Hicrî Tarih Dönüştürme · Sabit Kurallı

“Miladî → Hicrî” seçildiğinde Miladî tarih alanını kullanırsınız. Form 1900 yılının ilk günü ile 2100 yılının son günü arasında geçerli bir Gregorian tarih ister. Başlangıç örneği 16 Ekim 2026’dır. Tarihi seçip hesapladığınızda bu sabit yöntemde 4 Cemaziyelevvel 1448 karşılığını görürsünüz. Ayrıntılarda aynı tarihler yıl-ay-gün düzeninde de bulunur: 2026-10-16 ve 1448-05-04.

“Hicrî → Miladî” seçildiğinde Hicrî yıl, ay ve gün alanları görünür. Bu yönde hesaplanan Miladî karşılığın da aynı destek aralığında kalması gerekir. Ekranda görünmeyen diğer yönün alanı hesapta kullanılmaz. Örneğin Hicrî dönüşüm yaparken görünmeyen Miladî tarih, sizin yazdığınız Hicrî değerin yerine geçirilmez. Yön seçimini değiştirdikten sonra görünen alan adlarını ve seçtiğiniz ayı tekrar okuyun; iki takvimin yıl sayılarını birbirinin kutusuna yazmayın.

Yöntem, takvim yazılımlarında islamic-civil adıyla ayrılan sivil başlangıçlı sabit takvimdir. Bu sayfada Tip II ve Cuma başlangıcı kullanılır. Aynı uzunluk düzenine sahip fakat başlangıcı bir gün farklı kabul eden yöntem de vardır; bu yüzden yalnız “tablo takvimi” demek her zaman yeterli açıklama sağlamaz. Sonuç kartındaki yöntem satırı, hangi kabulün kullanıldığını açık tutar.

Bu araç bir tarayıcının belirsiz varsayılan Hicrî seçimine dayanmaz. Hesap, aşağıda açıklanan artık yıl ve ay uzunluğu kurallarıyla kendi tam gün sayacını kurar. Takvim adı değiştirildiğinde kendiliğinden başka bir gözlem veya bölge yöntemi devreye girmez. Kullanıcının tek bir güne gelişigüzel artı veya eksi gün ekleyerek sonucu “resmî takvim” diye düzeltmesine yönelik bir ayar da bulunmaz. Böyle bir farkın nedeni önce kullanılan takvim tanımıyla birlikte incelenmelidir.

Bu yöntemde normal yıl 354, artık yıl 355 gündür. Otuz yıllık döngü içinde artık yıl sıraları 2, 5, 7, 10, 13, 16, 18, 21, 24, 26 ve 29 olarak belirlenir. Böylece döngüde on bir artık gün vardır. Otuz normal yılın 10.620 gününe bu on bir gün eklendiğinde toplam 10.631 gün elde edilir. Döngü bittiğinde aynı yıl uzunluğu düzeni yeniden başlar.

Bir yılın artık olup olmadığı, takvimde bulunduğu sıra üzerinden bulunur; güncel gökyüzü verisi indirilmez. Örneğin 1447 yılı bu düzende artık, 1448 yılı normal yıldır. Yıl uzunluğu satırında bu nedenle sırasıyla 355 ve 354 gün görülebilir. Hicrî artık yıl ile Miladî artık yıl farklı kurallardır. Miladî şubat ayının uzunluğu, Hicrî yılın son ayına doğrudan bir gün eklemez; her takvimin kendi düzeni ayrı uygulanır.

Yıl Muharrem ile başlar. Tek numaralı aylar otuz, çift numaralı aylar yirmi dokuz gündür. Bu sıra içinde yalnız on ikinci ay olan Zilhicce için artık yıl ek günü bulunur. Normal yılda Zilhicce yirmi dokuz, artık yılda otuz gün olur. Ay uzunlukları sabit kuraldan geldiği için formda yer veya gözlem tarihi seçilmez. Bu bilgi o ayın resmî gözlem takvimindeki uzunluğu olarak sunulmaz.

Hicrî gün alanı ilk aşamada bir ile otuz arasında tam sayı alır. Sonra seçilen ayın o yıldaki gerçek uzunluğu denetlenir. Örneğin Safer için otuz yazarsanız bu sabit yöntemde geçerli bir tarih oluşmaz. Araç onu sonraki ayın ilk gününe dönüştürerek devam etmez; gün alanını düzeltmenizi ister. Böylece yanlış yazılmış bir günün başka bir tarihe sessizce taşınması önlenir.

Zilhicce’nin otuzuncu günü de aynı denetimden geçer. 1447 artık yıl olduğu için 30 Zilhicce 1447 kabul edilir. 1448 normal yıl olduğundan 30 Zilhicce 1448 kabul edilmez. Bu iki örnek arasındaki fark günün yazımından değil yılın artık olup olmamasından gelir. Bir tarihin geçerli görünmesi için yalnız ay ve gün kutularını değil, bu özel durumda yılın kuralını da birlikte kontrol etmek gerekir.

Seçilen sivil yöntemin başlangıcı 1 Muharrem 1’dir. Bu başlangıç Julian takvimde 16 Temmuz 622 Cuma, geriye doğru uzatılmış Gregorian takvimde 19 Temmuz 622 olarak yazılır. İki farklı gün seçilmiş değildir; aynı gün iki takvimin farklı etiketleriyle anlatılmıştır. Bu ayrım, başlangıç bilgisindeki “16 Temmuz” ifadesini bugünkü Miladî takvimin aynı gün numarası sanarak kullanmamak için önemlidir.

Uygulamanın kullanıcı girişi 1900–2100 ile sınırlıdır; başlangıç yılı bu aralığın dışında kaldığı için formda 622 yılına dönüşüm yapılmaz. Başlangıç bilgisi yöntemin açıklaması ve iç hesap denetimi içindir. Ayrıntılı hesap adımlarındaki tam gün sayacı da bu bağlantıyı görünür kılar. Bu sayacın değeri bir saat, coğrafi konum veya gözlem sonucu değildir; takvimler arasındaki tarih etiketlerini aynı gün üzerinde birleştiren aritmetik araçtır.

Bu form saat almaz. Dönüştürülen şey seçilmiş takvim tarihidir; belirli bir şehirde güneşin ne zaman battığı hesaplanmaz. Aynı Miladî gün içinde sabah ve akşam için ayrı sonuç verilmemesi, dinî günün başlangıç koşullarının incelendiği anlamına gelmez. Bu araçta bir saati değiştirerek başka bir Hicrî gün elde etmeye yönelik bir alan yoktur. Sonucun kapsamı tarih karşılığıyla sınırlıdır.

Bilgisayarın yerel saat ayarı da saf tarih hesabını değiştiren bir girdi olarak kullanılmaz. İç hesap tam gün sayıları üzerinden ilerler. Böylece aynı yıl-ay-gün değeri farklı cihazlarda aynı sabit takvim karşılığını verir. Bu teknik tercih dinî günün bütün yerlerde geceyarısında başladığına ilişkin bir hüküm değildir. Gözlem, yerel uygulama veya resmî ilan gereken yerde bu sayfanın tarih karşılığını tek başına o kararın yerine koymayın.

Ana sonuç seçtiğiniz yöne göre karşılık tarihi verir. Ayrıntılarda hem Miladî hem Hicrî tarih bulunduğundan başlangıçla sonucu yan yana görebilirsiniz. Yıl-ay-gün satırları, kopyalama ve yeniden kontrol için açık sayısal yazım sağlar. Örneğin 1448-05-04 ifadesindeki 1448 Hicrî yıldır; bu metin bir Miladî tarih alanına aynı anlamla aktarılmaz. İki takvimdeki yıl numaraları farklı sistemlere aittir.

Haftanın günü, iki tarihin aynı tam gün sayacına bağlı olduğunu gösteren ek bilgidir. Ayın ve yılın gün sayıları, seçilen Hicrî tarihin hangi uzunluk düzeninde bulunduğunu açıklar. “Hicrî yılın günü” ise Muharrem’in birinci gününden itibaren birden sayılır. Yıl içindeki ay tablosunda her ayın kapladığı gün aralığı da vardır. Bu aralıklar çakışmadan ilerler ve son ayın sonunda yılın 354 veya 355 gününe tamamlanır.

İlk örnek Miladîden Hicrîye dönüşümdür. 2026-10-16 seçildiğinde sabit kurallı sonuç 4 Cemaziyelevvel 1448 olur. Haftanın günü cumadır. Cemaziyelevvel bu yöntemde otuz, 1448 yılı 354 gündür. Tarih, yılın 122. gününe karşılık gelir. Bu sayılar aynı hesap kaydının farklı parçalarıdır; resmî bir dinî gün belgesi oluşturmaz.

İkinci örnekte ters yön seçilir ve 1447 yılı, Zilhicce, otuzuncu gün girilir. Bu yıl artık olduğundan gün geçerlidir. Miladî sonuç 16 Haziran 2026 Salı olur. Hicrî yılın son günü olan 355. gündür. Ertesi gün aynı sabit yöntemde yeni yılın Muharrem ayına geçer. Bu örnek, son ayın artık gününü ve yıl kapanışını birlikte görmenizi sağlar.

Üçüncü örnek destek aralığının başıdır. Miladî 1 Ocak 1900, bu yöntemde 28 Şaban 1317’ye karşılık gelir ve haftanın günü pazartesidir. Şaban yirmi dokuz, yıl 354 gündür; tarih yılın 235. günüdür. Buradan hareketle 1317 yılının bütün günlerinin desteklendiğini düşünmeyin. Daha önceki Hicrî aylar hesaplandığında Miladî karşılık 1900 öncesinde kalabilir; ters dönüşüm bu nedenle ayrıca aralık kontrolünden geçer.

İlk akışta dönüşüm yönünü Miladîden Hicrîye seçin, 2026-10-16 tarihini yükleyin ve Hicrî yıl-ay-gün satırını okuyun. Sonra ters yöne geçerek 1448, beşinci ay ve dört değerlerini girin. Sonuç yeniden 16 Ekim 2026 olmalıdır. Bu dönüş ve geri dönüş aynı sabit kural içindeki tutarlılığı sınar; başka bir takvim yönteminin de aynı sonucu vermesi gerektiğini göstermez.

İkinci akışta 30 Zilhicce 1447 örneğini inceleyin. Önce ayın otuz gün, yılın 355 gün olduğunu kontrol edin. Yıl içindeki son ay aralığının son sayısı da 355 olmalıdır. Ardından yıl değerini 1448 yaparak aynı otuzuncu günü denemek geçersiz ay günü mesajı üretir. Bu karşılaştırma, formun yalnız kutulardaki genel otuz üst sınırına bakmadığını, seçilmiş yıl ve ay kuralını da uyguladığını gösterir.

Miladî giriş aralığı 1 Ocak 1900 ile 31 Aralık 2100’dür. Ters yönde Hicrî yıl alanı 1317–1524 arasından aday alır; fakat bu yılların ilk ve son bölümleri için bütün günler desteklenmez. Üst Miladî sınır bu yöntemde 29 Şevval 1524’tür. Sonuç bu aralığın dışına çıkarsa tarih kırpılmaz veya en yakın sınıra çevrilmez; yıl, ay ve günü birlikte düzeltmeniz istenir.

Paylaşma ve siteye ekleme seçenekleri aracın temiz adresini kullanır; girdiğiniz tarih veya dönüşüm sonucu adrese eklenmez. Ekran görüntüsü alma seçeneği görünür tarihleri ve sonucu görüntüye taşıyabilir. Bir görseli veya notu saklarken yalnız karşılığı değil yöntemin adını da belirtin. Özellikle farklı bir resmî takvimle karşılaştıracaksanız “sivil başlangıçlı sabit kurallı dönüşüm” açıklamasının kayıtta bulunması, sonuçların hangi kabule ait olduğunu anlaşılır tutar.

Takvim türlerinin ayrımı için [ICU’nun yöntem belgesi](https://unicode-org.github.io/icu-docs/apidoc/released/icu4j/com/ibm/icu/util/IslamicCalendar.CalculationType.html), başlangıç ve sabit takvim matematiği için [Dershowitz ve Reingold’un Calendrical Calculations araştırması](https://www.cs.tau.ac.il/~nachumd/papers/cc-paper.pdf) doğrudan okunmuştur. [ICU’nun sivil takvim kaynağındaki kurallar](https://raw.githubusercontent.com/unicode-org/icu/release-78.1/icu4c/source/i18n/islamcal.cpp) da karşılaştırılmıştır. Uygulama, hazır kaynak kodunu taşımadan tam sayı döngü ve ay işlemleriyle kurulmuştur. Bu kaynaklar resmî dinî gün takvimi sağlandığı veya gözleme dayalı sonuç üretildiği iddiasına dönüştürülmez.