Banka Mutabakatı: Banka ve Defter Bakiyelerini Ayrı Düzeltme

Banka bakiyesi ile işletmenin aynı hesaba ait defter bakiyesi, bir işlemin iki tarafta farklı zamanda görünmesi nedeniyle farklı olabilir. Bazı tahsilatlar deftere yazılmışken banka kaydına henüz ulaşmamış olabilir. Bazı banka kesintileri ise bankada görünmesine rağmen defterde bulunmayabilir. Mutabakat hesabı bu ayrımları doğru tarafta ele alır. Amaç başlangıç bakiyelerini doğrudan eşitlemek değil, hazırlanmış açıklama kalemlerinden sonra iki tarafta hangi tutarın kaldığını görmektir.

Bu araç aynı isimsiz hesabın aynı kesim tarihindeki TL bakiyeleri için dar bir hesap yapar. Hesabın ve tarihin aynı olduğu, kalemlerin hangi tarafta kayıtlı bulunduğu ve hangi türe ait olduğu hesap dışında doğrulanır. Gerçek hesap numarası veya kişi bilgisi gerekmez. Banka bakiyesi ile defter bakiyesi ve türü önceden seçilmiş tutarlar kullanılır. Sonuç, girilmiş açıklamaların bakiyelere etkisini gösterir; hesap hareketlerini dışarıdan getirerek eksik işlemleri araştırmaz.

İki taraf ayrı düzeltilir ve ardından aralarındaki fark korunur. Fark sıfır değilse otomatik bir karşı kayıt eklenmez. Fark sıfırsa da bütün işlemlerin gerçek olduğu, eksiksiz sınıflandırıldığı veya ekonomik olarak bir kez sayıldığı onaylanmış olmaz. Aynı yanlışlık iki tarafa denk etki yapabilir ya da farklı eksikler birbirini götürebilir. Matematiksel eşitliği, belgelerin ve kayıtların doğruluğuna ilişkin incelemeden ayrı değerlendirmek gerekir.

Başlangıç banka bakiyesi bankanın kaydındaki tutar, başlangıç defter bakiyesi ise aynı hesaba ilişkin işletme kaydındaki tutardır. İkisi aynı kesim anına ait olmalıdır. Bir önceki günün banka bakiyesini ertesi günün defter bakiyesiyle açıklamaya çalışmak, gerçek bir zaman farkını yanlış mutabakat kalemine çevirebilir. Kesim tarihinin ve kullanılan hareket kapsamının ortak olduğunu önceden kontrol edin. Bu koşul yalnız bakiyelerin birbirine yakın görünmesiyle sağlanmış sayılmaz.

Bütün tutarlar TL olmalıdır. Başka bir para birimindeki bakiyeyi veya hareketi doğrudan TL satırına eklemeyin. Kur dönüşümü, değerleme ve bunlara ilişkin kayıt kararları bu hesabın dışında hazırlanır. Aynı şekilde başka hesabın hareketi, benzer tutar taşısa bile bu hesabın açıklaması değildir. Birden fazla hesabı tek bakiye gibi birleştirmek, hangi kalemin hangi farkı açıkladığını belirsizleştirebilir. Bu dar model tek hesap ve ortak kesim kapsamında tutulur.

Bakiyeler pozitif, sıfır veya negatif olabilir. Negatif bakiye hesabın reddedilmesi için tek başına neden değildir; işaretiyle birlikte kullanılır. Ancak negatif bir sayının anlamı kaynak kayıttan doğrulanmalıdır. Araç bu işaretten kredili hesap sözleşmesi, kullanılabilir limit veya borcun hukuki niteliği hakkında sonuç çıkarmaz. İki bakiyenin farklı işarette olması da açıklama kalemleri yerine kendiliğinden bir düzeltme üretmez; hesap yalnız verilen tutarların etkisini gösterir.

İki bakiye için ortak işaret yönü kullanılmalıdır: varlık veya mevduat bakiyesi pozitif, kredili eksi bakiye negatif hazırlanır. Banka ekstresindeki borç ve alacak sunumunun bu ortak yönle ilişkisini dışarıda doğrulayın. Aynı ekonomik bakiyeyi bankada artı, defterde eksi olarak hazırlamak gerçek açıklama kalemlerinden önce yapay bir fark oluşturabilir. Araç kaynak belgenin işaret düzenini tanıyıp çevirmediğinden iki tutarın yalnız rakamlarını karşılaştırmak yeterli değildir; anlamları ve yönleri de ortak olmalıdır.

Her açıklama satırı bir tür ve bir tutardan oluşur. Tür, tutarın bankayı mı defteri mi ve hangi yönde değiştireceğini belirler. Zaman farkı olan tahsilat ile deftere işlenmemiş tahsilat aynı şey değildir. Birincisi defterde zaten vardır ve banka tarafına eklenir; ikincisi bankada görülmüş ancak deftere yazılmamıştır ve defter tarafına eklenir. Sınıflandırmayı yalnız tahsilat sözcüğüne veya tutarın büyüklüğüne göre yapmayın; hangi kaydın eksik olduğunu okuyun.

Yoldaki tahsilat, bu kapsamda defter kaydına alınmış fakat aynı kesimde bankaya henüz yansımamış tutardır. Başlangıç banka bakiyesine eklenir; aynı satır defter bakiyesine ikinci kez eklenmez. Bankada görünmeye başlamış bir tahsilat artık aynı kesim için aynı zaman farkını oluşturmayabilir. Hangi kesimde hangi tarafta bulunduğu gerçek kayıtlardan belirlenmelidir. Türün seçilmesi, işlemin banka tarafından tahsil edileceğine veya kesinleşeceğine ilişkin garanti oluşturmaz.

Bekleyen ödeme, defterde dikkate alınmış fakat banka bakiyesini aynı kesimde henüz azaltmamış tutardır. Mutabakatın banka tarafında çıkarılır; defterde zaten bulunduğu için bu açıklama kapsamında defterden tekrar çıkarılmaz. Gerçek bir ödemenin varlığı, tutarı ve hangi tarihte iki kayda yansıdığı dışarıda kontrol edilir. Henüz hiç kayda alınmamış bir ödeme ile bu zaman farkını karıştırmayın. Her iki duruma yalnız bekliyor sözcüğüyle aynı türü vermek yanlış tarafı değiştirebilir.

Kaydedilmemiş tahsilat, bankada görünen fakat defterde bulunmayan hazırlanmış artış tutarıdır. Defter tarafına eklenir. Kaydedilmemiş kesinti ise bankada etkisi görülmüş, defterde henüz bulunmayan azalıştır ve defterden çıkarılır. Bu iki türde sıradan tutar negatif yazılmaz; yönü tür belirler. Belirli bir hareketin gelir, gider, alacak veya başka bir hesapla nasıl kaydedileceği bu toplama işleminden çıkarılmaz. Burada yalnız ilgili defter bakiyesine etkisi hesaplanır.

Banka düzeltmesi ve defter düzeltmesi, ilgili tarafın bakiyesine işaretli olarak eklenir. Bakiyeyi artıracak düzeltme için artı, azaltacak düzeltme için eksi işareti yazılır. Örneğin bakiyeye etkisi artış olan bir düzeltmede +12,50, azalış olan düzeltmede -12,50 kullanılabilir. İşaret, ilk hatanın nasıl adlandırıldığından değil mevcut başlangıç bakiyesinde yapılması gereken değişiklikten hazırlanır. Bir hatayı düzeltmek sözü tek başına artı veya eksi yönü belirlemez.

Düzeltmelerde açık işaret zorunludur; bu kural sıfır tutar için de geçerlidir. +0 veya -0 yazılabilir; işaretsiz sıfır bir düzeltme yönü seçmiş sayılmaz. Buna karşılık yoldaki tahsilat, bekleyen ödeme, kaydedilmemiş tahsilat ve kaydedilmemiş kesinti tutarları negatif olmayan değerlerdir. Çıkarma etkisini göstermek için sıradan tutarı eksi yazmayın. Türün çıkardığı bir miktarı yeniden eksi yapmak yönü tersine çevirmek olur; bu giriş kabul edilmez.

Sıradan tutarlarda eksi işaretiyle yazılmış sıfır da kabul edilmez. Bu türlerde sıfır için 0 veya +0 kullanılabilir; -0 yalnız açık işaretli düzeltme türlerinde geçerli olabilir. Düzeltmede sıfırın artı veya eksi olarak yazılmış olması, satırın tutar görünümünde girişte seçilen işaretle korunur; bakiyeye sayısal etkisi yine sıfırdır. Bu yazım ayrımı, türün belirlediği yön ile kullanıcının belirlediği düzeltme yönünü birbirine karıştırmamaya yarar.

Düzeltme türü, başka bir açıklamaya uymayan farkı gizlemek için kullanılmamalıdır. Belgesi, tarafı ve yönü dışarıda belirlenmiş bir düzeltmeyi temsil eder. Kalan fark kadar tutar yazmak hesabı matematiksel olarak eşitleyebilir; bu hareketin gerçekliğini kanıtlamaz. Araç böyle bir satırı önermediği gibi yazılmış bir düzeltmenin gerçek kayıt incelemesine dayandığını da doğrulamaz. Düzeltme işareti ve sınıflandırması, sonuç sıfır olsun diye seçilmez.

Her giriş satırı yalnız seçilmiş türünün ait olduğu tarafa bir kez uygulanır. Aynı ekonomik olayı iki farklı türde veya aynı türle iki defa girmemek kullanıcı tarafından kontrol edilir. Araç anonim tür ve tutarlardan hareketle iki satırın gerçekte aynı işlemi temsil edip etmediğini bilemez. Aynı tür ve aynı tutardaki iki satır ayrı girişlerdir ve ikisi de hesaba katılır. Benzerlik nedeniyle birini sessizce silmek de gerçek iki eşit işlemin kaybolmasına yol açabilirdi.

Bu nedenle satır sayısının doğru olması, ekonomik tekrarların bulunmadığını göstermez. İki ayrı gerçek ödeme aynı tutarda olabilir; bir ödeme yanlışlıkla iki kez de yazılmış olabilir. Ayrım ancak kaynak kayıtlardan yapılabilir. Toplu tutar hazırlıyorsanız hangi hareketlerin toplamda bulunduğunu hesap dışında izleyin. Aynı hareketin hem toplu tutarda hem ayrı satırda bulunması, anonim listede kendiliğinden ayırt edilmez. Kayıt kapsamını tutarlı hazırlamak matematikten önce gelir.

En çok yüz açıklama satırı desteklenir. Hiç açıklama yoksa liste boş bırakılabilir ve başlangıç bakiyeleri doğrudan karşılaştırılır. Tamamen boş iki hücreli satır veri girişi için ayrılmış yer olarak yok sayılır. Yalnız türü veya yalnız tutarı doldurulmuş satır ise tamamlanmış kayıt değildir ve reddedilir. Sıfır tutarlı satır geçerlidir fakat etkisi sıfırdır; boş tutarın yerine sıfır uydurulmaz. Düzeltme satırında sıfır varsa yine açık işaret yazılmalıdır.

Banka ve defter bakiyeleri ile satır tutarları kuruş hassasiyetinde hazırlanır. Değer değiştiren en çok iki ondalık basamak kabul edilir. 12,34 ile 12,3400 aynı tutarı gösterdiğinden sondaki sıfırlar korunmuş değer olarak kabul edilebilir. Buna karşılık 12,345 yeni bir kuruş altı değer içerir ve yuvarlanarak alınmaz. Gerçek kayıt tutarını dışarıda uygun kapsamda hazırlayın; yanlış hassasiyeti araç yakın kuruşa dönüştürerek geçerli hale getirmez.

Nokta veya virgül yalnız ondalık ayırıcıdır. Binlik gruplama, üs, para birimi veya açıklama sayı hücresine yazılmaz. Bin TL için 1000,00 kullanılabilir; TL bilgisi alanın kapsamında bulunur. Her sayı en çok kırk karakterle hazırlanır. Her başlangıç bakiyesi eksi 1.000.000.000.000.000 TL ile artı 1.000.000.000.000.000 TL arasında olabilir. Her sıradan satır tutarı sıfır ile aynı pozitif üst sınır arasında kalır; düzeltmeler bu üst sınırın pozitif veya negatif yönünü taşıyabilir.

Kuruş cinsinden kesin girişler toplandığı için düzeltme hesabının içinde ek bir yuvarlama yapılmaz. Sonuçların iki ondalık para gösterimi bu kesin kuruş tutarını yazar. Kuruş altı değerleri önce kabul edip sonra oluşan farkı son satıra yükleme işlemi bulunmaz. Giriş hassasiyetinin sınırı, gerçek bir muhasebe yuvarlama politikasının seçildiği anlamına gelmez; bu dar hesabın kabul ettiği tutar çözünürlüğüdür. Maliyet veya kur değerlemesi gibi başka hesaplar burada üretilmez.

Hesap dışında doğruladığınız kapsam alanında aynı isimsiz hesap, ortak kesim tarihi, TL ve ortak bakiye işareti koşullarını doğrulanmış kapsam olarak belirtin. Banka başlangıç bakiyesi (TL) ile Defter başlangıç bakiyesi (TL) alanlarına kaynak kayıtlardaki ortak yöne hazırlanmış tutarları girin. Mutabakat düzeltme satırları listesinin Düzeltme türü ve Tutar (TL) sütunlarında her açıklamayı ayrı hazırlayın. Türü seçmek kayıt araştırmasının yerine geçmez; hesabın hangi tarafı hangi yönde değiştireceğini belirler. Gerçek doğrulama için gerekli kayıtları bu anonim listeye hesap veya kişi bilgisi eklemeden dışarıda izleyin.

Düzeltilmiş banka bakiyesi, başlangıç banka bakiyesine yoldaki tahsilatlar eklenip bekleyen ödemeler çıkarıldıktan ve bütün işaretli banka düzeltmeleri eklendikten sonra bulunur. Birden fazla aynı tür satır varsa hepsi kendi türünün toplamına girer. Düzeltme toplamı pozitif veya negatif olabilir; sıfır da kalabilir. Buradaki toplam, satırların açık işaretli etkilerinin toplamıdır. Banka tarafına ait bir tutar defter denklemine kendiliğinden taşınmaz.

Düzeltilmiş defter bakiyesi, başlangıç defter bakiyesine kaydedilmemiş tahsilatlar eklenip kaydedilmemiş kesintiler çıkarıldıktan ve işaretli defter düzeltmeleri eklendikten sonra bulunur. Bu tutarın banka tarafına eşit olması için gizli bir dengeleme yapılmaz. Hesabın iki tarafı farklı açıklama gruplarına dayanır. Hangi kayıtların zaten başlangıç bakiyesinde bulunduğunu doğrulamak bu nedenle önemlidir; aynı tutarın ikinci kez eklenmesi veya çıkarılması bir tarafta yapay değişiklik oluşturabilir.

Son fark, düzeltilmiş banka bakiyesinden düzeltilmiş defter bakiyesinin çıkarılmasıdır. Pozitif fark banka sonucunun daha yüksek olduğunu, negatif fark defter sonucunun daha yüksek olduğunu gösterir. Bu işaret hangi belirli kaydın eksik olduğunu açıklamaz. Başlangıç farkıyla son farkın değişimi girilmiş etkileri izlemeye yardımcı olur; fakat daha küçük fark tek başına daha doğru sınıflandırma demek değildir. Yanlış iki kayıt birbirini götürebileceğinden gerçek kapsam ayrıca kontrol edilmelidir.

Fark sıfırsa iki düzeltilmiş bakiye bu girişler altında eşittir. Bu ifade, isimsiz hesabın bütün gerçek hareketlerinin bulunduğu veya satırların doğru türde olduğu hükmünü içermez. Bir kalemin iki defa yazılması başka bir eksikle dengelenebilir. Aynı tarihe ait olmayan iki tutar da tesadüfen eşit sonuç verebilir. Eşitlik yararlı bir aritmetik kontroldür; sınıflandırma, ekonomik tekrar, kayıt tamlığı ve belge incelemesi ayrı doğrulamadır.

Fark sıfır değilse sonuçta olduğu gibi bırakılır. Fark kadar banka düzeltmesi veya defter düzeltmesi eklenmez; hangi tarafın değiştirilmesi gerektiği tahmin edilmez. Önce başlangıç bakiyelerinin ortak kapsamını, açıklamaların hangi tarafta zaten bulunduğunu, yönlü düzeltmeleri ve olası tekrarları inceleyin. Bu model bir farkı açıklamak için kayıt üretmez. Muhasebe fişi, hesap planı seçimi veya kayıt onayı da elde edilen bakiyeden kendiliğinden çıkmaz.

Sonuçları kullanırken her türün toplamını ve satırların tekil etkilerini birlikte okuyun. Doğru toplamın yanlış satırlarla oluşabileceğini, sıfır satırın görünmesine rağmen bakiyeyi değiştirmediğini ve negatif bakiyenin normal işaretli hesapla devam ettiğini hatırlayın. Burada hile tespiti, gerçek banka verisi doğrulaması, vergi değerlendirmesi veya denetim onayı yapılmaz. Hesabın sağladığı açıklık, hazırlanmış kalemlerin iki ayrı bakiyeyi tam olarak nasıl değiştirdiğini ve ne kadar fark bıraktığını göstermesidir.

Aşağıdaki üç senaryonun girişleri aynı isimsiz hesap, ortak kesim tarihi ve TL kapsamı için hazırlanmış özgün tutarlardır. Her örnekte başlangıç bakiyeleri, seçilmiş türler, tutarlar ve bütün sonuçlar birlikte bulunur. Düzeltmelerde açık işaret korunur; kalan fark sonuç sıfır olsun diye değiştirilmez. Gerçek bir hesabın ekonomik kayıt doğrulaması bu sentetik senaryolardan çıkarılamaz.

Banka başlangıç bakiyesi 10000 TL, defter başlangıç bakiyesi 10150 TL'dir. Deftere yazılmış 500 TL yoldaki tahsilat banka tarafına eklenir; defterde dikkate alınmış 200 TL bekleyen ödeme banka tarafında çıkarılır. Bankanın net düzeltmesi böylece +300 TL olur ve düzeltilmiş banka bakiyesi 10300 TL'ye gelir. Bu iki zaman farkı defter bakiyesine ikinci kez uygulanmaz.

Bankada görünen fakat deftere alınmamış 200 TL tahsilat deftere eklenir. Kaydedilmemiş 50 TL kesinti defterden çıkarılır. Defterin net düzeltmesi +150 TL, düzeltilmiş defter bakiyesi 10300 TL olur. Son fark 10300 TL eksi 10300 TL, yani sıfırdır. Dört giriş satırının her biri yalnız ait olduğu tarafta birer kez sayılmıştır. Sonuç bu hazırlanmış açıklamalar altında matematiksel eşitliktir; gerçek hesabın bütün hareketlerinin eksiksiz veya doğru sınıflanmış olduğunu onaylamaz.

Örnek 1 girdilerinin tamamı

Örnek 1 Mutabakat düzeltme satırları

Sonuç başlığı: Mutabakat farkı (banka − defter). Sonuç değeri: 0,00 TL.

Örnek 1 sonuçlarının tamamı

Örnek 1 düzeltme etkileri tablosu

Örnek 1 için gösterilen beş hesap adımı

1. Aynı anonim hesabın aynı kesim tarihindeki TL bakiyelerini hazırlayın. İki bakiyede de varlık/mevduat pozitif, kredili eksi bakiye negatif olacak şekilde işaret yönünü hesap dışında doğrulayın. 2. Her farkı belge ve kesim tarihiyle inceleyip 6 türden birine hesap dışında sınıflayın. Sıradan satırda negatif olmayan tutar; banka veya defter düzeltmesinde sıfır dahil açık + veya - kullanın. 3. Yoldaki tahsilatı bankaya ekleyin, bekleyen ödemeyi bankadan çıkarın ve işaretli banka düzeltmesini uygulayın. Her girilen satırı bir kez sayın; aynı görünen satırların ekonomik tekrar olup olmadığını ayrıca kontrol edin. 4. Kaydedilmemiş tahsilatı deftere ekleyin, kaydedilmemiş kesintiyi defterden çıkarın ve işaretli defter düzeltmesini uygulayın. Satır etkilerini ve düzeltilmiş iki bakiyeyi tam kuruşla karşılaştırın. 5. Düzeltilmiş bankadan düzeltilmiş defteri çıkarın. Kalan farkı işaretiyle koruyun; farkı kapatacak satır üretmeyin. Sıfır farkı yalnız verilen satırlar altında matematiksel eşitlik olarak okuyun.

Örnek 1 için gösterilen beş kapsam notu

- Hesap, kesim tarihi, TL ve ortak bakiye işareti hesap dışında doğrulanır. Araç hesap kimliği, para birimi veya tarih eşleştirmesi yapmaz; banka ekstresinin borç/alacak yönünü otomatik çevirmez. - Tür ve ekonomik tekrar kontrolü hesap dışındadır. Aynı metin ve tutardaki satırlar ayrı ayrı sayılır; otomatik silme veya düzeltme yapılmaz. Tür seçimi belgenin kendisiyle doğrulanmalıdır. - Banka ve defter düzeltmeleri açık + veya - ile yazılır; sıfırda da girilen işaret tutar hücresinde korunur. Sıradan satırlarda negatif sıfır dahil eksi işareti kabul edilmez. - Açıklanamayan fark işaretiyle korunur ve dengeleme kaydı üretilmez. Sıfır fark bütün kayıtların eksiksizliği, ekonomik tekrar bulunmaması, hukuki uygunluk veya usulsüzlük bulunmadığı anlamına gelmez. - Bütün tutarlar tam kuruşla hesaplanır; kuruş ötesi tutar yuvarlanmaz. Boş düzeltme listesi ile sıfır ve negatif bakiyeler geçerlidir. Sonuç yalnız yerel aritmetik karşılaştırmadır; muhasebe kaydı veya onay üretmez.

Banka başlangıç bakiyesi -125 TL, defter başlangıç bakiyesi -100 TL olarak ortak işaret yönünde hazırlanmıştır. +10 TL banka düzeltmesi bankanın hesabına eklenir ve banka sonucu -115 TL olur. Defter tarafında -20 TL düzeltme ile 5 TL kaydedilmemiş kesinti uygulanır. İkinci tutar girişte pozitif büyüklüktür; eksi etkisini kaydedilmemiş kesinti türü oluşturur. Defterin net düzeltmesi -25 TL, sonucu -125 TL'dir.

Son fark -115 TL eksi -125 TL, yani +10 TL'dir. Pozitif işaret banka sonucunun defter sonucundan daha yüksek olduğunu gösterir; iki tutarın da negatif olması bu karşılaştırmayı tersine çevirmez. Araç kalan +10 TL için yeni bir düzeltme veya dengeleme kaydı eklemez. Kesin banka ve defter denklem farkları sıfırken açıklanamayan farkın +10 TL kalması tutarlıdır: denklemler girilen satırların doğru toplandığını, son karşılaştırma ise iki tarafın henüz eşit olmadığını gösterir.

Örnek 2 girdilerinin tamamı

Örnek 2 Mutabakat düzeltme satırları

Sonuç başlığı: Mutabakat farkı (banka − defter). Sonuç değeri: +10,00 TL.

Örnek 2 sonuçlarının tamamı

Örnek 2 düzeltme etkileri tablosu

Örnek 2 için gösterilen beş hesap adımı

1. Aynı anonim hesabın aynı kesim tarihindeki TL bakiyelerini hazırlayın. İki bakiyede de varlık/mevduat pozitif, kredili eksi bakiye negatif olacak şekilde işaret yönünü hesap dışında doğrulayın. 2. Her farkı belge ve kesim tarihiyle inceleyip 6 türden birine hesap dışında sınıflayın. Sıradan satırda negatif olmayan tutar; banka veya defter düzeltmesinde sıfır dahil açık + veya - kullanın. 3. Yoldaki tahsilatı bankaya ekleyin, bekleyen ödemeyi bankadan çıkarın ve işaretli banka düzeltmesini uygulayın. Her girilen satırı bir kez sayın; aynı görünen satırların ekonomik tekrar olup olmadığını ayrıca kontrol edin. 4. Kaydedilmemiş tahsilatı deftere ekleyin, kaydedilmemiş kesintiyi defterden çıkarın ve işaretli defter düzeltmesini uygulayın. Satır etkilerini ve düzeltilmiş iki bakiyeyi tam kuruşla karşılaştırın. 5. Düzeltilmiş bankadan düzeltilmiş defteri çıkarın. Kalan farkı işaretiyle koruyun; farkı kapatacak satır üretmeyin. Sıfır farkı yalnız verilen satırlar altında matematiksel eşitlik olarak okuyun.

Örnek 2 için gösterilen beş kapsam notu

- Hesap, kesim tarihi, TL ve ortak bakiye işareti hesap dışında doğrulanır. Araç hesap kimliği, para birimi veya tarih eşleştirmesi yapmaz; banka ekstresinin borç/alacak yönünü otomatik çevirmez. - Tür ve ekonomik tekrar kontrolü hesap dışındadır. Aynı metin ve tutardaki satırlar ayrı ayrı sayılır; otomatik silme veya düzeltme yapılmaz. Tür seçimi belgenin kendisiyle doğrulanmalıdır. - Banka ve defter düzeltmeleri açık + veya - ile yazılır; sıfırda da girilen işaret tutar hücresinde korunur. Sıradan satırlarda negatif sıfır dahil eksi işareti kabul edilmez. - Açıklanamayan fark işaretiyle korunur ve dengeleme kaydı üretilmez. Sıfır fark bütün kayıtların eksiksizliği, ekonomik tekrar bulunmaması, hukuki uygunluk veya usulsüzlük bulunmadığı anlamına gelmez. - Bütün tutarlar tam kuruşla hesaplanır; kuruş ötesi tutar yuvarlanmaz. Boş düzeltme listesi ile sıfır ve negatif bakiyeler geçerlidir. Sonuç yalnız yerel aritmetik karşılaştırmadır; muhasebe kaydı veya onay üretmez.

İki başlangıç bakiyesi de sıfırdır ve hiçbir düzeltme satırı girilmez. Bu örneği yüklerken Mutabakat düzeltme satırları listesi boş bırakılır; aşağıdaki giriş tablosunda başlıklardan sonra veri satırı bulunmaz. Boş liste, sıfır tutarlı bir düzeltme satırı yazmakla aynı giriş değildir. Hesaplanan düzeltme sayısı sıfırdır; bütün tür toplamları ve iki tarafa uygulanan net düzeltmeler de sıfır kalır.

Düzeltilmiş banka ve defter bakiyeleri sıfır olduğu için son fark sıfırdır. Sonuç tablosunda yalnız Toplam düzeltme satırı bulunur; bu bir giriş hareketi değil, toplam görünümüdür. Bu senaryo boş liste ve sıfır bakiyenin kabul edildiğini gösterir. Gerçek hesapta hiçbir eksik hareket bulunmadığı, bütün belgelerin incelendiği veya kayıtların onaylandığı anlamına gelmez. Ortak hesap, kesim tarihi, TL ve işaret koşulları bu örnekte de dışarıda doğrulanmış kabul edilir.

Örnek 3 girdilerinin tamamı

Örnek 3 Mutabakat düzeltme satırları

Sonuç başlığı: Mutabakat farkı (banka − defter). Sonuç değeri: 0,00 TL.

Örnek 3 sonuçlarının tamamı

Örnek 3 düzeltme etkileri tablosu

Örnek 3 için gösterilen beş hesap adımı

1. Aynı anonim hesabın aynı kesim tarihindeki TL bakiyelerini hazırlayın. İki bakiyede de varlık/mevduat pozitif, kredili eksi bakiye negatif olacak şekilde işaret yönünü hesap dışında doğrulayın. 2. Her farkı belge ve kesim tarihiyle inceleyip 6 türden birine hesap dışında sınıflayın. Sıradan satırda negatif olmayan tutar; banka veya defter düzeltmesinde sıfır dahil açık + veya - kullanın. 3. Yoldaki tahsilatı bankaya ekleyin, bekleyen ödemeyi bankadan çıkarın ve işaretli banka düzeltmesini uygulayın. Her girilen satırı bir kez sayın; aynı görünen satırların ekonomik tekrar olup olmadığını ayrıca kontrol edin. 4. Kaydedilmemiş tahsilatı deftere ekleyin, kaydedilmemiş kesintiyi defterden çıkarın ve işaretli defter düzeltmesini uygulayın. Satır etkilerini ve düzeltilmiş iki bakiyeyi tam kuruşla karşılaştırın. 5. Düzeltilmiş bankadan düzeltilmiş defteri çıkarın. Kalan farkı işaretiyle koruyun; farkı kapatacak satır üretmeyin. Sıfır farkı yalnız verilen satırlar altında matematiksel eşitlik olarak okuyun.

Örnek 3 için gösterilen beş kapsam notu

- Hesap, kesim tarihi, TL ve ortak bakiye işareti hesap dışında doğrulanır. Araç hesap kimliği, para birimi veya tarih eşleştirmesi yapmaz; banka ekstresinin borç/alacak yönünü otomatik çevirmez. - Tür ve ekonomik tekrar kontrolü hesap dışındadır. Aynı metin ve tutardaki satırlar ayrı ayrı sayılır; otomatik silme veya düzeltme yapılmaz. Tür seçimi belgenin kendisiyle doğrulanmalıdır. - Banka ve defter düzeltmeleri açık + veya - ile yazılır; sıfırda da girilen işaret tutar hücresinde korunur. Sıradan satırlarda negatif sıfır dahil eksi işareti kabul edilmez. - Açıklanamayan fark işaretiyle korunur ve dengeleme kaydı üretilmez. Sıfır fark bütün kayıtların eksiksizliği, ekonomik tekrar bulunmaması, hukuki uygunluk veya usulsüzlük bulunmadığı anlamına gelmez. - Bütün tutarlar tam kuruşla hesaplanır; kuruş ötesi tutar yuvarlanmaz. Boş düzeltme listesi ile sıfır ve negatif bakiyeler geçerlidir. Sonuç yalnız yerel aritmetik karşılaştırmadır; muhasebe kaydı veya onay üretmez.

1. Tek hesabın aynı kesim tarihindeki banka ve defter bakiyelerini TL olarak hazırlayın. İşaretleri ve hangi hareketlerin başlangıç tutarlarında zaten bulunduğunu kaynak kayıtlarla doğrulayın. 2. Her açıklamayı altı türden uygun olanına yerleştirin. Defterde olup bankada olmayan zaman farkıyla bankada olup deftere alınmamış hareketi ayrı değerlendirin. 3. Sıradan tutarları negatif olmadan yazın. Banka ve defter düzeltmelerinde bakiyeyi değiştirecek yönü açık artı veya eksi işaretiyle belirtin; sıfır düzeltmede de işareti koruyun. 4. Her ekonomik olayın listede bir kez bulunduğunu dışarıda kontrol edin. Aynı tür ve tutardaki iki satırın ikisinin de sayılacağını, eksik hücrenin sıfır sayılmayacağını göz önünde bulundurun. 5. Düzeltilmiş banka ve defter bakiyelerini, tür toplamlarını ve kalan işaretli farkı birlikte okuyun. Fark sıfır olsa bile gerçek kapsam ve sınıflandırma kontrolünü ayrı tamamlayın.

1. Önce iki başlangıç bakiyesinin aynı hesaba, tarihe ve TL kapsamına ait olduğunu yeniden kontrol edin. Farkın büyüklüğünden yola çıkarak bir tarafı kendiliğinden doğru ilan etmeyin. 2. Yoldaki tahsilat ve bekleyen ödemenin defterde zaten bulunduğunu; kaydedilmemiş tahsilat ve kesintinin bankada görülüp defterde bulunmadığını doğrulayın. 3. Düzeltme işaretini mevcut bakiyeye gereken etki üzerinden okuyun. Eksi yönlü sıradan satır veya işaretsiz düzeltme kullanarak türün yönünü değiştirmeye çalışmayın. 4. Aynı ekonomik olayın toplam tutar içinde ve ayrı satırda tekrar bulunup bulunmadığını inceleyin. Benzer satırları gerçek kayda bakmadan silmeyin; gerçekten iki eşit işlem de olabilir. 5. Gerçek açıklama bulunamayan farkı sonuçta koruyun. Fark kadar hayali düzeltme, otomatik fiş veya sınıflandırma üretmeyin; aritmetik eşitliği kayıt doğruluğunun onayı saymayın.

Yöntem kaynağı Mitchell Franklin, Patty Graybeal ve Dixon Cooper’ın OpenStax tarafından yayımlanan *Principles of Accounting, Volume 1: Financial Accounting* kitabının [banka mutabakatını ele alan 8.6 bölümü](https://openstax.org/books/principles-financial-accounting/pages/8-6-define-the-purpose-of-a-bank-reconciliation-and-prepare-a-bank-reconciliation-and-its-associated-journal-entries) içindeki banka ve defter tarafı ayrımıdır. Kitabın yayım tarihi 11 Nisan 2019’dur. Bölümün ayrı güncelleme tarihi varsayılmaz; 23 Nisan 2026 telif satırı güncelleme tarihi olarak kullanılmaz. Tam bölüm ve haklar alanı 18 Ekim 2026 tarihinde, UTC 2026-10-18T13:50:03Z zaman kontrolüyle okunmuştur.

Güncel kaynak [CC BY-NC-SA 4.0](https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/) lisansını belirtir; bu bildirim ticari yeniden kullanım izni veya yayıncı onayı olarak yorumlanmaz. Yalnız yöntem olguları kullanılmıştır. Kaynağın anlatımı, şekilleri, sayısal senaryosu ve muhasebe fişi örnekleri aktarılmamıştır. Türkçe açıklamalar, tablolar ve girişler özgündür; bu araç fiş veya muhasebe kaydı üretmez. Kaynağa ücretsiz erişim bildirimi: Access for free at [OpenStax kitap sayfası](https://openstax.org/books/principles-financial-accounting/pages/1-why-it-matters). OpenStax ve yazarlar bu dar hesabın doğrulayıcısı veya destekçisi olarak sunulmaz.