Kira Artış Senaryosu: Girilen Yüzdeyle Fark ve Yeni Tutar

Aracın yanıtladığı soru şudur: “Bu tutarı benim belirlediğim yüzde kadar artırırsam, fark ve yeni toplam kaç lira olur?” Bunun için yalnız iki sayıya ihtiyaç vardır. “Hangi yüzdeyi kullanabilirim?”, “Sözleşmemde artış zamanı geldi mi?” veya “Talep edilen tutar geçerli mi?” soruları aynı hesapla yanıtlanamaz. Sonuç sayfasındaki tutar, girilen varsayımların aritmetik karşılığıdır. Bir kira ilişkisine uygulanacak bedeli, tarafların haklarını, anlaşmanın geçerliliğini ya da bildirimlerin etkisini belirlemez. Bu ayrımı ilk adımda yapmak, hazır örneği kendi durumunuz için doğrulanmış bir oran gibi kullanmanızı önler.

Eski kira alanı, yüzdesini alacağınız başlangıç tutarıdır. Kendi karşılaştırmanızda hangi dönem esas alınacaksa o döneme ait tutarı yazın. Araç aylık kira girdiğinizi varsaymaz; yıllık tutarı aylığa bölmez ve aylık tutarı otomatik olarak on ikiyle çarpmaz. Başlangıç tutarı 0 ile 1 trilyon TL arasında kabul edilir ve alan lira ile kuruş doğrulamasını korur. Türkçe yazımda 2.500 lira 50 kuruş için 2500,50 kullanabilirsiniz. Sıfırın kabul edilmesi bir kira ilişkisinin bedelsiz olduğu sonucunu vermez; yalnız matematik modelinin sıfır başlangıç durumunu incelemesine izin verir.

Artış alanına yüzde işareti eklemeden sayı yazın. Yüzde 17,5 için 17,5 girilir; 0,175 yazılması yüzde 0,175 anlamına gelir. Alan 0 ile 10000 arasında değer alır ve dört ondalık basamak doğrulaması uygulanır. Bu geniş sayısal aralık, farklı yüzde örneklerinin incelenebilmesi içindir. İzin verilen kira artışının bu aralığa sahip olduğunu söylemez. Araç güncel TÜFE verisini indirmez, duyurulan bir oranı varsayılan değerin üzerine yazmaz ve girdiğiniz sayıyı bir mevzuat sınırıyla karşılaştırmaz. Oranın nereden geldiği ve gerçek işlemde kullanılıp kullanılamayacağı bu iki alanlı hesabın dışında kalır.

Eski tutara P, yüzdeye r dersek artış tutarı D = P × r / 100 olur. Yeni tutar Y = P + D ile bulunur. Aynı toplam P × (100 + r) / 100 biçiminde de yazılabilir. İlk formül farkın kaç lira olduğunu, ikinci ifade başlangıç tutarının hangi çarpanla büyüdüğünü gösterir. Yüzde 25 artış, tutarı 0,25 ile çarparak farkı bulmak ve sonra eski tutarı eklemek demektir. Eski tutarı yalnız 0,25 ile çarpmak yeni kirayı değil, artışın kendisini verir. Sonuçtaki ilk Artış satırı bu karışıklığı azaltmak için ayrı tutulur.

Hazır 1.000 TL ve yüzde 25 girdilerinde yüzde payı 25 / 100, yani 1 / 4 olur. Artış 1.000 × 1 / 4 = 250 TL’dir. Yeni tutar 1.000 + 250 = 1.250 TL olarak hesaplanır. Ana sonuçtaki “Yeni fiyat” etiketi yeni tutarı, ayrıntılardaki Artış satırı ise eklenen 250 TL’yi gösterir. Bu sayılar yalnız işlemin okunmasını kolaylaştırır. Araçta bir ay veya yıl seçilmediğinden sonuç belirli bir yenileme ayına atanmaz. Hazır örneği değiştirmeden kullanmak, yüzde 25’in kendi sözleşmenize uygun olduğuna dair bir inceleme yapılmış olduğu anlamına gelmez.

Başlangıç tutarı 2.500 TL, kullanıcı yüzdesi 17,5 olduğunda artış 2.500 × 17,5 / 100 = 437,50 TL çıkar. Yeni tutar 2.937,50 TL olur. Yüzdenin kesirli olması, hesabın farklı bir yıllık dönem seçtiğini veya ek bir kesinti uyguladığını göstermez; yalnız çarpılan oran farklıdır. Aynı başlangıç tutarında başka yüzdeleri denemek isterseniz yalnız oranı değiştirerek her senaryonun farkını karşılaştırabilirsiniz. Her yeni hesap mevcut iki girdiden başlar. Önceki hesapta görünen toplam kendiliğinden bir sonraki hesabın başlangıç tutarı olmaz; çok yıllı zincirleme artış kurulmaz.

Karşılaştırılan eski ve yeni tutarın aynı zaman aralığına ait olması gerekir. Aylık 2.500 TL ile bulunan 2.937,50 TL, aynı aylık ölçeğin matematik karşılığıdır. Yıllık bir başlangıç tutarı kullanırsanız sonuç aynı yıllık ölçeği korur. Araç dönem uzunluğunu bilmediği için iki ölçeği birbirinden ayıramaz. Ayrıca yılın ortasında değişen bedellerin günlere dağıtılması, eksik ay hesabı, yenileme günü ve bir dönemde farklı tutarların uygulanması modellenmez. Böyle bir karşılaştırmada farklı dönemlerin rakamlarını aynı tabloya koymak, formül doğru olsa bile yorumun yanlış olmasına yol açabilir.

Bu hesap tek bir yüzde uygulaması yapar. Yüzde 20’nin iki kez uygulanması ile yüzde 40’ın bir kez uygulanması aynı işlem değildir: birincisinde ikinci artış büyümüş tutar üzerinden hesaplanır. Burada yıl sayısı veya tekrar sayısı alanı bulunmadığından böyle bir bileşik süreç kurulmaz. Sonuçtaki çarpan yalnız girilen tek yüzdeden türetilir. Birkaç dönem için senaryo kurarken her dönemde hangi başlangıç tutarının kullanıldığını ayrıca belirlemek gerekir. Araç gelecekteki endeksleri, yeni oranların açıklanacağı zamanı veya ilerideki sözleşme koşullarını tahmin etmez; aynı oranı sonraki yıllara otomatik taşımaz.

Yüzde hesabı, lira ve kuruş olarak girilmiş bir başlangıçtan kuruşun altında kalan artış üretebilir. Örneğin yalnız yuvarlamayı göstermek için 0,01 TL’ye yüzde 50 uygulandığında kesin artış 0,005 TL, kesin yeni toplam 0,015 TL olur. Artışın ayrı kuruş görünümü 0,01 TL, yeni toplamın ayrı kuruş görünümü 0,02 TL’dir. Araç kesin hesabı bu kuruş satırlarından yeniden kurmaz. Önce tam oranla artışı ve toplamı bulur, sonra her kalemin gösterimini hazırlar. Bu örnekteki küçük tutar ve yüzde gerçek bir kira anlaşması önerisi değil, yarım kuruş davranışının açıklamasıdır.

Kuruş satırlarında en yakın kuruşa yuvarlama yapılır; tam yarım kuruşta üst kuruş seçilir. Eski tutar, artış ve yeni toplam birbirinden bağımsız hazırlanır. Bu gösterim, gerçek bir ödemenin mutlaka aynı yöntemle yapılacağı kararı değildir. Ayrıca kısa sonuçtaki rakam sayısının sınırlandırılması, kuruşa yuvarlama ile aynı işlem değildir. Kısa görünüm okumayı kolaylaştırırken kesin kesir satırı hesabın dayanağını korur. Herhangi bir kuruş görünümünü yeniden girişe kopyalarsanız artık o yuvarlanmış sayı yeni senaryonun girdisi olur; önceki kesin sayının görünmeyen basamakları otomatik olarak taşınmaz.

Kabul edilen sayılar normalize ondalık yazımları üzerinden kesre çevrilir. Böylece 0,01 × 50 / 100 işleminin artışı 1 / 200 TL olarak, yeni toplamı 3 / 200 TL olarak saklanabilir. Kesir satırındaki pay ve payda bir para birimi dönüşümü değildir; aynı TL tutarının başka yazımıdır. “Kesin” ifadesi, kabul edilerek sayıya dönüştürülmüş girdilerin oran hesabına ilişkindir. Girişin sayıya dönüşmesinden önce yazılan bütün ek basamakların korunacağı anlamına gelmez. Girdi doğrulaması ve sayıya dönüşüm sınırları geçerlidir; hesap bunların ötesinde ek bilgi üretemez.

Bir tutarın kuruş görünümü 0,00 TL olabilirken kesin artış pozitif kalabilir. Ayrıca artış eski tutara kıyasla çok küçükse yeni toplamın kısa veya sayısal görünümü eski tutarla aynı görünebilir. Bu durumda artış eski ve yeni ekrandaki rakamların farkı alınarak hesaplanmaz; doğrudan başlangıç tutarı ile yüzde çarpılır. Kesin artış satırı bu küçük farkı korur. Sayısal gösterimin altına düşen pozitif bir sonuç bilimsel yazımla ve birimiyle gösterilir. Bu koruma, kullanıcı alanlarını sınırsız hassasiyetli hale getirmez; kabul edilmiş sayılarla yapılan işlemin gerçek sıfırla karıştırılmasını önler.

Başlangıç ve yüzde alanlarının üst sınırları birlikte kullanıldığında yeni toplam başlangıç alanının üst sınırından daha büyük olabilir. Başlangıç için 1 trilyon TL ve yüzde 10000, yalnız matematik sınırı örneği olarak, 100 trilyon TL artış ve 101 trilyon TL yeni tutar üretir. Bu kabul edilen oran için hukuki uygunluk iddiası yoktur. Kuruş tam sayısının güvenli sayısal temsil aralığını aştığı satırlarda bütün rakamlar metinle korunur. Kısa sonuç bilimsel gösterime geçebilir; ayrıntılı kuruş satırı ise rakamların tamamını iki kuruş basamağıyla görmenizi sağlar.

Artış yüzdesi tam sıfırsa artış tutarı gerçek sıfırdır ve yeni kira başlangıç tutarına eşittir. Başlangıç tutarı tam sıfırsa girilen pozitif yüzdeye rağmen hem artış hem toplam sıfır olur. İki durum aynı sayısal toplamı verebilse de girdiler farklıdır. Araç sonuç açıklamasında bu ayrımı belirtir. Bunlardan birinin matematiksel olarak kabul edilmesi, gerçek ilişkide artış yapılmaması gerektiği, kira alınmayacağı veya bir tarafın hak kazanacağı anlamını taşımaz. Negatif tutar veya negatif artış bu modelin dışında tutulur; indirim senaryosu için bu artış alanına eksi değer yazılmaz.

Artış formülünde aidat, depozito, bakım bedeli, sigorta, komisyon, vergi, stopaj ve geçmiş dönem borcu bulunmaz. Araç yazdığınız başlangıç tutarının bu kalemlerden hangilerini içerdiğini de anlayamaz. Örneğin kira ile aidatı tek sayı halinde girerseniz yüzde işlemi birleşik tutara uygulanır; sistem bunları otomatik ayırmaz. Karşılaştırma yaparken yüzdeyi hangi parasal kaleme uygulamak istediğinizi önceden açıklaştırın. Sonuç tüm barınma gideriniz, mülk sahibinin eline geçen net tutar veya ödeme hesabınızın bakiyesi olarak adlandırılmaz. Yalnız iki girdiyle kurulmuş tek artış işleminin farkı ve toplamıdır.

Kira bedelinin belirlenmesi yalnız çarpma ve toplama işleminden oluşmayabilir. Bu nedenle araç sözleşme türünü, yenileme tarihini, sözleşmenin süresini, belirli dönemlere ilişkin değerlendirmeyi veya tarafların artış hakkını seçmez. Resmi kanun arşivi bu kapsam ayrımını görmek için incelenmiştir; arşivdeki kabul tarihli metin güncel konsolide mevzuat gibi kullanılmamıştır. Güncel oran veya yürürlük incelemesi tamamlandığı iddiası yoktur. Burada kanun metninden bir yüzde alınmaz, gerçek kira işlemi için tavsiye üretilmez. TÜFE başlığı altında bir canlı oran tablosu da bulunmaz; kullanıcı yüzdesi bu kaynaktan otomatik beslenmez.

Karşılaştırma yaparken önce başlangıç tutarını sabit tutun, sonra yalnız kendi seçtiğiniz yüzdeyi değiştirin. İlk hesapta eski tutarı, oranı, artışı ve yeni toplamı birlikte not etmek, ikinci sonucun hangi varsayımla değiştiğini görmeyi kolaylaştırır. Başlangıç tutarını da değiştirirseniz farkın yalnız yüzde değişiminden kaynaklanmadığını unutmayın. Aynı senaryoyu tekrar yüklemek için örnek düğmeleri kullanılabilir; hazır girdiler açıklamadaki sayılarla birlikte değerlendirilmelidir. Karşılaştırmadan “bu yüzde uygundur” sonucu çıkarılmaz. Elde edilen bilgi, seçilen iki farklı yüzde veya başlangıç tutarının aynı basit formülde nasıl parasal sonuç ürettiğidir.

Paylaş seçeneği aracın temiz bağlantısını verir; kira tutarı, yüzde ve hesaplanan sonuç bağlantıya eklenmez. Başka siteye ekleme seçeneği de aracı açan bağlantıyı kullanır ve kişisel senaryonuzu karşı tarafa taşımaz. Ekran görüntüsü alma seçeneği ise görünür girdi ve sonuç bilgilerini içerebilir. Bu nedenle bir görüntüyü başkalarıyla paylaşmadan önce ekranda hangi tutarların göründüğünü kendiniz değerlendirin. Girdi değiştirildiğinde önceki sonuç yeni değerlerle yeniden hesaplanmalıdır. Kaydedilmiş bir görüntü canlı belgeye dönüşmez ve sonradan değişen yüzdeyi, sözleşmeyi veya hesap girdisini kendiliğinden güncellemez.

Ana sonuç tek bakışta yeni tutarı gösterir; Artış satırı eklenen farkı, Eski kira satırı başlangıcı ve Girilen artış oranı satırı kullanılan yüzdeyi açıklar. Kesin kesirler, kısa görünümde kaybolabilecek ayrıntıları; ayrı kuruş satırları ise iki ondalıklı parasal gösterimi tamamlar. Bu satırları birlikte okumak, özellikle küçük farklarda veya çok büyük toplamda yararlıdır. Bununla birlikte ayrıntı sayısının artması hesabın kapsamını genişletmez. Araç hâlâ yalnız aynı dönem tutarına kullanıcının yüzdesini bir kez uygular. Sonuçtaki kapsam açıklaması, tutarı gerçek işlemde kullanmadan önce hangi varsayımların ayrıca ele alınması gerektiğini görmenize yardımcı olur.