Kurumlar Vergisi · 2025 Hazır Matrah Karşılaştırması

Normal matrah, yüzde 25'lik standart kurumlar vergisinin uygulanacağı tutardır. Asgari matrah ise bu karşılaştırmada yüzde 10 hesabına girecek, kendi kurallarıyla hazırlanmış ayrı tutardır. İkisi de muhasebe ve vergi değerlendirmesi tamamlandıktan sonra araca verilmelidir. Araç bilanço kârını doğrudan vergi matrahı saymaz; muhasebe kayıtlarından, beyannameden veya şirket belgelerinden kendiliğinden matrah üretmez.

İki alanın bulunması gereksiz bir tekrar değildir. Normal vergi ile asgari vergi hesabında istisna ve indirimlerin ele alınışı farklılaşabildiği için aynı kurumun iki matrahı farklı olabilir. Bir matrahtan düşülebilen her unsurun diğer matrahta aynı şekilde düşüldüğü kabul edilmez. Bu farklılığı hangi unsurun doğurduğu ise aracın kararı değildir; girdileri hazırlayan değerlendirmede açıklanmış olmalıdır. Hesap, bu açıklamanın yerine geçerek yeni bir vergi düzenlemesi seçmez. [GİB 606, bölüm 4.3.3–4.3.5](https://cdn.gib.gov.tr/api/gibportal-file/file/getFileResources?objectKey=arsiv/onceki-dokumanlar/2026_Kurumlar_Vergisi_Beyan_Rehberi.pdf)

Bu nedenle normal matrahı kopyalayıp asgari matrah alanına yazmak yalnız iki tutarın gerçekten aynı olduğu doğrulanmışsa anlamlıdır. Benzer şekilde ciro, satış hasılatı, banka bakiyesi veya ortaklara dağıtılan kâr doğrudan bu alanların yerine konulmaz. Hazır tutarın adı, hangi vergi hesabına ait olduğunu anlatmalıdır. Sayısal girişin kabul edilmesi, o tutarın hukuken doğru matrah olduğunun belgelendiği anlamına gelmez.

Bu sürümün hesap dönemi 2025'tir. GİB'in Mart 2026 tarihli 606 numaralı kurumlar vergisi beyan rehberi, 2025 hesap döneminde elde edilen kazançların vergilendirilmesini açıklayan bağlamıyla kullanılır. Rehberin 2026 yılında yayımlanması, bu modelin hesap dönemini 2026 yapmaz. Bölüm 4.1 oranları, 4.3.1–4.3.5 ise asgari vergi kapsamını ve iki matrahın hazırlanmasındaki ayrımları açıklar. Kaynağın yayımlanma yılı ile araca verilen matrahın dönemi ayrı tutulmalıdır.

Kaynak kontrol kesiti 17 Ekim 2026'dır. Bu tarih, hesap döneminin yerine geçmez ve önceki ya da sonraki her döneme otomatik uygulama anlamına gelmez. Başka bir döneme ait iki matrahı aynı alanlara yazmak o yılın tam modelini oluşturmaz. Özel hesap dönemleri bu sürümün dışında kalır. Araç takvimden kurumun dönemini seçmez; 2025 takvim yılı koşulunun sağlandığı ayrıca doğrulanmalıdır.

Normal vergi, hazır normal matrahın yüzde 25'idir. Bu oran dörtte bir anlamına gelir. [7456 sayılı Kanun, madde 21](https://cdn.tbmm.gov.tr/KKBSPublicFile/D27/Y6/KanunMetni/307c8ce5-3d8b-4d86-8439-abae345e7626.htm) Asgari vergi ise hazır asgari matrahın yüzde 10'udur; başka bir ifadeyle bu matrahın onda biridir. İki hesabın hangi matrahtan geldiği sonuç dökümünde ayrı izlenir. Bir oranı iki matraha birden uygulamak veya iki oranı toplayarak yüzde 35 kullanmak bu aracın yaptığı işlem değildir.

Karşılaştırma matrahlar arasında değil, hesaplanmış vergiler arasında yapılır. Asgari matrahın daha büyük olması, tek başına asgari verginin daha büyük çıkacağını göstermez; oranı daha düşüktür. Önce iki doğru çarpım tamamlanır, ardından vergi tutarları karşılaştırılır. Böylece aynı tutarı farklı adlarla iki kez vergilemek yerine, normal hesap ile asgari sınırın bu dar kapsamda nasıl ilişkilendiği görünür olur.

Normal vergi daha büyükse model normal vergi tutarını seçer. Asgari vergi daha büyükse asgari vergi tutarı seçilir. İkisi tam olarak eşitse sonuç eşitlik dalında gösterilir; aynı tutar iki kez sayılmaz. Bu üç durum da karşılaştırmanın normal sonuçlarıdır. [7524 sayılı Kanun, madde 36](https://cdn.tbmm.gov.tr/KKBSPublicFile/D28/Y2/KanunMetni/885b55a7-4db6-48c3-88b8-5c1653298048.htm) Eşitlik, kurumun bütün vergi yükümlülüklerinin tamamlandığını veya başka bir kalem bulunmadığını gösteren hukuki bir işaret değildir.

İki verginin toplamı ayrı bir ödeme tutarı gibi kullanılmamalıdır. Örneğin normal hesap daha yüksek çıktığında yüzde 10'luk tutarı bunun üstüne eklemek asgari karşılaştırmayı yanlış yorumlar. Seçilen tutar, iki hesap arasından büyük olan tek değerdir. Sonuç tablosunda normal ve asgari tutarların yan yana bulunması, ikisinin de bağımsız biçimde ödeneceği anlamına gelmez; yan yana gösterim yalnız hesabın denetlenmesini kolaylaştırır.

Ek etki, asgari vergi normal vergiyi aşıyorsa aradaki pozitif farktır. Asgari vergi daha düşük veya eşitse ek etki sıfırdır. Bu kalem, seçilmiş model tutarının normal vergiye göre ne kadar yükseldiğini açıklar. Eksi bir indirim, iade veya alacak yaratmaz. Ek etkinin sıfır olması da asgari hesap hiç yapılmadığı anlamına gelmez; karşılaştırma yapılmış, daha yüksek bir tutar doğurmamıştır.

Ek etki ile asgari verginin kendisi farklı tutarlardır. Normal vergi 400.000,25 TL, asgari vergi 500.000,10 TL ise model 500.000,10 TL'yi seçer; ek etki 99.999,85 TL'dir. Normal vergiye bütün asgari vergiyi eklemek yerine yalnız bu farkın seçilen tutara nasıl yansıdığı izlenir. Ek etki ayrıca hesaplandığı için hangi bölümün standart normal hesaptan kaynaklandığı ve hangi bölümün asgari sınırla oluştuğu karışmaz.

Eşitlik durumunda iki matrahın aynı olması gerekmez. Farklı oranlarla çarpılan farklı matrahlar aynı vergiyi verebilir. Örneğin aşağıdaki üçüncü örnekte normal ve asgari tutarlar eşit olduğu hâlde giriş matrahları farklıdır. Bu nedenle yalnız matrahların eşitliğine bakarak karşılaştırma dalı seçilmez. Vergi sonuçlarının tam değerleri karşılaştırılır ve eşitlik varsa bu durum açıkça korunur; bir tarafa küçük bir sayısal toleransla üstünlük verilmez.

Her iki hazır matrah da sıfır ile 1.000.000.000.000 TL arasında tam TL olarak girilir. Bu aralık teknik hesap sınırıdır; kanuni istisna, indirim veya vergi tavanı değildir. Tam TL koşulu da vergi mevzuatında bütün matrahların kesilmesini emreden bir kural olarak sunulmaz. Bu aracın dar sayısal sözleşmesidir. Girişte gerçekten kuruş bulunuyorsa tutar otomatik kesilmez veya yuvarlanmaz; kabul edilmez.

Bu ayrım önemlidir: 1.600.001 TL ile 1.600.001,25 TL aynı giriş değildir. Kuruşlu bir belge tutarını araca uydurmak için kuruşunu silmek, hukuken doğru matrahı kendiliğinden oluşturmaz. Tam TL girdinin nasıl hazırlanacağına ilişkin gerekli değerlendirme hesap dışında tamamlanmalıdır. Alan denetimi yalnız kabul edilen sayısal biçimi ve sınırı kontrol eder; bir tutarı farklılaştırarak yeni matrah belirleme görevi üstlenmez.

Tam TL matrahın yüzde 25'i çeyrek TL, yani 25 kuruş adımlarıyla değişir. Yüzde 10 hesabı ise 10 kuruş adımlarıyla değişir. Böylece kabul edilen iki çarpım zaten tam kuruş verir. Büyük tutarın seçilmesi ve iki verginin farkı da kuruş altı bir değer üretmez. Sonucu iki ondalıklı göstermek için yeni bir yuvarlama yöntemi seçmeye gerek kalmaz; değerler matematikteki tam karşılıklarıyla yazılabilir.

Bu özellik, yasal tahakkuk veya beyan sistemlerinin genel yuvarlama yönteminin doğrulandığı iddiası değildir. Araç, kuruşlu matrahları zorla keserek ya da yaklaşık sayıları tam TL'ye yaklaştırarak kabul etmez. Sınır dışı veya tam sayı olmayan bir girdinin bilgisayar tarafından yakın bir değere dönüşmesi de geçerli giriş sayılmaz. Amaç, teknik sözleşmeyi değiştirmeden hesaplamak ve kaynakta belirlenmemiş bir para işlemini gizli varsayım olarak eklememektir.

Standart yüzde 25 oranının kuruma uygulanabilirliği ayrıca doğrulanmalıdır. Faaliyet konusu, şirketin niteliği, halka arz, üretim veya ihracat gibi unsurlar farklı oran hükümleriyle ilişkili olabilir. Bu araç bu koşulları araştırmaz ve her kuruma aynı oranın hukuken uygun olduğuna karar vermez. Başka oran veya hesaplanan vergiyi ayrıca azaltan özel uygulama sonucu değiştiriyorsa bu profilde hesap yapılmaz; oranı matrahı değiştirerek taklit etmeye çalışmak uygun kapsam oluşturmaz.

İlk defa faaliyete başlayan kurumların ilk üç hesap dönemi gibi asgari verginin uygulanmadığı hâller de ayrıca değerlendirilir. Kuruluş yılına bakıp tek başına karar verilmez; kurumun ilk defa faaliyete başlama niteliği ve ilgili döneminin durumu önemlidir. Araç kuruluş belgesi istemez, birleşme veya devir gibi olayları sınıflandırmaz. Asgari vergi hükmünün bu kurumda uygulanmayacağı bir durum varsa standart karşılaştırmanın sonucu doğrudan kullanılamaz. [7524 sayılı Kanun, madde 36; 32/C](https://cdn.tbmm.gov.tr/KKBSPublicFile/D28/Y2/KanunMetni/885b55a7-4db6-48c3-88b8-5c1653298048.htm)

Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 32/A maddesi kapsamındaki indirimli vergi ve 32/C'nin üçüncü fıkrasında düzenlenen vergi indirimleri de bu iki çarpımdan ibaret değildir. İlgili yatırım, teşvik belgesi, dönem ve diğer şartlar somut olay için incelenmelidir. Bu araç o hükümlerin tutarını hesaplamaz. Aynı şekilde vergiye uyumlu mükelleflere ilişkin yüzde 5 indirim hakkını belirlemez; bu düzenlemelerin standart sonucu değiştirmediği önceden doğrulanmış olmalıdır.

Kanunen kabul edilmeyen giderler, istisnalar ve indirimler matrah hazırlığının ayrı konularıdır. Bunlar için giriş alanı veya otomatik karar bulunmaz. Geçici vergiler, kesinti yoluyla ödenmiş vergiler, başka mahsuplar ve iade talepleri de seçilen model tutarından düşülmez. Yerel ve küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi de bu araçta hesaplanmaz; yurt içi asgari karşılaştırmayla aynı işlev olarak sunulmaz. Dolayısıyla sonuç vergi dairesi hesabındaki net borç değildir. Hazırlanmış iki matrahın aritmetiği ile gerçek beyannamenin bütün kalemleri birbirinin yerine kullanılmamalıdır.

Önce iki girişin doğru yerlere yazıldığını kontrol edin. Normal matrah ile asgari matrahın yer değiştirmesi, oranlar farklı olduğu için sonucu değiştirebilir. İki verginin hangi matrahtan hesaplandığını, karşılaştırmanın hangi dala düştüğünü ve ek etkinin nasıl oluştuğunu sırayla okuyun. Hazırlık belgelerindeki tutarlarla girişler arasında fark varsa yalnız ana sonuca bakarak bu farkın önemsiz olduğuna karar vermeyin; doğru başlangıç bilgisi hesabın temelidir.

Sonuçların kesin kesirleri ve kuruş görünümleri aynı değeri anlatır. Bu profilde kuruş altı kesir oluşmadığından iki gösterimin farkı bir yuvarlama kazancı veya kaybı değildir. Model tutarı ile ek etkinin anlamları da ayrı tutulmalıdır. Ana sonuç seçilen büyük vergidir; ek etki bunun normal vergiye göre artan bölümüdür. Bir raporda yalnız ek etkiyi bütün vergi gibi göstermek veya iki vergiyi toplayarak sunmak hesabın anlamını değiştirir.

Önce 2025 takvim yılı için normal ve yurt içi asgari matrahı ayrı ayrı doğrulayın. İzinli matrah istisna ve indirimlerini kendi kurallarıyla hazırlığa yansıtın. Kurumda standart yüzde 25 ve yüzde 10 karşılaştırmasının uygulanacağını, vergi üzerinden ek azaltım gerekmediğini hesap dışında belirleyin. Formda dar kapsamı açıkça seçin ve iki tam TL tutarı doğru alanlara yazın. Dökümde çarpımları, seçilen büyük tutarı ve asgari ek etkiyi izleyin. Ana sonucu gerçek tahakkuk veya ödeme onayı yerine koymadan önce diğer beyan kalemlerini ayrıca değerlendirin.

Elinizde yalnız bilanço kârı, ciro veya hangi vergiye ait olduğu belirsiz bir tutar varsa hazır matrah bulunduğunu varsaymayın. İlk faaliyet dönemleri, özel oran, 32/A, 32/C'nin üçüncü fıkrası, uyumlu mükellef indirimi ya da başka bir hüküm sonucu değiştiriyorsa bu standart modeli seçmeyin. Eksik matrah ve uygunluk değerlendirmesini hesap dışında tamamlayın. Kuruşlu bir tutarı sessizce keserek alanı geçmeye çalışmayın; teknik kabul ile hukuki matrah hazırlığı farklı aşamalardır.

Bu özgün varsayımda 2025 takvim yılı normal matrahı 1.234.567 TL, yurt içi asgari matrahı 2.000.000 TL olarak ayrıca doğrulanmış kabul edilir. Kurumun standart oranlara tabi olduğu ve sonucu değiştiren özel vergi azaltımları bulunmadığı varsayılır. Normal hesap 308.641,75 TL, asgari hesap 200.000,00 TL verir. Asgari matrah daha büyük olsa da vergi daha küçüktür. Model normal tutarı seçer ve asgari ek etki sıfırdır. Hazır matrahların hukuki hazırlığı veya kurumun gerçek borcu bu örnekle onaylanmaz.

Ana sonuç: 308.641,75 TL

İkinci özgün varsayımda normal matrah 1.600.001 TL, asgari matrah 5.000.001 TL’dir. İki tutarın kendi kurallarıyla hazırlanmış ve standart kapsamın hesap dışında doğrulanmış olduğu kabul edilir. Normal vergi 400.000,25 TL, asgari vergi 500.000,10 TL olur. Model büyük olan asgari tutarı seçer. Normal hesaba göre ek etki tam olarak 99.999,85 TL’dir. İki vergi toplanmaz; 500.000,10 TL, henüz mahsup veya başka vergi indirimi uygulanmamış dar karşılaştırma tutarıdır. Bu özgün sayısal senaryo herhangi bir kurumun istisna veya indirim hakkını belirlemez.

Ana sonuç: 500.000,10 TL

Üçüncü özgün varsayımda normal matrah 400.002 TL, asgari matrah 1.000.005 TL’dir. Yalnız 2025 takvim yılı ve dışarıda doğrulanmış standart oran koşulları kabul edilir. İki farklı matrahın farklı oranlarla çarpımı aynı 100.000,50 TL vergiyi verir. Bu nedenle model eşitlik dalındadır, seçilen tutar bir kez gösterilir ve ek etki sıfır olur. Matrahların birbirine eşit olması gerekmediği açıkça görülebilir. Eşitlik sonucu gerçek beyan, tahakkuk veya borç onayı değildir; karşılaştırmanın sayısal durumunu anlatır.

Ana sonuç: 100.000,50 TL

Bu 2025 takvim yılı modelinin kaynak kontrol kesiti 17 Ekim 2026’dır. [TBMM · 7456 sayılı Kanun, madde 21 ve 30(f)](https://cdn.tbmm.gov.tr/KKBSPublicFile/D27/Y6/KanunMetni/307c8ce5-3d8b-4d86-8439-abae345e7626.htm) standart oran ve uygulama bağı için; [TBMM · 7524 sayılı Kanun, madde 36 ve 60(f)](https://cdn.tbmm.gov.tr/KKBSPublicFile/D28/Y2/KanunMetni/885b55a7-4db6-48c3-88b8-5c1653298048.htm) yurt içi asgari vergi ve dönem bağı için kullanılır. [GİB · Kurumlar Vergisi Beyan Rehberi 606, Mart 2026, 2025 hesap dönemi](https://cdn.gib.gov.tr/api/gibportal-file/file/getFileResources?objectKey=arsiv/onceki-dokumanlar/2026_Kurumlar_Vergisi_Beyan_Rehberi.pdf), bölüm 4.1 ve 4.3.1–4.3.5 ile oranları, asgari vergi kapsamını, matrah ayrımlarını ve karşılaştırmayı açıklar.

606 numaralı kaynak Mart 2026 bağlamıyla kaydedilir; rehberin yayım tarihi 2025 matrahını 2026 kazancına dönüştürmez. İlgili asıl kanun ve bu rehberin okunan bölümlerine dayanan dar karşılaştırma, bütün tarihsel değişikliklerin ve kurumun bütün özel hükümlerinin eksiksiz denetlendiği iddiası değildir. Genel kuruşlu matrahlar için bir yuvarlama normu belirlenmiş sayılmaz; bu sürüm o alanı kabul etmez. Resmî tahakkuk, iade ve gerçek ödeme ayrı kalır.