IPv4 Alt Ağ Planı

Noktalarla ayrılan dört sayı, IPv4 adresinin yazılı biçimidir. Her sayı sıfır ile iki yüz elli beş arasında olmalıdır. Eğik çizgiden sonraki önek ise adresin başındaki kaç bitin ortak blok bölümünü belirlediğini söyler. Dört sayı tek başına bu bilgi için yeterli değildir. Bu nedenle araç, öneği eksik olan bir adresi tahmin ederek tamamlamaz. Geçerli bir girişte adres ve önek açıkça birlikte yazılır.

Bir öneği okurken son oktetin görünüşüne bakarak blok boyutu çıkarmayın. Aynı son sayıyı taşıyan iki adres, farklı öneklerle farklı büyüklükte bloklara düşebilir. Önek büyüdükçe değişebilen bit sayısı azalır ve blok küçülür. Öneğin küçülmesi bunun tersidir. Bu ilişki doğrusal değildir: öneğin bir bit değişmesi, adres adedini iki katına çıkarır veya yarıya indirir. Giriş adresi ise bu değişim sırasında aynı kalabilir.

Adres alanında normal rakamları, noktaları ve tek eğik çizgiyi kullanın. Oktetlerin başına fazladan sıfır koymayın; negatif işaret, artı işareti veya farklı sayı tabanı gösterimi eklemeyin. Öneğin de tam sayı olması gerekir. Bu sıkı yazım, aynı görünen bir metnin farklı yazılımlarda başka biçimde yorumlanmasını önlemeye yardımcı olur. Araç, belirsiz bir yazımı kendiliğinden düzelterek geçerli kabul etmek yerine hatayı belirtir.

Adres girdisi metin olmalıdır. Alt blok öneki de metin olarak verilir; boş bırakılması veya hiç verilmemesi desteklenir. Hazır bir veri kaydından giriş hazırlanıyorsa null, sayı, dizi, nesne ve doğru/yanlış değerleri bu metinlerin yerine kullanılamaz. Sayısal görünüşlü bir önekle sayısal veri türü aynı şey değildir. Bu tür belirsiz girdiler geçerli bir adres planı oluşturmaz.

Başta ve sonda kalan normal boşluklar temizlenir. Buna karşılık adresin içine serpiştirilen boşluklar, sekmeler, satır sonları ve normal boşluğa benzeyen başka karakterler kabul edilmez. Kopyaladığınız bir adres reddedildiğinde önce bu görünmeyen karakterleri kontrol edin. Adresi tek satırda yeniden yazmak, eksik öneği tamamlamak ve her okteti ayrı okumak yararlıdır. Hatanın kaynağı giderilmeden başka bir önek seçmek, asıl yazım sorununu çözmez.

Hesap, dört okteti tek bir işaretsiz tam sayı konumu olarak ele alır. İlk oktetin ağırlığı diğerlerinden büyüktür; sonraki oktetler sırasıyla daha küçük basamakları doldurur. Böylece adres sırası, yalnız son oktete bakılan bir sıralama olmaktan çıkar. Bir oktet dolduğunda sonraki adresin önceki oktetlere taşıma yapabilmesi de aynı sayısal düzenin doğal sonucudur. Kullanıcıdan bu dönüşümü elle yapması beklenmez.

Ana önek p olduğunda blok boyutu N = 2^(32 − p) adres olarak bulunur. Girişin tam sayı konumu N büyüklüğündeki eşit aralıklara bölünür. Girişin bulunduğu aralığın başına aşağı gidilerek ilk sınır belirlenir; son sınır, buna N − 1 eklenerek elde edilir. Bu işlem giriş adresini kaybetmez. Sonuçta hem başlangıca hizalanmış ana blok hem de başta yazdığınız adres ayrı satırlarda kalır.

Blok başlangıcının değişmesi, girdiğiniz adresin yanlış olduğu anlamına gelmez. Örnekteki bir adres ana bloğun ortasında bulunabilir ve yine de geçerli bir giriş olabilir. Önemli olan, adres ile blok adını aynı şey sanmamaktır. Bir planı başka bir belgeye aktarırken yalnız ana blok satırını kopyalamak veya yalnız giriş adresini kopyalamak farklı anlamlara gelebilir. İhtiyacınız olan alanı, satırın başlığıyla birlikte okuyun.

Alt ağ maskesi, öneğin noktalı ondalık gösterimini verir. Önek bölümündeki bitler bir, kalan bölümdekiler sıfır olacak biçimde hesaplanır. Ters maske bunun tamamlayıcısıdır; aynı otuz iki bitlik alan içinde maske ile ters maskenin toplamı en büyük işaretsiz değeri verir. Bu iki görünüm aynı sınırın farklı sayısal anlatımlarıdır. Birini diğerinin yerine rastgele kullanmak, başka bir sistemde beklenmeyen sonuç doğurabilir.

Araç ters maskeyi bir güvenlik duvarı kuralı, erişim izni veya cihaz yapılandırması olarak üretmez. Sayısal tamamlayıcıyı gösterir. Bir ayar ekranı hangi maske türünü istiyorsa onun kendi belgesine bakmak gerekir. Aynı şekilde, yalnız maskeyi bilmek adresin tahsis edildiğini veya belirli bir arayüzde çalışacağını kanıtlamaz. Buradaki tablo, başka ürünlerin yapılandırma diline otomatik çevrilmiş bir komut listesi değildir.

Ana sonuç, bütün blok içindeki adres adedidir. Bu sayıya matematiksel ilk ve son sınırlar dahildir. Araç bu toplamdan her durumda iki çıkarmaz; kullanılabilir host sayısı veya cihaz kapasitesi hesaplamaz. Böyle bir sayıyı yorumlamak için bağlantı türü, ayrılmış alanlar, altyapı tercihleri ve gerçek yapılandırma gibi ek bilgiler gerekir. Bu bilgilerin hiçbirini önekten tek başına güvenilir biçimde türetmek mümkün değildir.

Bir okul alıştırmasında size ayrıca kullanılabilir uç adresleri sorulmuş olabilir. Bir işletme planında ise ağ geçidi, yedekleme, yönetim veya başka amaçlarla ayrılan adresler bulunabilir. Bunlar aynı sorular değildir. Bu hesaplayıcının toplamına bakıp tamamının cihaza atanabileceğini söylemeyin. Sonuç, önce adres alanının büyüklüğünü anlamanızı sağlar; gerçek atama planı ayrı bir çalışma olarak ele alınmalıdır. Aracın satır başlıkları da bu nedenle blok sınırı dilini kullanır.

Alt blok öneki q, ana önekten küçük olamaz. q büyüdüğünde her alt blok daha az adres içerir ve aynı ana blok içinde daha fazla alt blok oluşur. Alt blok boyutu M = 2^(32 − q), alt blok sayısı ise 2^(q − p) olur. Her satırın başlangıcı bir önceki satırın başlangıcından M adres ileridedir. Son sınırlar da aynı büyüklükten hesaplanır; satırlar arasında boşluk bırakılmaz.

Örneğin amacı farklı boyutlarda alt ağlar tasarlamak değil, ana bloğu tek bir yeni önekle eşit parçalara ayırmaktır. Her bölümün ihtiyaç duyduğu cihaz sayısını girip birbirinden farklı bloklar almak bu modelin dışında kalır. Önce hangi eşit parçalanmayı incelemek istediğinizi belirleyin. Ardından tabloyu, her satırın kendi CIDR adı, ilk sınırı, son sınırı ve adres adediyle birlikte okuyun. Tek başına satır numarası bir adres tanımı değildir.

Alt blok alanı boş bırakılırsa q için ana önek kullanılır. Bu durumda tek satırla ana bloğun kendisi gösterilir. Alanı boş bırakmak hata veya sıfır önek istemek değildir. Bu tercih, öncelikle mevcut adresin bloğunu anlamak isteyen kullanıcı için uygundur. Sonradan daha büyük bir alt önek seçerek aynı giriş adresi üzerinde farklı eşit parçalanmaları inceleyebilirsiniz. Her yeni seçimde toplam ana adres adedinin değişmemesi beklenir.

Araç en fazla altmış dört alt blok gösterir. Bu, IPv4 standardının alt ağ sayısına koyduğu bir sınır değil, bu aracın eksiksiz okunabilir tablo üretmek için seçtiği teknik sınırdır. Daha fazla satır gerektiren seçim reddedilir. İlk altmış dört satırı gösterip gerisini saklayan bir sonuç verilmez. Böylece ekranda gördüğünüz planın ana bloğun tamamını kapsayıp kapsamadığı konusunda belirsizlik oluşmaz.

Bir tabloyu kontrol ederken üç bağımsız ilişkiye bakabilirsiniz. İlk satır ana bloğun başlangıcından başlamalıdır. Her sonraki satır, öncekinin son adresinden hemen sonra gelmelidir. Son satır da ana bloğun son sınırında bitmelidir. Ayrıca bütün satırların adres adetleri toplandığında ana sonuç bulunmalıdır. Bu denetimler sayısal planın kendi içinde tutarlı olmasını açıklar; gerçek bir ağın aynı biçimde kurulmuş olduğunu doğrulamaz.

Sıfır tabanlı konum, giriş adresinin ana blok başlangıcından kaç adres ileride olduğunu gösterir. Başlangıcın kendisi sıfır konumundadır; son adresin konumu toplam adres adedinden bir eksiktir. Bu değer bir cihaz numarası, bağlantı önceliği veya kayıt sırası değildir. Girişin blok içindeki yerini açıklamak için kullanılır. Aynı adresin ana öneği değiştiğinde başlangıç da değişebileceğinden konumun yeniden hesaplanması normaldir.

Alt blok tablosunda giriş adresinin hangi aralığa düştüğünü görmek için o adresi satırların ilk ve son sınırlarıyla karşılaştırabilirsiniz. Eşit parçalanmada adres yalnız bir satırın aralığı içinde olmalıdır. Birden çok satıra düşüyormuş gibi görünen bir kopya tabloda nokta, oktet veya sınır hatası bulunabilir. Aracın ürettiği sıralı tablo böyle bir karşılaştırmayı kolaylaştırır; herhangi bir satırın kullanımda veya boşta olduğunu söylemez.

İki adresli bir bloğu okurken genel bir ağ ve yayın adresi çıkarma alışkanlığını otomatik uygulamayın. RFC 3021, otuz bir bitlik önekin iki uç adresi biçiminde yorumunu noktadan noktaya bağlantılar için ele alır. Bu özel kapsam, yalnız sayının küçük olmasından doğan genel bir kullanım izni değildir. Araç hem ana önek hem alt önek için ilgili açıklamayı göstererek yorumun hangi bölümde geçerli olduğunu ayırır.

Burada bir bağlantının gerçekten noktadan noktaya olup olmadığı sorulmaz ve cihazların bu kullanımı desteklediği araştırılmaz. Dolayısıyla tabloda iki adres görmek iki cihazın bu koşullarda çalışacağının doğrulaması değildir. Örnekteki iki sınır, yalnız belirtilen bloğun matematiksel üyeleridir. Gerçek bir yapılandırma hazırlanıyorsa bağlantı türü ve ilgili cihaz belgeleri ayrıca değerlendirilmelidir. Bu hesap sonucundan ağ üzerinde deneme yapılması gerektiği de çıkarılmamalıdır.

Otuz iki bitlik önekte değişebilen adres biti kalmaz. Blok tam bir adres içerir; ilk ve son sınır aynı görünür. Kaynaklardaki tek adres rotası açıklaması bu dar gösterimi anlamayı sağlar. Bununla birlikte tek adreslik blok, adresin internette duyurulduğunu veya belirli bir cihaza ait olduğunu göstermez. Ana ve alt önekin aynı olması da gereksiz tekrar değildir; iki ayrı sonucun neden eşit olduğunu açık kılar.

Sıfır bitlik önek, sayısal IPv4 alanının tamamını tek blok olarak ele alır. Bu uç örnek, adres adedinin çok büyük olabileceğini ve son oktete göre düşünmenin yetersiz kaldığını hatırlatır. Yine de araç bütün adresleri tek tek yazmaz; sınırları ve istenen eşit alt blokları gösterir. Çok büyük ana toplamı bir cihaz kapasitesi veya satın alınabilir adres havuzu gibi yorumlamak özellikle yanıltıcı olur.

Adresler kesirli değerler değildir. Hesaplanan başlangıçlar, sonlar, maskeler ve adetler bu modelde tam tamsayıdır. Yüksek ilk oktetlerin adresi negatif bir sayıya çevirmemesi gerekir; bu nedenle adres sırasının işaretsiz alan olarak korunması önemlidir. Ekrandaki noktalı biçim, bu tam sayı konumunun yeniden dört oktete ayrılmış gösterimidir. Bir adresi yuvarlayarak veya yaklaşık ondalık sayı sayarak blok sınırı üretme yaklaşımı burada kullanılmaz.

Görünen tam sayıları kopyalarken noktalı adreslerle adetleri ayırın. Bir adresteki noktalar basamak ayırıcı değildir; dört okteti ayırır. Bir adet ise adres metni değildir. Tablo başlıklarının korunması bu karışıklığı azaltır. Özellikle elektronik tabloya aktarım sırasında sütunun otomatik tarih veya ondalık sayı biçimine çevrilmesi, adres metnini değiştirebilir. Paylaşacağınız kaydın başlıklarını ve adreslerin noktalı yazımını son kez kontrol etmek iyi bir alışkanlıktır.

Bu araç, özel veya ayrılmış adresleri kullanılabilir genel adres diye sınıflandırmaz. Adresin boş olup olmadığını, kimin elinde bulunduğunu, yönlendirilebilirliğini veya belirli bir hizmete erişip erişmediğini araştırmaz. Blok sınırının doğru çıkması bu soruların yanıtlandığı anlamına gelmez. Gerçek ağlara ilişkin bilgiye ihtiyacınız varsa ilgili yetkili kayıt, tahsis belgesi ve yerel yapılandırma bilgisi ayrı değerlendirilmelidir; matematiksel aralık bunların yerine geçmez.

IPv6 adresleri, farklı büyüklükte alt blok yerleştirme, otomatik cihaz dağıtımı ve tersine maske çözme de bu giriş modelinin parçası değildir. İstenen sonuç bunlardan biriyse alanlara başka biçimde veri yerleştirerek hesabı zorlamayın. Uygun olmayan bir metnin reddedilmesi, desteklenen modelin sınırını korur. Elde edilen tabloyu başka bir protokolün veya ürünün komut dosyası olarak kullanmak için ayrıca dönüşüm ve doğrulama gerekir.

Bir hesap notuna giriş adresini, ana öneki, seçilmiş alt öneki ve temel sınırları birlikte yazın. Alt önek boşsa bunu da belirtin. Böylece tabloyu daha sonra okuyan kişi tek ana blok mu yoksa eşit parçalanma mı istendiğini anlayabilir. Sayısal sonuç aynı olsa bile önekin veya giriş adresinin unutulması, notun amacını belirsizleştirebilir. Birkaç satır seçip paylaşacaksanız bunların tam tablonun tamamı olmadığını ayrıca açıklayın.

Hesaplama için adresin gerçek bir sunucuya ait olması gerekmez. Aşağıdaki üç örnek, anlatım için seçilmiş temsilî adreslerden oluşur. Kendi notlarınızda da hassas ağ ayrıntılarını gereksiz yere paylaşmamak için temsilî değerlerle çalışabilirsiniz. Araç adres üzerinde ping, DNS, WHOIS veya tarama başlatmaz; girdi ve sonucu hesaplayıcı tarafından dışarı göndermez. Sonucu birine kopyalamanız ise sizin ayrıca seçtiğiniz bir paylaşma işlemidir.

CIDR önek gösterimi için RFC 4632'nin temel kavram bölümü, iki adresli özel bağlantı yorumu için RFC 3021 ve tarihsel maske gösterimi için RFC 1878 incelenmiştir. Bu belgelerin yayın dönemleri birbirinden farklıdır. Kaynakların okunma günü, yeni bir standart yayımlandığı veya hesaplayıcının yayına alındığı gün anlamına gelmez. Tarihsel sınıflı ağ tabloları ve eski atama yaklaşımları bu aracın genel kullanım kuralı olarak aktarılmamıştır.

Rehberdeki aritmetik, mevcut hesap modelinin girdilerini ve sonuçlarını açıklamak için özgün olarak yazılmıştır. Kaynakların metinleri, kodları, hazır tabloları veya çizimleri buraya alınmamıştır. Aşağıdaki sonuç tabloları da belirli üç temsilî girdinin hesap çıktılarıdır. Örneğin sizin girişinizle uyuşması, tahsis hakkını veya ağ güvenliğini doğrulamaz; yalnız aynı matematiksel modelin aynı veriye nasıl karşılık verdiğini görmenizi sağlar.

Örnek 1 — Bir /24 bloğunu dört eşit /26 bloğuna ayırma

192.0.2.0/24 bloğunda 256 adres bulunur. /26 seçimi 4 eşit alt blok oluşturur. Bu tablo gerçek bir ağa erişilerek elde edilmedi; temsilî girdinin yerel blok hesabıdır.

Bloktaki toplam adres: 256 adres.

Ana sonuç ve tablolar bütün adresleri sayar; kullanılabilir host sayısı, cihaz ataması ve erişilebilirlik bu örneklerde de belirlenmez.

Örnek 2 — Noktadan noktaya kapsamındaki /31 sınırları

198.51.100.6/31 bloğunda 2 adres bulunur. /31 seçimi 1 eşit alt blok oluşturur. Bu tablo gerçek bir ağa erişilerek elde edilmedi; temsilî girdinin yerel blok hesabıdır.

Bloktaki toplam adres: 2 adres.

Ana sonuç ve tablolar bütün adresleri sayar; kullanılabilir host sayısı, cihaz ataması ve erişilebilirlik bu örneklerde de belirlenmez.

Örnek 3 — Tek adreslik /32 bloğu

203.0.113.9/32 bloğunda 1 adres bulunur. /32 seçimi 1 eşit alt blok oluşturur. Bu tablo gerçek bir ağa erişilerek elde edilmedi; temsilî girdinin yerel blok hesabıdır.

Bloktaki toplam adres: 1 adres.

Ana sonuç ve tablolar bütün adresleri sayar; kullanılabilir host sayısı, cihaz ataması ve erişilebilirlik bu örneklerde de belirlenmez.

Akış 1 — Mevcut adresin bloğunu inceleme

1. IPv4 adresini ve gerçek öneki birlikte girin. 2. Alt blok önekini boş bırakın. 3. Ana blok ile giriş adresinin konumunu ayrı okuyun. 4. Sonuçları adres tahsisi veya gerçek cihaz sayısı diye yorumlamayın.

Akış 2 — Bir bloğu eşit alt bloklara ayırma

1. Ana CIDR bloğunu yazın. 2. Daha büyük veya eşit alt blok öneki seçin. 3. Tabloda bütün alt blokların ilk ve son adreslerini inceleyin. 4. 64 sınırı aşılırsa tablo kesilmez; daha az alt blok üreten önek seçin.