Ay’ın bir tarihte nasıl göründüğünü araştırırken önce aradığınız bilgiyi ayırın. Aydınlanan disk yüzdesi, döngü yaşı ve belirli bir evrenin gerçekleştiği an farklı bilgilerdir. Bu araç, NASA Scientific Visualization Studio’nun 2026 için yayımladığı saatlik jeosantrik sayısal tablodan bir kayıt seçer. Ana sonuç, Dünya merkezinden görülen Ay diskinin aydınlanan yüzdesidir. Yanında kaynak döngü yaşı, uzaklık ve görünür açısal çap bulunur.
Tarih, yerel saat ve o andaki sabit UTC farkını siz girersiniz. Araç bu anın UTC karşılığını bulur ve yalnız kaynakta bulunan tam saate karşılık geliyorsa sonuç verir. Saatler arasında yeni bir değer üretmez. Böylece ekranda gördüğünüz sayının hangi kaynak saatine ait olduğu açık kalır; bir günlük genel görünüm ile belirli bir saate ait ölçü birbirine karışmaz.
Aydınlanma yüzdesi ne anlatır?
Yüzde, görünür diskin ne kadarının Güneş ışığıyla aydınlanan bölümde bulunduğunu anlatır. Örneğin %29,07, bu jeosantrik kayıtta görünür diskin yaklaşık bu bölümünün aydınlandığı anlamına gelir. Ay’ın yörüngesinin yüzde 29,07’sini tamamladığı veya gökyüzünün yüzde 29,07 oranında aydınlık olduğu anlamına gelmez. Bir alan yüzdesi ile döngü boyunca ilerlemeyi aynı sayı sanmamak gerekir.
Aynı aydınlanma yüzdesi döngünün farklı taraflarında görülebilir. Bu nedenle tek başına yüzdeye bakarak büyüyen veya küçülen yönü seçilmez. Form sekiz evreden birini otomatik etiketlemez. Sonuç tablosunda mevcut önceki ve sonraki saatleri yan yana okuyabilirsiniz; bu karşılaştırma da kesin yeniay, dolunay veya çeyrek olayının zamanını belirleyen ayrı bir hesap değildir.
Jeosantrik görünüm ile bulunduğunuz yer
Jeosantrik, bakışın Dünya merkezine göre tanımlandığını belirtir. Burada şehir, enlem, boylam veya konum izni istenmez. Aynı UTC anını farklı yerel saatlerle yazan iki kişi aynı kaynak satırını görür. Sabit UTC farkı, sayısal Ay görünümünü bulunduğunuz yere göre yeniden hesaplamak için kullanılmaz; yalnız girdiğiniz yerel anı kaynak saatine çevirmek içindir.
Ay’ın gerçekten ufkun üzerinde olup olmadığı, bir binanın arkasında kalması, atmosfer, bulut ve ışık koşulları ayrı konulardır. Aydınlanan disk yüzdesi yüksekken Ay bulunduğunuz yerden görünmeyebilir. Sonucu gözlem planına not olarak ekleyebilirsiniz, ancak bundan tek başına görülebilirlik kararı çıkarmayın. Özellikle ilk hilalin seçilip seçilemeyeceği bu tablodaki yüzdeyle belirlenmez.
Yerel tarih ve saati hazırlayın
Yerel tarih alanı 2025-12-31 ile 2027-01-01 arasındadır. Bu genişlik, 2026 kaynağının önceki veya sonraki yerel güne taşınabilmesini karşılar. Kaynak verisi yine yalnız 2026 UTC saatlerinden oluşur. Yerel takvimde 2027 yazması her durumda ret nedeni değildir; 2027-01-01 13:00 ve +14:00, hâlâ 2026-12-31 23:00 UTC anıdır.
Saat alanını 24 saat düzeninde, iki basamaklı saat ve dakika ile yazın. Örneğin 09:00 veya 21:45 kullanabilirsiniz; 24:00 yerine sonraki günün 00:00 saatini seçin. Tarih ile saat birlikte tek bir anı tanımlar. Başka bir kayıttan aldığınız saati taşırken o kaydın UTC mi yoksa yerel saat mi kullandığını öğrenmeden farkı ikinci kez uygulamayın.
Sabit UTC farkının işareti
Yerel saat UTC’den üç saat ilerideyse +03:00 yazılır. UTC karşılığını bulmak için bu fark yerel saatten çıkarılır: yerel 12:00, +03:00 ile 09:00 UTC olur. Eksi farkta çıkarma ters yönde tarih taşıyabilir; örneğin -12:00 kullanan bir yerde 31 Aralık 12:00, UTC’de sonraki günün 00:00 anına karşılık gelir.
Form işaretli saat:dakika biçiminde, -12:00 ile +14:00 arasında tam dakika farklarını kabul eder. Bu teknik aralık, belirli bir bölgenin o tarihte gerçekten hangi saat düzenini kullandığını doğrulamaz. Yaz saati dahil geçerli toplam farkı siz belirlemelisiniz. Bölge adı veya otomatik saat değişimi yoktur. Sıfırın eksi yazımı -00:00 kabul edildiğinde sonuçta +00:00 biçimine getirilir; seçilen an değişmez.
Neden bazı dakikalar kabul edilmiyor?
Kaynak, her UTC saatinin başında bir kayıt içerir. Bu nedenle dönüştürülen UTC dakikası 00 olmalıdır. +03:00 gibi tam saat farkında yerel 12:00 uygunken 12:15 kaynak ızgarasına denk gelmez. Araç 12:15 için önceki, sonraki veya en yakın kaydı sessizce seçmez. Kabul edilmeyen dakikayı öğrenmek, hangi anın gösterildiğini yanlış varsaymaktan daha açık bir sonuçtur.
Kesirli saat farkları bu kuralı değiştirmez. +05:45 farkında yerel 05:45, 00:00 UTC’ye denk gelir; yerel 05:00 ise önceki günün 23:15 UTC anıdır. Benzer şekilde -00:30 farkında yerel dakika 30, tam UTC saatine ulaşabilir. Kendi hedef anınız kaynak saatleri arasında kalıyorsa bu araç o an için değer sunmaz; farklı saatin sonucunu aynı anmış gibi kaydetmeyin.
Kaynak kapsamının iki ucu
İlk kayıt 2026-01-01 00:00 UTC, son kayıt 2026-12-31 23:00 UTC’dir. Toplam 8760 kayıt, yılın her saati için bir satır verir. İlk saatten önce veya son saatten sonra kalan UTC anı kabul edilmez. Önce kapsama bakılır; ardından tam saat koşulu aranır. Kapsam dışındaki bir dakikanın ayrıca ızgaraya yakın olması eksik kaynak kaydını tamamlamaz.
İlk kaydı seçtiğinizde komşu tabloda önceki satır bulunmaz. Son kayıtta da sonraki satır bulunmaz. Eksik satır sıfırla doldurulmaz, başka yılın değeri taşınmaz ve yıl başıyla yıl sonu birbirine bağlanmaz. İç saatlerde önceki, seçilen ve sonraki olmak üzere üç satır vardır. Uçlarda iki satır görülmesi veri kaybı değil, bu yıllık kaynağın sınırıdır.
Döngü yaşı, uzaklık ve açısal çap
Kaynak döngü yaşı, geçerli Ay döngüsünün başlangıcından beri geçen gün sayısıdır. Üç ondalık basamakla gösterilir. 5,715 gün, bir takvim günü numarası veya saat biçimi değildir; virgülden sonraki 715’i 7 saat 15 dakika diye okumayın. Bu alanı sabit bir ortalama döngü süresine bölerek kesin evre yönü çıkarmak da bu aracın yaptığı işlem değildir.
Uzaklık kilometre cinsinden, görünür açısal çap ise yay saniyesiyle verilir. Açısal çap Ay’ın fiziksel çapı değildir; gökyüzünde kapladığı açıyı anlatır. Örneğin 1.772,0 yay saniyesi sonucunu 1.772 kilometre veya bir saat süresi sanmayın. Bir yay saniyesi, açısal derecenin 3600’de biridir. Sonuçtaki farklı birimler, alanların neyi ölçtüğünü birlikte hatırlatır.
Kaynak basamakları nasıl korunur?
Aydınlanma iki, döngü yaşı üç, açısal çap bir ondalıkla; uzaklık tam kilometreyle gösterilir. Bunlar yayımlanmış kaynak tablosunun basamaklarıdır. Ekranda daha fazla rakam yazılmaması, her durumda o basamağın yarısı kadar fiziksel hata bulunduğu anlamına gelmez. Sayısal görünüm çözünürlüğü ile gözlemsel doğruluk farklı kavramlardır; kaynak tablosundan ayrı bir hata garantisi üretilmez.
Özellikle 100,00 yüzdesi kesin dolunay olayının o saatte gerçekleştiğini göstermez. Küçük değerlerin aynı iki ondalığa gelmesi de Ay’ın hiç değişmediğini kanıtlamaz. Kaynakta ardışık saatlerin eşit görünmesi mümkündür. Komşu tablo bu basamakları olduğu gibi korur; eşitliği gizlemek için fazladan rakam eklenmez. Döngü yaşı sıfıra yakın olduğunda da yuvarlanmış gün değerinden olayın saniyesi hesaplanmaz.
Birinci örnek: 16 Ekim öğlen
Yerel tarihi 2026-10-16, saati 12:00 ve farkı +03:00 seçin. Kaynak saati 09:00 UTC olur. Ana sonuç %29,07’dir. Dokuz sonuç satırının tamamı aşağıdadır; saat indeksi sıfırdan başladığı için ilk kayıt 0, bu kayıt 6921 numarasını taşır. İndeks bir takvim gününü veya evre sırasını anlatmaz.
| Sonuç satırı | Gösterim |
|---|---|
| Kaynak UTC tarih ve saati | 2026-10-16 09:00 UTC |
| Yerel tarih ve saat | 2026-10-16 12:00 |
| Sabit UTC farkı | +03:00 |
| Aydınlanan görünür disk | 29,07 % |
| Kaynak döngü yaşı | 5,715 gün |
| Dünya–Ay uzaklığı | 404.471 km |
| Görünür açısal çap | 1772,0 yay saniyesi |
| Kaynak saat indeksi | 6921 |
| Kaynak UTC kapsamı | 2026-01-01 00:00–2026-12-31 23:00 UTC |
| Kaynak saati | UTC tarih ve saat | Aydınlanma (%) | Döngü yaşı (gün) | Uzaklık (km) |
|---|---|---|---|---|
| Önceki | 2026-10-16 08:00 UTC | 28,71 | 5,674 | 404.440 |
| Seçilen | 2026-10-16 09:00 UTC | 29,07 | 5,715 | 404.471 |
| Sonraki | 2026-10-16 10:00 UTC | 29,42 | 5,757 | 404.500 |
İkinci örnek: +05:45 farkı ve ilk kayıt
2026-01-01 05:45 ile +05:45, ilk kaynak saati olan 00:00 UTC’yi seçer. Ana yüzde %91,40, yaş 11,928 gündür. Burada yerel dakikanın 45 olması bir yaklaşık saat tercihi değildir; fark çıkarıldığında tam UTC saatine ulaşmanın sonucudur. İlk satırdan önce yıllık tabloda kayıt bulunmadığı için komşular yalnız seçilen ve sonraki saatten oluşur.
| Sonuç satırı | Gösterim |
|---|---|
| Kaynak UTC tarih ve saati | 2026-01-01 00:00 UTC |
| Yerel tarih ve saat | 2026-01-01 05:45 |
| Sabit UTC farkı | +05:45 |
| Aydınlanan görünür disk | 91,40 % |
| Kaynak döngü yaşı | 11,928 gün |
| Dünya–Ay uzaklığı | 361.045 km |
| Görünür açısal çap | 1985,1 yay saniyesi |
| Kaynak saat indeksi | 0 |
| Kaynak UTC kapsamı | 2026-01-01 00:00–2026-12-31 23:00 UTC |
| Kaynak saati | UTC tarih ve saat | Aydınlanma (%) | Döngü yaşı (gün) | Uzaklık (km) |
|---|---|---|---|---|
| Seçilen | 2026-01-01 00:00 UTC | 91,40 | 11,928 | 361.045 |
| Sonraki | 2026-01-01 01:00 UTC | 91,68 | 11,970 | 360.985 |
Üçüncü örnek: yerel tarihte yeni yıl
2027-01-01 13:00 ve +14:00, son 2026 kaydına karşılık gelir. Ana sonuç %38,23’tür. Yerel tarihte yeni yılın başlaması kaynak kapsamının aşıldığını tek başına göstermez. Aşağıdaki sonuçta UTC hâlâ 31 Aralık’tır. Buna karşılık aynı farkla 14:00 seçilirse UTC’de 2027 başlamış olur ve kaynak dışında kaldığından hesap kabul edilmez.
| Sonuç satırı | Gösterim |
|---|---|
| Kaynak UTC tarih ve saati | 2026-12-31 23:00 UTC |
| Yerel tarih ve saat | 2027-01-01 13:00 |
| Sabit UTC farkı | +14:00 |
| Aydınlanan görünür disk | 38,23 % |
| Kaynak döngü yaşı | 22,922 gün |
| Dünya–Ay uzaklığı | 391.253 km |
| Görünür açısal çap | 1831,9 yay saniyesi |
| Kaynak saat indeksi | 8759 |
| Kaynak UTC kapsamı | 2026-01-01 00:00–2026-12-31 23:00 UTC |
| Kaynak saati | UTC tarih ve saat | Aydınlanma (%) | Döngü yaşı (gün) | Uzaklık (km) |
|---|---|---|---|---|
| Önceki | 2026-12-31 22:00 UTC | 38,64 | 22,881 | 391.043 |
| Seçilen | 2026-12-31 23:00 UTC | 38,23 | 22,922 | 391.253 |
İki kullanım akışı
Belirli bir anı araştırırken önce tarihin ve saatin hangi zaman düzeninde verildiğini öğrenin. Yerel bilgiyse o anın toplam UTC farkını hazırlayın. Sonuçta kaynak UTC saatini yeniden okuyarak ikinci kez fark uygulamadığınızdan emin olun. Kaydınıza yalnız yüzdeyi değil, UTC tarihini, yerel anı ve sabit farkı da yazın. Böylece daha sonra başka bir tabloyla karşılaştırırken aynı ana baktığınızı anlayabilirsiniz.
Komşu saatleri karşılaştırırken ise seçilen satırı ortada tutun ve alanların birimlerini ayrı okuyun. Aydınlanmanın iki saat arasında artması yalnız görülen sayısal örnekleri anlatır; kesin bir evre olayını zamanlamaz. Birinci ve sonuncu kayıtta olmayan komşuyu varsaymayın. Sonucu paylaşırken “2026 saatlik jeosantrik kaynak tablosu” açıklamasını koruyun; yerel hilal gözlemi veya dinî karar diye yeniden adlandırmayın.
Kaynak atfı ve tarihler
Veri kaynağı: NASA Scientific Visualization Studio, Moon Phase and Libration, 2026 (SVS 5587). Sayfa ve bağlı sayısal tablo 16 Ekim 2026 tarihinde okunmuştur. Kaynak sayfa 11 Aralık 2025 yayın ve 18 Şubat 2026 güncelleme bilgisini taşır. Bunlar JSON dosyasının ayrıca doğrulanmış yayın tarihi değildir. Bu araçtaki sonuç, kaynak kurumun onayı veya kişiye özel gözlem raporu olarak sunulmaz.