlanan giriş net ihtiyaç kadardır. Alt parçaların ihtiyaçları üst parçaların planlanan çıkışlarından türetilir; kendi dış talepleri varsa bunlara eklenir. Gösterilen bütün stok ve zaman bağları bu ortak kapsam altında okunmalıdır.

Örnek 1: Üst stoktan netleme ve alt bileşene emir aktarımı

Dört dönemlik planda A ürününün dördüncü dönem dış ihtiyacı 10 adettir. Başlangıçta iki adet A bulunduğu için yeni planlanan giriş sekiz adettir. A için tedarik süresi bir dönem olduğundan bu girişin sipariş çıkışı üçüncü döneme yerleşir. Elde bulunan iki adet için yeniden bileşen ihtiyacı açılmaz; alt parçaya yalnız yeni sekiz adetlik çıkış aktarılır.

Bir A için üç adet B kullanıldığından B’nin üçüncü dönem brüt ihtiyacı 24 adettir. Başlangıçtaki beş adet B bu miktardan netlenir ve üçüncü döneme 19 adet yeni giriş planlanır. B’nin de tedarik süresi bir dönemdir; sipariş çıkışı ikinci dönemde olmalıdır. İki kalemin dönem sonu stoku sıfırdır. Özetin iki planlanan giriş satırı göstermesi, A ve B miktarlarının tek bir stok toplamı olduğu anlamına gelmez.

Örnek 1 girdilerinin tamamı

GirdiDeğer
Hesap dışında doğruladığınız kapsamKüçük çevrimsiz ürün ağacı · aynı dönemler · lot-for-lot · güvenlik stoku ve fire sıfır
Ortak planlama dönemi sayısı4

Örnek 1 Kalemler

Kalem koduBirimBaşlangıç stokTedarik süresi (dönem)
Aadet21
Badet51

Örnek 1 Ürün ağacı

Üst kodAlt kodKullanımÜst birimiAlt birimi
AB3adetadet

Örnek 1 Dış ihtiyaçlar

Kalem koduDönemMiktarBirim
A410adet

Örnek 1 Kesin girişler

Kayıt yok. Bu alanı boş bırakın.

Sonuç başlığı: Planlanan giriş satırı. Sonuç değeri: 2 satır.

Örnek 1 sonuçlarının tamamı

Sonuç satırıDeğer
Planlama durumuUfuk içi lot-for-lot netleme tamamlandı
Ortak dönem sayısı4 dönem
Kalem sayısı2
Ürün ağacı ilişki sayısı1
Hesap sırasıA → B
Ufuk öncesi emirYok; bütün pozitif planlanan girişlerin emir dönemi ufuk içinde
Planlanan giriş satırı2 satır
Stok mutabakatıBütün kalem ve dönemlerde kesin fark 0
A dönem sonu stok0 adet
A toplam planlanan giriş8 adet
A toplam emir çıkışı8 adet
B dönem sonu stok0 adet
B toplam planlanan giriş19 adet
B toplam emir çıkışı19 adet

Örnek 1 dönemlik plan tablosu

KalemBirimDönemBrüt ihtiyaç GKesin giriş SRNet ihtiyaç NRPlanlanan giriş PRDönem sonu stok IPlanlanan emir çıkışıKesin stok farkı
Aadet10000200
Aadet20000200
Aadet30000280
Aadet410088000
Badet10000500
Badet200005190
Badet32401919000
Badet40000000

Örnek 1 için gösterilen beş hesap adımı

1. Kalemleri, birimleri ve çevrimsiz ürün ağacını doğrulayın. Üst kalemler bütün alt kalemlerinden önce hesaplanır; ortak bir alt bileşenin bütün üstlerinden gelen emirleri birlikte toplanır. 2. Her kalemde dış ihtiyacı ve üstlerin planlanan emir çıkışlarından gelen bağımlı ihtiyacı aynı dönemde birleştirin. Üst ürünün dış talebini alt bileşene doğrudan aktarmayın. 3. Her dönemde önceki stok ile o dönemde kullanılabilir kesin girişi brüt ihtiyaçtan netleyin. Pozitif eksik kadar planlanan giriş oluşturun; dönem sonu stoku kesin stok eşitliğiyle bulun. 4. Her pozitif planlanan girişi kalemin tam dönem tedarik süresi kadar geriye alın. Emir dönemi 1’in önüne düşerse hesap bütünüyle reddedilir; kısmi tablo veya tam plan verilmez. 5. Kabul edilen planda bütün dönem stok farklarının sıfır ve her kalemin toplam planlanan girişinin toplam emir çıkışına eşit olduğunu kontrol edin. Farklı birimlerdeki kalem miktarlarını tek miktar toplamında birleştirmeyin.

Örnek 1 için gösterilen beş kapsam notu

- Lot-for-lot kullanılır; güvenlik stoku ve fire sıfırdır. Dönemler aynı uzunluktadır, tedarik süreleri tam dönemdir. Kesin giriş ilgili dönemin netlemesinde kullanılabilir kabul edilir. - Başlangıç stoku 1. dönemden hemen önceki kullanılabilir stoktur. Geçmişe taşınmaz. Ufuk öncesi emir gereğinde ilk sorunlu kalemin yükümlülükleri bildirilir; kalan ağ kontrol edilmiş sayılmaz ve sonuç tablosu verilmez. - Alt bileşen ihtiyacı üst ürünün planlanan emir çıkışına bağlıdır. Üst ürünün stoktan veya kesin girişten karşılanan kısmı için yeni alt bileşen ihtiyacı üretilmez; ortak alt bileşenlerin ihtiyaçları netlemeden önce toplanır. - Bu, kullanıcı kayıtlarıyla deterministik ihtiyaç hesabıdır. Sonlu kapasite, tedarikçi taahhüdü, üretim fizibilitesi, tahmin, ERP bağlantısı veya otomatik sipariş oluşturma sağlamaz. - Ürün ağacı, birimler, stoklar ve kesin girişlerin doğruluğu hesap dışında belirlenir. Miktarlar kesin tutulur ve yuvarlanmaz. Kullanım katsayısı alt birim / 1 üst birimdir; dış ve bağımlı ihtiyaç aynı satırda ikinci kez sayılmamalıdır.

Örnek 2: İki üst ürünün ortak alt bileşeni ve farklı birimler

A ve B ürünleri, C malzemesini ortak kullanır; C ise D bileşenini gerektirir. A’nın dördüncü dönem dört adet ihtiyacının bir adedi başlangıç stokundan karşılanır ve üç adet yeni giriş gerekir. B’nin aynı dönemde üç adet yeni girişi gerekir. Her iki üst ürünün bir dönemlik tedarik süresi nedeniyle planlanan çıkışlar üçüncü dönemdedir.

C’nin üçüncü dönem bağımlı ihtiyacı A için 3 × 2 = 6 kg ve B için 3 × 0,5 = 1,5 kg’dır. C’nin kendi dış ihtiyacı 0,5 kg eklenince brüt ihtiyaç 8 kg olur. Başlangıçtaki 1 kg ve üçüncü dönemin 2 kg kesin girişi netlenince C için 5 kg yeni giriş gerekir. C’nin tedarik süresi sıfır olduğundan çıkış da üçüncü dönemdedir. D’nin brüt ihtiyacı 5 × 0,25 = 1,25 litre; başlangıçtaki 0,25 litre çıkarılınca yeni giriş ve aynı dönemin çıkışı 1 litredir. Dört kalemin miktarı bir genel fiziksel toplama birleştirilmez.

Örnek 2 girdilerinin tamamı

GirdiDeğer
Hesap dışında doğruladığınız kapsamKüçük çevrimsiz ürün ağacı · aynı dönemler · lot-for-lot · güvenlik stoku ve fire sıfır
Ortak planlama dönemi sayısı4

Örnek 2 Kalemler

Kalem koduBirimBaşlangıç stokTedarik süresi (dönem)
Aadet11
Badet01
Ckg10
Dlitre0.250

Örnek 2 Ürün ağacı

Üst kodAlt kodKullanımÜst birimiAlt birimi
AC2adetkg
BC0.5adetkg
CD0.25kglitre

Örnek 2 Dış ihtiyaçlar

Kalem koduDönemMiktarBirim
A44adet
B43adet
C30.5kg

Örnek 2 Kesin girişler

Kalem koduDönemMiktarBirim
C32kg

Sonuç başlığı: Planlanan giriş satırı. Sonuç değeri: 4 satır.

Örnek 2 sonuçlarının tamamı

Sonuç satırıDeğer
Planlama durumuUfuk içi lot-for-lot netleme tamamlandı
Ortak dönem sayısı4 dönem
Kalem sayısı4
Ürün ağacı ilişki sayısı3
Hesap sırasıA → B → C → D
Ufuk öncesi emirYok; bütün pozitif planlanan girişlerin emir dönemi ufuk içinde
Planlanan giriş satırı4 satır
Stok mutabakatıBütün kalem ve dönemlerde kesin fark 0
A dönem sonu stok0 adet
A toplam planlanan giriş3 adet
A toplam emir çıkışı3 adet
B dönem sonu stok0 adet
B toplam planlanan giriş3 adet
B toplam emir çıkışı3 adet
C dönem sonu stok0 kg
C toplam planlanan giriş5 kg
C toplam emir çıkışı5 kg
D dönem sonu stok0 litre
D toplam planlanan giriş1 litre
D toplam emir çıkışı1 litre

Örnek 2 dönemlik plan tablosu

KalemBirimDönemBrüt ihtiyaç GKesin giriş SRNet ihtiyaç NRPlanlanan giriş PRDönem sonu stok IPlanlanan emir çıkışıKesin stok farkı
Aadet10000100
Aadet20000100
Aadet30000130
Aadet44033000
Badet10000000
Badet20000000
Badet30000030
Badet43033000
Ckg10000100
Ckg20000100
Ckg38255050
Ckg40000000
Dlitre100000,2500
Dlitre200000,2500
Dlitre31,25011010
Dlitre40000000

Örnek 2 için gösterilen beş hesap adımı

1. Kalemleri, birimleri ve çevrimsiz ürün ağacını doğrulayın. Üst kalemler bütün alt kalemlerinden önce hesaplanır; ortak bir alt bileşenin bütün üstlerinden gelen emirleri birlikte toplanır. 2. Her kalemde dış ihtiyacı ve üstlerin planlanan emir çıkışlarından gelen bağımlı ihtiyacı aynı dönemde birleştirin. Üst ürünün dış talebini alt bileşene doğrudan aktarmayın. 3. Her dönemde önceki stok ile o dönemde kullanılabilir kesin girişi brüt ihtiyaçtan netleyin. Pozitif eksik kadar planlanan giriş oluşturun; dönem sonu stoku kesin stok eşitliğiyle bulun. 4. Her pozitif planlanan girişi kalemin tam dönem tedarik süresi kadar geriye alın. Emir dönemi 1’in önüne düşerse hesap bütünüyle reddedilir; kısmi tablo veya tam plan verilmez. 5. Kabul edilen planda bütün dönem stok farklarının sıfır ve her kalemin toplam planlanan girişinin toplam emir çıkışına eşit olduğunu kontrol edin. Farklı birimlerdeki kalem miktarlarını tek miktar toplamında birleştirmeyin.

Örnek 2 için gösterilen beş kapsam notu

- Lot-for-lot kullanılır; güvenlik stoku ve fire sıfırdır. Dönemler aynı uzunluktadır, tedarik süreleri tam dönemdir. Kesin giriş ilgili dönemin netlemesinde kullanılabilir kabul edilir. - Başlangıç stoku 1. dönemden hemen önceki kullanılabilir stoktur. Geçmişe taşınmaz. Ufuk öncesi emir gereğinde ilk sorunlu kalemin yükümlülükleri bildirilir; kalan ağ kontrol edilmiş sayılmaz ve sonuç tablosu verilmez. - Alt bileşen ihtiyacı üst ürünün planlanan emir çıkışına bağlıdır. Üst ürünün stoktan veya kesin girişten karşılanan kısmı için yeni alt bileşen ihtiyacı üretilmez; ortak alt bileşenlerin ihtiyaçları netlemeden önce toplanır. - Bu, kullanıcı kayıtlarıyla deterministik ihtiyaç hesabıdır. Sonlu kapasite, tedarikçi taahhüdü, üretim fizibilitesi, tahmin, ERP bağlantısı veya otomatik sipariş oluşturma sağlamaz. - Ürün ağacı, birimler, stoklar ve kesin girişlerin doğruluğu hesap dışında belirlenir. Miktarlar kesin tutulur ve yuvarlanmaz. Kullanım katsayısı alt birim / 1 üst birimdir; dış ve bağımlı ihtiyaç aynı satırda ikinci kez sayılmamalıdır.

Örnek 3: Kesin giriş, sıfır tedarik süresi ve kesirli stok

X kalemi kg ile izlenir ve tedarik süresi sıfırdır. İlk dönemde 0,1 kg başlangıç stokuna karşı 0,15 kg dış ihtiyaç vardır; eksik 0,05 kg için aynı dönemde planlanan giriş ve çıkış oluşur. İlk dönemin son stoku sıfırdır. Bu değer küçük olduğu için sıfıra yuvarlanmaz; ihtiyaç kadar sipariş kuralı aynı kesin miktarı korur.

İkinci dönemde 0,2 kg kesin giriş ve 0,1 kg ihtiyaç bulunduğundan yeni plan gerekmez; 0,1 kg stok kalır. Üçüncü dönemin 0,05 kg ihtiyacı bu stoktan karşılanır ve ufuk sonunda 0,05 kg kalır. Yeni planlanan giriş bulunan yalnız bir satır vardır. Başlangıç stoku her dönemde yeniden kullanılmamış, dönem sonu stokları sırayla aktarılmıştır. Ürün ağacı boş olduğundan bağımlı bileşen ihtiyacı da bulunmaz.

Örnek 3 girdilerinin tamamı

GirdiDeğer
Hesap dışında doğruladığınız kapsamKüçük çevrimsiz ürün ağacı · aynı dönemler · lot-for-lot · güvenlik stoku ve fire sıfır
Ortak planlama dönemi sayısı3

Örnek 3 Kalemler

Kalem koduBirimBaşlangıç stokTedarik süresi (dönem)
Xkg0.10

Örnek 3 Ürün ağacı

Kayıt yok. Bu alanı boş bırakın.

Örnek 3 Dış ihtiyaçlar

Kalem koduDönemMiktarBirim
X10.15kg
X20.1kg
X30.05kg

Örnek 3 Kesin girişler

Kalem koduDönemMiktarBirim
X20.2kg

Sonuç başlığı: Planlanan giriş satırı. Sonuç değeri: 1 satır.

Örnek 3 sonuçlarının tamamı

Sonuç satırıDeğer
Planlama durumuUfuk içi lot-for-lot netleme tamamlandı
Ortak dönem sayısı3 dönem
Kalem sayısı1
Ürün ağacı ilişki sayısı0
Hesap sırasıX
Ufuk öncesi emirYok; bütün pozitif planlanan girişlerin emir dönemi ufuk içinde
Planlanan giriş satırı1 satır
Stok mutabakatıBütün kalem ve dönemlerde kesin fark 0
X dönem sonu stok0,05 kg
X toplam planlanan giriş0,05 kg
X toplam emir çıkışı0,05 kg

Örnek 3 dönemlik plan tablosu

KalemBirimDönemBrüt ihtiyaç GKesin giriş SRNet ihtiyaç NRPlanlanan giriş PRDönem sonu stok IPlanlanan emir çıkışıKesin stok farkı
Xkg10,1500,050,0500,050
Xkg20,10,2000,100
Xkg30,050000,0500

Örnek 3 için gösterilen beş hesap adımı

1. Kalemleri, birimleri ve çevrimsiz ürün ağacını doğrulayın. Üst kalemler bütün alt kalemlerinden önce hesaplanır; ortak bir alt bileşenin bütün üstlerinden gelen emirleri birlikte toplanır. 2. Her kalemde dış ihtiyacı ve üstlerin planlanan emir çıkışlarından gelen bağımlı ihtiyacı aynı dönemde birleştirin. Üst ürünün dış talebini alt bileşene doğrudan aktarmayın. 3. Her dönemde önceki stok ile o dönemde kullanılabilir kesin girişi brüt ihtiyaçtan netleyin. Pozitif eksik kadar planlanan giriş oluşturun; dönem sonu stoku kesin stok eşitliğiyle bulun. 4. Her pozitif planlanan girişi kalemin tam dönem tedarik süresi kadar geriye alın. Emir dönemi 1’in önüne düşerse hesap bütünüyle reddedilir; kısmi tablo veya tam plan verilmez. 5. Kabul edilen planda bütün dönem stok farklarının sıfır ve her kalemin toplam planlanan girişinin toplam emir çıkışına eşit olduğunu kontrol edin. Farklı birimlerdeki kalem miktarlarını tek miktar toplamında birleştirmeyin.

Örnek 3 için gösterilen beş kapsam notu

- Lot-for-lot kullanılır; güvenlik stoku ve fire sıfırdır. Dönemler aynı uzunluktadır, tedarik süreleri tam dönemdir. Kesin giriş ilgili dönemin netlemesinde kullanılabilir kabul edilir. - Başlangıç stoku 1. dönemden hemen önceki kullanılabilir stoktur. Geçmişe taşınmaz. Ufuk öncesi emir gereğinde ilk sorunlu kalemin yükümlülükleri bildirilir; kalan ağ kontrol edilmiş sayılmaz ve sonuç tablosu verilmez. - Alt bileşen ihtiyacı üst ürünün planlanan emir çıkışına bağlıdır. Üst ürünün stoktan veya kesin girişten karşılanan kısmı için yeni alt bileşen ihtiyacı üretilmez; ortak alt bileşenlerin ihtiyaçları netlemeden önce toplanır. - Bu, kullanıcı kayıtlarıyla deterministik ihtiyaç hesabıdır. Sonlu kapasite, tedarikçi taahhüdü, üretim fizibilitesi, tahmin, ERP bağlantısı veya otomatik sipariş oluşturma sağlamaz. - Ürün ağacı, birimler, stoklar ve kesin girişlerin doğruluğu hesap dışında belirlenir. Miktarlar kesin tutulur ve yuvarlanmaz. Kullanım katsayısı alt birim / 1 üst birimdir; dış ve bağımlı ihtiyaç aynı satırda ikinci kez sayılmamalıdır.

Akış 1: Küçük bir parça ağını planlama

1. Bir ile on iki dönem arasında ortak bir ufuk belirleyin. Dönemlerin neyi ifade ettiğini, bütün parçaların stok ve talep birimlerini ve tam dönem tedarik sürelerini hazırlayın. 2. Parçaları ve üst–alt kullanım ilişkilerini kurun. Aynı bağlantıyı iki kere yazmayın, birimlerin uyuştuğunu ve kendisine geri dönen bir ürün ilişkisi bulunmadığını kontrol edin. 3. Her parçanın başlangıç stoğunu, dönemlik dış talebini ve önceden planlanmış girişlerini girin. Üstten türetilecek bağımlı talebi dış talebe yeniden eklemeyin. 4. Plan çıkarsa her dönem net ihtiyacı ve yeni girişin ona eşitliğini inceleyin. Girişten tedarik süresi kadar geriye giden sipariş çıkışını ve bunun alt parçaya hangi dönemde ihtiyaç aktardığını kontrol edin. 5. Ortak alt parçaların birleştirilmiş ihtiyaçlarına ve dönem sonu stoklarına bakın. Sonucu kapasite, gerçek teslim tarihi veya sipariş onayı gibi yorumlamadan işletme koşullarınızla ayrıca değerlendirin.

Akış 2: Ufuk öncesi sipariş hatasını inceleme

1. Hata mesajında belirtilen kalem listesi satırını ve o kayda ait bildirilen bütün ufuk öncesi çıkış dönemlerini okuyun. Bu listenin bütün ağın tam istisna dökümü olmadığını koruyun. 2. İlgili planlanan girişin hangi brüt ihtiyaçtan doğduğunu ve tedarik süresinin kaç ortak dönem olduğunu kontrol edin. Dönem ve birim karışıklığını gerçek kayıt üzerinden araştırın. 3. Başlangıç stoğu ile önceden planlanmış girişlerin gerçekten mevcut ve doğru dönemde olduğunu doğrulayın. Geçmişte verilmesi gereken bir emri bugüne taşıyarak, atarak veya stok uydurarak hatayı kapatmayın. 4. Veri hazırlığında doğrulanmış bir değişiklik gerekiyorsa bütün ufku ve ağı tutarlı biçimde yeniden kurun. Hata sırasında hiçbir plan tablosu verilmediğinden kısmi bir çıktıyı tamamlanmış plan olarak kullanmayın. 5. Yeniden geçerli plan elde edildiğinde stok denkliğini ve üstten alta zaman aktarımını bütünüyle inceleyin. Miktar planının makine, iş gücü veya tedarikçi kapasitesini ayrıca çözmediğini göz önünde bulundurun.

Yöntem kaynağı ve atıf

Yöntem kaynağı Stanley B. Gershwin’in MIT OpenCourseWare’deki [Introduction to Manufacturing Systems: Material Requirements Planning](https://ocw.mit.edu/courses/2-854-introduction-to-manufacturing-systems-fall-2016/4eec617bb52d64f4ea1bed6d9905bc00_MIT2_854F16_MatrialRequire.pdf) ders notlarıdır. Ders dönemi 2016 güzüdür; belge üzerindeki Stanley B. Gershwin telif kaydı 2002–2006 yıllarını belirtir. Ayrı kesin yayım ve güncelleme günleri kaynak kaydında bulunmadığından varsayılmaz. Kırk dört sayfanın ilk tam metin okumasının donmuş erişim aralığı 18 Ekim 2026 tarihinde 10:44:02–10:44:41 UTC’dir. Tam metin aynı gün 12:37:30–12:40:53 UTC aralığında yeniden okunmuştur; bu kayıt bir kaynak güncelleme tarihi değildir.

Kaynak, stok dengesi, ihtiyaç kadar sipariş, tedarik süresiyle geriye zamanlama ve üst parça çıkışından alt parça ihtiyacı açılımı için kullanılır. Pozitif net ihtiyaç burada stok denkliğinden türetilir. CC BY-NC-SA 4.0 koşulları ve belge üzerindeki yazar telif kaydı korunur; kaynak içeriğinin ticari yeniden kullanım izni varsayılmaz. Bu rehber kaynak metni, slayt, şekil, tablo, kod veya kaynak örneği içermez. Açıklamalar ve sayısal senaryolar özgündür; atıf yazarın veya kurumun bu aracı onayladığı anlamına gelmez.