KDV Tevkifatı Hesaplama: Vergi Payı ve Satıcıya Ödeme

Bu araç, KDV hariç bir tutar üzerinden kullanıcı tarafından seçilen KDV yüzdesini hesaplar. Ardından bulunan KDV’yi, yine kullanıcının yazdığı x/10 payına göre ikiye ayırır. Bir pay alıcının tevkifat tutarı, kalan pay satıcıda kalan KDV olarak gösterilir. Satıcıya ödenecek başlıklı sonuç, bu modelde matrah ile satıcıda kalan KDV’nin toplamıdır. Tevkifat öncesi toplam ise matrah ve KDV’nin tamamını birlikte gösterir. Böylece aynı işlemde birbirine karıştırılabilen farklı tutarları ayrı satırlarda izleyebilirsiniz.

Başlangıç örneği 10.000 TL matrah, yüzde 20 ve 7/10 payıdır. Burada 2.000 TL KDV, 1.400 TL alıcı payı, 600 TL satıcıda kalan KDV ve 10.600 TL satıcı tutarı bulunur. Bu oranlar bir işleme öneri olarak seçilmemiştir. Araç hizmet türünü, alıcının statüsünü veya işlem tarihini sormadığından hangi durumda tevkifat gerektiğine ve hangi oranların uygulanacağına karar vermez.

KDV hariç matrah alanına, senaryoda verginin hesaplanacağı temel tutarı yazın. Alan 0 ile 1 trilyon TL arasında çalışır ve mevcut lira-kuruş doğrulamasını kullanır. Elinizde KDV dahil toplam varsa onu doğrudan bu alana yazmak başka bir hesap kurar. Aynı şekilde satıcıya kalmasını beklediğiniz tutar da bu modelin matrahı değildir. Hesaptan önce elinizdeki sayının hangi aşamayı anlattığını belirlemek, sonradan görülen büyük farkların önemli bir bölümünü açıklar.

KDV yüzdesi alanı 0 ile 100 arasındadır; mevcut dört ondalık doğrulaması korunur. Yüzde 20 için 20 yazılır. Tevkifat payında ise yalnız x değeri girilir: 7 yazmak 7/10 demektir. Bu alan 0–10 arasında tam sayı kabul eder. Alanlara para işareti, yüzde işareti veya 7/10 metni eklemeyin. Türkçe ondalık kullanabilirsiniz; örneğin 12500,50 bir tutardır. Ayrı para birimlerini aynı matrahta toplamayın; kur dönüşümü bu aracın içinde yapılmaz.

Matrahı M, KDV yüzdesini r, tevkifat payının payını x ile gösterelim. Önce V = M × r / 100 ile toplam KDV bulunur. Sonra T = V × x / 10 ile alıcı payı hesaplanır. Satıcıda kalan KDV, V − T’dir. Satıcı tutarı S = M + V − T, tevkifat öncesi toplam ise G = M + V olur. Her ifade aynı matrah ve aynı iki oran kullanılarak kurulur; bir satırdaki yuvarlanmış görünüm diğerinin girdisi yapılmaz.

Bu model iki açık kontrol verir: S + T = G ve satıcıda kalan KDV + T = V. İlk eşitlik ödeme dağılımını, ikincisi KDV’nin dağılımını anlatır. Matrah her iki tarafta yeniden vergilendirilmez. Örneğin 10.600 TL satıcı tutarıyla 1.400 TL alıcı payının toplamı 12.000 TL’dir. Bu toplam, 10.000 TL matrahın üzerine bir defa eklenen 2.000 TL KDV’den oluşur.

7/10, hesaplanan KDV’nin on eşit parçasından yedisini ifade eder. Ondalık çarpanı 0,7’dir ve KDV tutarının yüzde 70’ine karşılık gelir. Bu, matrahın yüzde 70’i veya yüzde 7’si değildir. Başlangıç örneğinde tevkifat 10.000 × 7 / 100 olarak bulunmaz. Önce 2.000 TL KDV hesaplanır; ardından 2.000 × 7 / 10 = 1.400 TL elde edilir. Matrah ve KDV tabanlarını ayırmak burada temel adımdır.

KDV oranı ile tevkifat payı farklı sorulara cevap verir. KDV yüzdesi, matrah üzerinden ne büyüklükte vergi hesaplandığını anlatır. Tevkifat payı, bulunan verginin model içinde nasıl bölüşüldüğünü gösterir. İkisi aynı türden yüzde olarak görünse bile aynı yere uygulanmaz. Pay alanına 0,7 yazmak yerine 7 girilmesinin nedeni de budur: payda zaten 10 olarak sabittir. Farklı paydalar veya kesirli x değerleri için alanın kapsamı genişletilmez.

10.000 TL matrah, kullanıcı KDV yüzdesi 20 ve kullanıcı payı 7 seçildiğinde önce 10.000 × 20 / 100 = 2.000 TL KDV bulunur. Alıcı payı bu KDV’nin 7/10’u olan 1.400 TL’dir. Kalan 3/10 pay, 600 TL’dir. Satıcı tutarı 10.000 + 600 = 10.600 TL, tevkifat öncesi toplam 10.000 + 2.000 = 12.000 TL olur. Bütün tutarlar bu örnekte kuruşa tam denk gelir.

Sonucu okurken 1.400 TL’yi 10.600 TL’den tekrar düşmeyin. Satıcı tutarı zaten alıcı payı ayrıldıktan sonra kurulmuştur. Aynı şekilde 2.000 TL KDV’nin tamamını 10.600 TL’ye eklemek de vergiyi ikinci kez sayar. İlk üç sonuç satırı, toplam KDV’yi, alıcı payını ve ayrım öncesi toplamı gösterir. Alt satırlarda matrah ve satıcıda kalan KDV bulunduğundan ana sonucun hangi iki tutardan oluştuğunu takip edebilirsiniz.

Aynı 10.000 TL matrah ve örnek yüzde 20 korunurken payı 7/10’dan 5/10’a indirdiğinizi düşünün. Toplam KDV yine 2.000 TL, tevkifat öncesi toplam yine 12.000 TL olur. Alıcı payı 1.000 TL’ye iner; satıcıda kalan KDV 1.000 TL’ye ve satıcı tutarı 11.000 TL’ye çıkar. Pay değişikliği bu modelde toplam KDV’yi değiştirmez, yalnız aynı KDV’nin iki parçasını değiştirir.

Bu ilişkiyi karşılaştırma amacıyla kullanabilirsiniz: aynı tutar ve KDV yüzdesiyle farklı kullanıcı paylarını yan yana not edin. Ancak bu karşılaştırma oran seçme özgürlüğü veya bir işlemde herhangi bir payın kullanılabileceği anlamına gelmez. Araç yalnız sayıların etkisini gösterir. İşleme uygulanacak payın nereden geldiğini kendi belgenizde ayrıca belirtmek, matematiksel senaryo ile uygulama kararının karışmasını önler.

Matrahı iki katına çıkarıp iki oranı aynı bıraktığınızda bütün parasal tutarlar iki katına çıkar. Örneğin 20.000 TL matrah, aynı örnek yüzde 20 ve 7/10 için KDV 4.000 TL, alıcı payı 2.800 TL ve satıcı tutarı 21.200 TL olur. Bu doğrusal ilişki, farklı teklifler veya farklı tutarlar üzerinde aynı varsayımları denemenizi kolaylaştırır. Tutarların aynı para biriminde ve aynı kapsamda olduğundan emin olun.

KDV yüzdesi değiştiğinde ise matrah sabit kalır; KDV ve onun iki payı değişir. Satıcı tutarındaki değişiklik, yalnız satıcıda kalan KDV farkıdır. Matrahın iki kez eklenmesi gerekmez. Bir karşılaştırmada hem matrahı hem oranları değiştiriyorsanız farkın hangi girdiden kaynaklandığını ayırmak zorlaşır. Önce yalnız bir alanı değiştirip sonucu kaydetmek, aritmetik etkinin nedenini daha açık gösterir.

Matrah tam sıfırsa bu çarpım modelinde KDV, alıcı payı, satıcıda kalan KDV ve toplamlar tam sıfırdır. KDV yüzdesi tam sıfır seçilirse vergi payları sıfır, satıcı tutarı ve toplam matraha eşit olur. Pay 0/10 ise hesaplanan KDV’nin tamamı satıcı tarafında kalır; pay 10/10 ise tamamı alıcı payına ayrılır ve satıcı tutarı matraha eşit olur. Bunlar formüllerin sınır davranışlarıdır.

Bir sıfır sonucu, bir işlemin vergi dışında kaldığını veya yasal bir istisnayı tek başına kanıtlamaz. Benzer biçimde 10/10 seçmek, işlem için tam tevkifat kararı verilmesi anlamına gelmez. Hesap sayısal varsayımınızı izler. Sonuç notunda sıfırın matrahtan mı, KDV yüzdesinden mi yoksa tevkifat payından mı doğduğunu ayırmak önemlidir; üçü farklı senaryolardır.

Kabul edilen sayılar, sistemin normalize ettiği ondalık yazım üzerinden kesin kesirlere çevrilir. KDV, tevkifat ve satıcı tutarı bu kesirlerle hesaplanır. Örneğin 0,01 TL matrah, yalnız gösterim amacıyla seçilen yüzde 100 ve 5/10 payında toplam KDV 0,01 TL’dir. Alıcı payı ve satıcıda kalan KDV ayrı ayrı 0,005 TL, satıcı tutarı 0,015 TL, toplam 0,02 TL olur. Hesap sırasında 0,005 TL önce 0,01 TL’ye dönüştürülmez.

Her parasal satır için ayrıca bir kuruş görünümü hazırlanır. En yakın kuruş kullanılır ve tam yarım kuruşta yukarı gidilir. Böylece aynı örnekte iki KDV payı ayrı ayrı 0,01 TL, satıcı tutarı 0,02 TL görünür. Görünümler kendi kesin tutarlarından hazırlanır; toplamları eşitlemek için biri azaltılmaz. Bu gösterim tercihi, resmi bir fatura veya beyan sisteminin yuvarlama yöntemi olarak sunulmaz.

Kısa sonuçlar en fazla 12 anlamlı basamakla yaklaşık gösterilir. Çok küçük bir KDV veya tevkifat, büyük bir tutarın kısa yazımında görünmeyebilir. Bu durumda matrah ve toplam ya da satıcı tutarı ve toplam aynı yazılabilir. Kesin kesir satırları aradaki pozitif farkı korur. Aynı şekilde kuruşta 0,00 TL görünen küçük bir alıcı payı, matematiksel olarak tam sıfır olmayabilir. Pozitif küçük tutarın kaybolmasıyla gerçek sıfırı ayrı okumak gerekir.

Sayısal gösterimin altına inen pozitif ara sonuçlar bilimsel metin ve kesin kesirle korunur. Kısa yazımın amacı okunabilirliktir; kısaltılmış rakam yeniden hesaba verilmez. Bununla birlikte giriş önce sayıya dönüştürülürken kaybolan ek basamaklar sonradan geri getirilemez. Bu nedenle araçtaki kesinlik, kabul edilen ve normalize edilen girdilerin aritmetiğine aittir. Elde bulunmayan belge ayrıntısını veya kaybolmuş giriş basamağını tahmin etmez.

Bir tutarı birkaç parçaya ayırarak denemek istiyorsanız önce hangi oranların sabit kalacağını yazın. Aynı KDV yüzdesi ve aynı payla yapılan kesin hesaplarda parçaların sonuçları, toplam matrahtan bulunan sonuçla birleşir. Buna karşılık her parçayı ayrı kuruşa yuvarlayıp toplamak, toplamı tek seferde kuruşa çevirmekle aynı görünümü vermeyebilir. Farklılığı incelerken kesin tutarların mı yoksa kuruş satırlarının mı toplandığını açıkça belirtin. Bu karşılaştırma, gerçek bir belgenin hangi biçimde düzenleneceğini belirlemez.

Kalemlerin KDV yüzdeleri veya tevkifat payları farklıysa önce ayrı hesapları okuyun. Yalnız toplam satıcı tutarına bakmak, verginin hangi tabandan doğduğunu gizleyebilir. Matrah, KDV, alıcı payı ve satıcıda kalan KDV için ayrı sütunlar tutmak, çift sayma hatasını fark etmeyi kolaylaştırır. Bir toplamın doğru görünmesi, alt kalemlerin doğru sınıflandırıldığı anlamına gelmez. Araç kalem adını veya sözleşmeyi incelemediğinden bu ayrıntıları sayılardan çıkaramaz.

Bir hesap kaydında KDV hariç tutarı, kullanıcı KDV yüzdesini ve x/10 payını birlikte yazın. Yalnız satıcı tutarını kaydetmek, sonradan aynı dağılımı yeniden kurmak için yeterli değildir. Birden çok kalem varsa aynı oranlara sahip olup olmadıklarını ayrıca kontrol edin. Farklı KDV yüzdelerini tek ortalama altında birleştirmek bu sayfanın otomatik yaptığı bir işlem değildir; kalemlerin ayrı senaryolarını kendi kapsamlarıyla kurmanız gerekir.

Ekran görüntüsü alma seçeneği görünür girdileri ve sonuçları çalışma kaydına alabilir. Paylaşım ve siteye ekleme seçenekleri aracın adresini taşır; kişisel girdi veya sonuçlar bağlantıya eklenmez. Birine belirli senaryoyu anlatmak istediğinizde oran ve tutar varsayımlarınızı ayrıca belirtin. Paylaşılan araç adresinin sizin hesabınızı dolduracağını varsaymayın. Sonuçları resmi belgeye taşımadan önce hukuki sınıflandırma ve belgeye özgü kuralların bu hesapta belirlenmediğini hatırlayın.

GİB’in arşivindeki KDV Genel Uygulama Tebliği’nin I/C-2.1.3.1 ve I/C-2.1.3.4.2 bölümleri, hesaplanan KDV ile ayrılan payların terim kapsamını ayırmak amacıyla 15 Ekim 2026 tarihinde doğrudan okundu. Arşiv metninin bütün değişiklikleri içerdiği veya bugün için uygulanacak oranları doğruladığı ileri sürülmez. Burada hukuki oran tablosu, işlem listesi, parasal eşik veya beyan takvimi oluşturulmadı. [GİB arşiv metni](https://cdn.gib.gov.tr/api/gibportal-file/file/getFileResources?objectKey=arsiv%2Ffileadmin%2Fuser_upload%2FTebligler%2FKDV%2Fkdv_genteb.htm).

OpenStax’ın yüzde denklemleri bölümü, bir tutarın kullanıcı yüzdesiyle çarpımının matematik temeli için incelendi. Bu rehberdeki TL örnekleri ve paylaştırma eşitlikleri ayrıca türetildi; bağımsız kesir ve yüksek hassasiyetli ondalık referanslarla karşılaştırıldı. Kaynakta yer almak veya sayısal testlerden geçmek, belirli bir işlemin vergisel koşullarını doğrulamaz. [Yüzde denklemleri](https://openstax.org/books/prealgebra-2e/pages/6-2-solve-general-applications-of-percent).